| Literature DB >> 31786907 |
S Z Iqbal-Mirza, R Estévez-González, V Serrano-Romero de Ávila, E de Rafael González, E Heredero-Gálvez, A Julián-Jiménez1.
Abstract
OBJECTIVE: The aim of the study was to analyze predictive factors of bacteraemia in patients seen in the emergency department (ED) for an episode of infectious disease.Entities:
Keywords: Bacteraemia; Biomarkers; Blood cultures; C-reactive protein; Emergency Department; Predictive factors; Procalcitonin
Mesh:
Substances:
Year: 2019 PMID: 31786907 PMCID: PMC6987628
Source DB: PubMed Journal: Rev Esp Quimioter ISSN: 0214-3429 Impact factor: 1.553
Figura 1Diagrama de flujo de la inclusión de casos
Características microbiológicas de la muestra global en función del tipo de aislamiento (bacteriemia verdadera frente a hemocultivos contaminados)
| Tipo de microorganismos | Total | BACTERIEMIA | HEMOCULTIVOS |
|---|---|---|---|
| Bacterias gramnegativas [98 ( | |||
| 61 (20,7) | 61 (34,1) | 0 (0,0) | |
| 8 (2,7) | 8 (4,5) | 0 (0,0) | |
| 7 (2,4) | 7 (3,9) | 0 (0,0) | |
| 5 (1,7) | 5 (2,8) | 0 (0,0) | |
| 4 (1,4) | 4 (2,2) | 0 (0,0) | |
| 3 (1) | 3 (1,7) | 0 (0,0) | |
| 3 (1) | 3 (1,7) | 0 (0,0) | |
| 3 (1) | 3 (1,7) | 0 (0,0) | |
| Otras gramnegativasa[n (%)] | 4 (1,4) | 4 (2,2) | 0 (0,0) |
| Bacterias grampositivas [187 (63, | |||
| 35 (11,9) | 35 (19,6) | 0 (0,0) | |
| 80 (27,2) | 3 (1,7) | 77 (66,5) | |
| 15 (5,1) | 0 (0,0) | 15 (12,9) | |
| 14 (4,7) | 0 (0,0) | 14 (12,1) | |
| 8 (2,7) | 8 (4,5) | 0 (0,0) | |
| 8 (2,7) | 8 (4,5) | 0 (0,0) | |
| SARM [n (%)] | 6 (2) | 6 (3,4) | 0 (0,0) |
| Otras grampositivas [n (%)] | 21 (7,1) | 11 (6,1) | 10 (8,6) |
| Bacterias anaerobias [ | |||
| 4 (1,4) | 4 (2,2) | 0 (0,0) | |
| 2 (0,7) | 2 (1,1) | 0 (0,0) | |
| Otras bacterias anaerobiasc [n (%)] | 4 (1,4) | 4 (2,2) | 0 (0,0) |
%: tanto por ciento (proporción referida a las columnas)
SARM Staphylococcus aureus resistente a meticilina
Otras gramnegativas (4): Haemophilus influenzae (2) y Neisseria meningitidis (2)
Otros grampositivos (11 bacteriemias verdaderas): Streptococcus spp (10) y Listeria monocytogenes.
Otros grampositivos (10 contaminantes): Streptococcus grupo viridans, Staphylococcus hominis, Staphylococcus capitis, Staphylococcus capitis-capitis y Corynebacterium spp.
Otras bacterias anaerobias (4): Prevotella spp, Fusobacterium spp y Veillonella spp.
Foco/diagnóstico clínico de presunción en el servicio de urgencias de la muestra global en función de la existencia o no aislamientos en los hemocultivos
| Foco/diagnóstico clínico | Total | BACTERIEMIA | HEMOCULTIVOS |
|---|---|---|---|
| Infección del tracto urinario [n (%)] | 470 (33,0) | 88 (49,2) | 382 (30,7) |
| Infección respiratoria [n (%)] | 435 (30,5) | 41 (22,9) | 394 (31,6) |
| Fiebre sin foco claro [n (%)] | 175 (12,3) | 12 (6,7) | 163 (13,1) |
| Infección abdominal [n (%)] | 153 (10,7) | 12 (6,7) | 141 (11,3) |
| Infección piel y partes blandas [n (%)] | 99 (6,9) | 13 (7,3) | 86 (6,9) |
| Infección del sistema nervioso central [n (%)] | 47 (3,3) | 7 (3,9) | 40 (3,2) |
| Otros focos [n (%)] | 46 (3,2) | 6 (3,4) | 40 (3,2) |
%: tanto por ciento (proporción referida a las columnas)
Otros focos: Ginecológico, sospecha de endocarditis, por dispositivos externos.
