| Literature DB >> 22888284 |
Rafael Bisso-Machado1, Maria Cátira Bortolini, Francisco Mauro Salzano.
Abstract
A comprehensive review of uniparental systems in South Amerindians was undertaken. Variability in the Y-chromosome haplogroups were assessed in 68 populations and 1,814 individuals whereas that of Y-STR markers was assessed in 29 populations and 590 subjects. Variability in the mitochondrial DNA (mtDNA) haplogroup was examined in 108 populations and 6,697 persons, and sequencing studies used either the complete mtDNA genome or the highly variable segments 1 and 2. The diversity of the markers made it difficult to establish a general picture of Y-chromosome variability in the populations studied. However, haplogroup Q1a3a* was almost always the most prevalent whereas Q1a3* occurred equally in all regions, which suggested its prevalence among the early colonizers. The STR allele frequencies were used to derive a possible ancient Native American Q-clade chromosome haplotype and five of six STR loci showed significant geographic variation. Geographic and linguistic factors moderately influenced the mtDNA distributions (6% and 7%, respectively) and mtDNA haplogroups A and D correlated positively and negatively, respectively, with latitude. The data analyzed here provide rich material for understanding the biological history of South Amerindians and can serve as a basis for comparative studies involving other types of data, such as cultural data.Entities:
Keywords: Native Americans; South Amerindians; Y-chromosome; genetics; language and geography; mitochondrial DNA
Year: 2012 PMID: 22888284 PMCID: PMC3389523 DOI: 10.1590/S1415-47572012005000027
Source DB: PubMed Journal: Genet Mol Biol ISSN: 1415-4757 Impact factor: 1.771
The distribution of Q and non-Q lineages and linguistic and geographical information for the samples considered.
| Populations (n) | Haplogroup (%)
| Language | Geographical coordinates | References | |
|---|---|---|---|---|---|
| Q lineages/Amerindian origin | Non-Q lineages | ||||
| Wayuu (19) | 69 | 31 | Arawakan | 11° N; 73° W | |
| Kogi (17) | 100 | Chibchan | 11° N; 74° W | ||
| Barira (12) | 100 | Chibchan | 10° 44′ N; 71° 23′ W | ||
| Arsario (Wiwa) (6) | 100 | Chibchan | 10° 25′ N; 73° 05′ W | ||
| Arhuaco (Ijka) (19) | 100 | Chibchan | 9° 04′ N; 73° 59′ W | ||
| Warao (12) | 100 | Warao | 9° N; 61° W | ||
| Yukpa (12) | 100 | Carib | 8° 40′ N; 72° 41′ W | ||
| Zenu (52) | 79 | 21 | Spanish | 8° 30′ N; 76° W | |
| Embera (13) | 92 | 8 | Choco | 7° N; 76° 30′ W | |
| Makiritare (25) | 68 | 32 | Carib | 5° 33′ N; 65° 33′ W | |
| Kali’na (21) | 81 | 19 | Carib | 5° 31′ N; 53° 47′ W | |
| Waunana (29) | 100 | Choco | 4° 50′ N; 77° W | ||
| Palikur (35) | 94 | 6 | Arawakan | 4° N; 51° 45′ W | |
| Macushi (4) | 100 | Carib | 4° N; 60° 50′ W | ||
| Piaroa (6) | 100 | Salivan | 3° 57′ N; 66° 22′ W | ||
| Wapishana (2) | 50 | 50 | Arawakan | 3° 07′ N; 60° 03′ W | |
| Emerillon (9) | 100 | Tupi | 3° N; 53° W | ||
| Yanomámi (39) | 38 | 62 | Yanomam | 2° 50′ N; 54° W | |
| Tiryió (4) | 100 | Carib | 2° N; 56° W | ||
| Apalaí (57) | 98 | 2 | Carib | 1° 20′ N; 54° 40′ W | |
| Wayampi (62) | 100 | Tupi | 1° N; 53° W | ||
| Yagua (7) | 100 | Peba-Yaguan | 0° 51′ N; 72° 27′ W | ||
| Ingano (108) | 80 | 20 | Quechuan | 0° 50′ N; 77° W | |
| Wai-Wai (9) | 100 | Carib | 0° 40′ S; 58° W | ||
| Urubu-Kaapor (16) | 100 | Tupi | 2°–3° S; 46°–47° W | ||
| Huitoto (4) | 75 | 25 | Witotoan | 2° 14′ S; 72° 19′ W | |
| Arara (15) | 100 | Carib | 3° 30′–4° 20′ S; 53° 0′–54° 10′ W | ||
| Asurini (4) | 100 | Tupi | 3° 35′–4° 12′ S; 49° 40′–52° 26′ W | ||