Hemocultivos negativos: incluye los 1.130 sin aislamiento y los 116 definidos como contaminados
Características clínico-epidemiológicas, de evolución y destino de la muestra global y estudio univariable en función de la existencia o no de aislamientos en los hemocultivos
| Total | Valores perdidos | BACTERIEMIA | HEMOCULTIVOS | Valor p | |
|---|---|---|---|---|---|
| Datos demográficos-epidemiológicos | |||||
| Edad (años), media (DE) | 52,76 (19,04) | 0 (0,0) | 56,20 (16,99) | 52,27 (19,28) | 0,010 |
| Edad > 65 años [n (%)] | 434 (30,5) | 0 (0,0) | 57 (31,8) | 377 (30,3) | 0,362 |
| Género femenino [n (%)] | 759 (53,3) | 0 (0,0) | 91 (50,8) | 668 (53,6) | 0,269 |
| Institucionalizado [n (%)] | 108 (7,6) | 0 (0,0) | 18 (10,1) | 90 (7,2) | 0,119 |
| Toma de AB en 3 meses previos [n (%)] | 409 (28,8) | 0 (0,0) | 59 (34,1) | 350 (28,1) | 0,062 |
| Toma de AB en 72 horas previas [n (%)] | 286 (29,2) | 0 (0,0) | 47 (27,2) | 239 (19,2) | 0,020 |
| Ingreso en 3 meses previos [n (%)] | 229 (16,1) | 0 (0,0) | 40 (22,3) | 189 (15,2) | 0,017 |
| Comorbilidades | |||||
| Neoplasia sólida [n (%)] | 73 (5,1) | 3 (0,2) | 23 (12,8) | 50 (4) | 0,001 |
| Leucemia/Linfoma [n (%)] | 42 (2,9) | 3 (0,2) | 8 (4,5) | 34 (2,7) | 0,147 |
| Enfermedad hepática [n (%)] | 40 (2,8) | 3 (0,2) | 4 (2,2) | 36 (2,9) | 0,422 |
| Enfermedad cardiaca crónica [n (%)] | 151 (10,6) | 3 (0,2) | 20 (11,2) | 131 (10,5) | 0,435 |
| Enfermedad renal crónica [n (%)] | 106 (7,4) | 3 (0,2) | 17 (9,5) | 89 (7,1) | 0,165 |
| Enfermedad cerebrovascular [n (%)] | 44 (3,1) | 3 (0,2) | 4 (2,2) | 40 (3,2) | 0,334 |
| EPOC [n (%)] | 157 (11) | 5 (0,4) | 12 (6,7) | 145 (11,7) | 0,055 |
| Diabetes [n (%)] | 217 (15,2) | 3 (0,2) | 32 (17,9) | 185 (14,8) | 0,172 |
| Enfermedad arterial periférica [n (%)] | 45 (3,2) | 8 (0,6) | 12 (6,7) | 33 (2,7) | 0,009 |
| Enfermedad tejido conectivo [n (%)] | 19 (1,3) | 8 (0,6) | 3 (1,7) | 16 (1,3) | 0,436 |
| VIH [n (%)] | 22 (1,6) | 4 (0,3) | 3 (1,7) | 19 (1,5) | 0,530 |
| Índice de Charlsonb [media (DE)] | 2,10 (2,30) | 8 (0,6) | 2,55 (2,35) | 2,04 (2,28) | 0,008 |
| Índice de Charlson ≥3 [n (%)] | 482 (34) | 8 (0,6) | 79 (44,6) | 403 (32,5) | 0,002 |
| Índice de Barthelc [media (DE)] | 93,50 (15,46) | 12 (0,8) | 93,45 (15,73) | 93,51 (15,42) | 0,962 |
| Índice de Barthel ≤60 [n (%)] | 80 (5,7) | 12 (0,8) | 7 (3,9) | 73 (6,0) | 0,272 |
| Datos clínicos y de gravedad | |||||
| Temperatura en grados C [media (DE)] | 38,11 (0,64) | 0 (0,0) | 38,35 (0,65) | 38,06 (0,63) | 0,015 |
| Temperatura > 38,3°C [n (%)] | 389 (27,3%) | 0 (0,0) | 90 (50,3) | 299 (24,0) | <0,001 |
| FC en lpm [media (DE)] | 92,09 (12,13) | 4 (0,30) | 100,66 (16,83) | 90,85 (11,05) | <0,001 |
| FC > 90 lpm [n (%)] | 707 (49,6) | 4 (0,30) | 131 (73,2) | 576 (46,2%) | <0,001 |
| FR en rpm [media (DE)] | 22,00 (5,02) | 73 (5,29) | 27,57 (6,19) | 21,24 (4,32) | <0,001 |
| FR ≥22 rpm [n (%)] | 636 (44,9) | 73 (5,29) | 135 (75,4%) | 501 (40,4) | <0,001 |
| Alteración de la consciencia ECG<15 [n(%)] | 80 (5,7) | 22 (1,54) | 20 (11,3) | 60 (4,9) | 0,002 |
| PAS en mmHg [media (DE)] | 123,4 (19,8) | 0 (0,0) | 117,9 (21,3) | 124,2 (19,5) | 0,257 |
| PAS < 100 mmHg [n (%)] | 86 (6) | 0 (0,0) | 20 (11,2) | 66 (5,3) | 0,004 |
| Criterios de sepsis (SRIS ≥2) [n (%)] | 806 (56,6) | 8 (0,60) | 150 (83,8) | 656 (52,6) | <0,001 |
| Criterios de shock séptico [n (%)] | 12 (20,8) | 8 (0,60) | 7 (3,9) | 5 (0,4) | <0,001 |
| qSOFA ≥2 [n (%)] | 112 (8,0) | 76 (5,33) | 33 (18,6) | 79 (6,5) | <0,001 |
| Datos de evolución y destino | |||||
| Días desde inicio de la clínica [media (DE)] | 2,31 (1,29) | 58 (4,1) | 3,53 (1,50) | 2,13 (1,15) | <0,001 |
| Destino inicial de los pacientes [n (%)] | 1425 (100,0) | 0 (0,0) | <0,001 | ||
| Alta | 580 (40,7) | 0 (0,0) | 8 (4,5) | 572 (45,9) | |
| Observación | 418 (29,3) | 0 (0,0) | 49 (27,4) | 369 (29,6) | |
| Planta de hospitalización | 390 (27,4) | 0 (0,0) | 104 (58,1) | 286 (23,0) | |
| Quirófano (Cirugía urgente) | 22 (1,5) | 0 (0,0) | 12 (6,7) | 10 (0,8) | |
| Unidad de Cuidados Intensivos | 15 (1,1) | 0 (0,0) | 6 (3,4) | 9 (0,7) | |
| Estancia hospitalaria en días [media (DE)] | 2,86 (4,94) | 0 (0,0) | 10,87 (5,09) | 1,71 (3,70) | <0,001 |
| Reconsulta tras alta desde Urgencias [n (%)] | 90 (6,3) | 0 (0,0) | 29 (16,2) | 61 (4,9) | <0,001 |
| Mortalidad intrahospitalaria [n (%)] | 52 (3,6) | 0 (0,0) | 23 (12,8) | 29 (2,3) | <0,001 |
| Mortalidad a los 30 días [n (%)] | 71 (5,0) | 0 (0,0) | 31 (17,3) | 40 (3,2) | <0,001 |
%: tanto por ciento (proporción referida a las columnas); DE: desviación estándar; n: número; AB: antibióticos; h: horas; m: meses; EPOC: Enfermedad pulmonar obstructiva crónica; VIH: virus de la inmunodeficiencia humana; C: centígrados; FC: frecuencia cardiaca; lpm: latidos por minuto; FR: frecuencia respiratoria; rpm: respiraciones por minuto;
Hemocultivos negativos: incluye los 1.130 sin aislamiento y los 116 definidos como contaminados
Índice de Charlson: ponderado por la edad (se añade un punto al valor del índice de Charlson por cada década a partir de los 50 años) (referencia 22)
Índice de Barthel (referencia 23)
Criterios de sepsis (SRIS ≥2) según conferencia de Consenso de 2001 (referencia 24)
Criterios de sepsis (qSOFA ≥2) según la tercera conferencia de consenso (Sepsis-3) (referencia 25)
Características analíticas de la muestra global y estudio univariable en función de la existencia o no aislamientos en los hemocultivos
| Hallazgos de laboratorio | Total | Valores perdidos | BACTERIEMIA | HEMOCULTIVOS | Valor p |
|---|---|---|---|---|---|
| Leucocitos por mm3 [media (DE)] | 11.348 (7.795) | 0 (0,0) | 16.198 (19.513) | 10.652 (3.345) | <0,001 |
| Leucocitosis > 12.000/ mm3 [n (%)] | 460 (32,3) | 0 (0,0) | 108 (60,3) | 352 (28,3) | <0,001 |
| Leucocitos < 4.000/ mm3 [n (%)] | 62 (4,4) | 0 (0,0) | 2 (1,1) | 60 (4,8) | 0,038 |
| Cayados (bandas) > 10% [n (%)] | 295 (20,7) | 0 (0,0) | 70 (39,1) | 225 (18,1) | <0,001 |
| Plaquetas por mm3 [media (DE)] | 206.841 (99.522) | 0 (0,0) | 216.917 (103.266) | 205.393 (98.931) | 0,148 |
| Trombopenia < 100.000/mm3[n (%)] | 107 (7,5) | 0 (0,0) | 12 (6,7) | 95 (7,6) | 0,399 |
| Procalcitonina en ng/ml [media (DE)] | 0,74 (3,09) | 0 (0,0) | 3,27 (5,92) | 0,37 (0,22) | <0,001 |
| Procalcitonina ≥0,43 ng/ml [n (%)] | 332 (23,3) | 0 (0,0) | 164 (91,6) | 168 (13,5) | <0,001 |
| Procalcitonina ≥0,5 ng/ml [n (%)] | 275 (19,3) | 0 (0,0) | 158 (88,3) | 117 (9,4) | <0,001 |
| Procalcitonina ≥1 ng/ml [n (%)] | 158 (11,1) | 0 (0,0) | 125 (69,8) | 33 (2,6) | <0,001 |
| Proteína C reactiva en mg/l [media (DE)] | 30,47 (28,71) | 0 (0,0) | 46,37 (40,95) | 28,19 (25,71) | < 0,001 |
| Proteína C reactiva ≥9 mg/l [n (%)] | 1101 (77,3) | 0 (0,0) | 159 (88,8) | 942 (75,6) | < 0,001 |
| Proteína C reactiva ≥21 mg/l [n (%)] | 681 (47,8) | 0 (0,0) | 123 (68,7) | 558 (44,8) | < 0,001 |
%: tanto por ciento (proporción referida a las columnas)
DE: desviación estándar; n: número
Hemocultivos negativos: incluye los 1.130 sin aislamiento y los 116 definidos como contaminados
Figura 2Capacidad predictiva de bacteriemia de los biomarcadores
Se muestran los resultados de las Odds Ratio de las variables significativas en el estudio univariado y mutivariado
| ANÁLISIS UNIVARIADO | ANÁLISIS MULTIVARIADO | |||
|---|---|---|---|---|
| Variable | OR (IC 95%) | Valor p | OR (IC 95%) | Valor p |
| AB en los 3 días previos | 1,572 (1,093-2,261) | 0,006 | ||
| Ingreso en los 3 meses previos | 1,609 (1,096-2,363) | 0,015 | ||
| Neoplasia sólida | 3,527 (2,094-5,939) | <0,001 | 1,738 (1,271-2,205) | <0,001 |
| Enfermedad arterial periférica | 2,653 (1,344-5,238) | 0,008 | ||
| Índice de Charlson ≥3 | 1,674 (1,217-2,304) | 0,002 | ||
| Temperatura > 38,3°C | 3,203 (2,324-4,413) | <0,001 | 1,600 (1,299-1,901) | <0,001 |
| PAS < 100 mmHg | 2,249 (1,328-3,809) | 0,004 | 3,684 (2,785-4,583) | <0,001 |
| FC > 90 lpm | 3,175 (2,239-4,500) | <0,001 | ||
| FR > 22 rpm | 4,520 (3,157-6,469) | <0,001 | ||
| ECG < 15 puntos | 2,476 (1,453-4,218) | 0,001 | ||
| Criterios de sepsis (SRIS ≥2) | 4,652 (3,079-7,030) | <0,001 | ||
| Criterios de sepsis grave | 2,431 (1,503-3,932) | <0,001 | ||
| Criterios de shock séptico | 10,101 (3,171-32,179) | <0,001 | 2,961 (1,783-4,139) | 0,012 |
| qSOFA ≥2 | 3,307 (2,126-5,143) | <0,001 | ||
| Leucocitosis > 12.000/ mm3 | 3,863 (2,795-5,341) | <0,001 | ||
| Cayados (bandas) > 10% | 2,914 (2,089-4,066) | <0,001 | ||
| Procalcitonina ≥0,43 ng/ml | 70,156 (40,350-121,978) | <0,001 | ||
| Procalcitonina ≥0,51 ng/ml | 72,602 (44,325-118,916) | <0,001 | 4,523 (4,206-4,840) | <0,001 |
| Procalcitonina ≥1 ng/ml | 80,735 (50,540128,970) | <0,001 | ||
| Proteína C reactiva ≥9 mg/l | 2,566 (1,583-4,157) | <0,001 | ||
| Proteína C reactiva ≥21 mg/l | 2,708 (1,937-3,786) | <0,001 | ||
OR: Odds ratio; IC 95%: intervalo de confianza del 95%; C: centígrados; PAS: presión arterial sistólica; FC: frecuencia cardiaca; FR: frecuencia respiratoria; ECG: escala del coma de Glasgow; SRIS: síndrome de respuesta inflamatoria sistémica; qSOFA: quick Sepsis Related Organ Failure Assessment