| Ticuna (59) | 93 | 7 | Ticuna | 4° S; 69° 58′ W; | |
| Parakanã (20) | 100 | Tupi | 5° 22′ S; 51° 17′ W | ||
| Xikrin (14) | 100 | Macro-Ge | 5° 55′ S; 51° W | ||
| Suruí (24) | 96 | 4 | Tupi | 5° 58′–10° 50′ S; 48° 39′–61° 10′ W | |
| Araweté (4) | 100 | Tupi | 5° 9′ S; 52° 22′ W | ||
| Munduruku (1) | 100 | Tupi | 6° 23′ S; 59° 9′ W | ||
| Jamamadi (3) | 100 | Arauan | 7° 15′ S; 66° 41′ W | ||
| Gorotire (19) | 100 | Macro-Ge | 7° 44′ S; 51° 10′ W | ||
| Krahó (15) | 93 | 7 | Macro-Ge | 8° S; 47° 15′ W | |
| Kuben-Kran-Kegn (9) | 100 | Macro-Ge | 8° 10′ S; 52° 8′ W | ||
| Tenharim (1) | 100 | Tupi | 8° 20′ S; 62° W | ||
| Mekranoti (9) | 78 | 22 | Macro-Ge | 8° 40′ S; 54° W | |
| Kayapó (10) | 100 | Macro-Ge | 9° S; 53° W | ||
| Karitiana (18) | 100 | Tupi | 9° 30′ S; 64° 15′ W | ||
| Cinta-Larga (15) | 100 | Tupi | 9° 50′–12° 30′ S; 59° 10′–60° 50′ W | ||
| Gavião (7) | 100 | Tupi | 10° 10′ S; 61° 8′ W | ||
| Karipuna (1) | 100 | Tupi | 10° 14′ S; 64° 13′ W | ||
| Zoró (6) | 100 | Tupi | 10° 20′ S; 60° 20′ W | ||
| Matsiguenga (28) | 91 | 9 | Arawakan | 10° 47′–12° 51′ S; 73° 17′ -70° 44′ W | |
| Pacaás Novos (Wari) (29) | 100 | Chapacura-Wanham | 11° 8′ S; 65° W | ||
| Panoa (5) | 100 | Pano | 12° 55′ S; 65° 12′ W | ||
| Xavante (15) | 100 | Macro-Ge | 14° S; 52° 30′ W | ||
| Quechua (44) | 73 | 27 | Quechuan | 14° 30′ S; 69° W | |
| Aymara (59) | 97 | 3 | Aymaran | 17° 68′ S; 69° 16′ W | |
| Ayoreo (9) | 78 | 22 | Zamucoan | 19° S; 60° 30′ W | |
| Wichí (Mataco) (151) | 48 | 52 | Mataco-Guaicuru | 22° 28′ S; 62° 70′ W | |
| Lengua (36) | 97 | 3 | Mascoian | 22° 45′ S; 58° 5′ W | |
| Chorote (9) | 89 | 21 | Mataco-Guaicuru | 22° 90′ S; 65° 40′ W; | |
| Aché (54) | 98 | 2 | Tupi | 23° 30′–24° 10′ S; 55° 50′–56° 30′ W | |
| Guarani (78) | 77 | 23 | Tupi | 23° 6′ S; 55° 12′ W | |
| Pilagá | 47 | 53 | Mataco-Guaicuru | 24° S; 59° W | |
| Colla (63) | 35 | 65 | Quechuan | 24° 10′–24° 43′ S; 65° 17′–65° 52′ W | |
| Toba (89) | 88 | 12 | Mataco-Guaicuru | 26° S; 58° W | |
| Kaingang (59) | 69 | 31 | Macro-Ge | 28° S; 51° 20′ W | |
| Diaguita (24) | 37 | 63 | Quechuan | 28° 20′ S; 67° 43′ W | |
| Mocoví (40) | 60 | 40 | Mataco-Guaicuru | 29° 51′ S; 59° 56′ W | |
| Pehuenche (18) | 83 | 17 | Araucanian | 37° 43′ S; 71° 16′ W | |
| Mapuche (105) | 36 | 64 | Araucanian | 39° 10′–41° 20′ S; 68° 37′–70° 22′ W | |
| Huilliche (26) | 50 | 50 | Araucanian | 41° 16′ S; 73° W | |
| Tehuelche (20) | 65 | 35 | Chon | 45° S; 71° W | |
Arranged according to latitude.
Classification according to Lewis (2009).
Original language is extinct.
The Diaguita spoke originally Kakán, but this language became extinct and was substituted by Quechua.
Figure 1Y-chromosome phylogenetic tree considering only the Q derived lineages. Note: The letters and numbers in the branches indicate the name of the loci where the mutations occurred, leading to the haplogroup classification. The data for this tree were compiled from the references in Table 1, plus Santos , Underhill , 2001), Karafet et al. (1997, 1999, 2008), Carvalho-Silva , Vallinoto , Bortolini , The Y-Chromosome Consortium (2002) and Geppert .
Y-Q-chromosome STR studies in distinct South Amerindian samples in which allele frequencies can be assessed (Part A).
| Ref. (n)
| |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| STR (allele) | Aché (48) | Apalaí (9) | Arara (8) | Aymara (57) | Ayoreo (2) | Barira (12) | Diaguita (9) | Guarani (47)[ | Ingano (8) | Kaingang (17) | Kayapó (10) | Colla (22)[ | Lengua (6) | Mapuche (24)[ | Mekranoti (5) |
| DYS19 (12) | 0.020 | 0.250 | |||||||||||||
| DYS19 (13) | 1.000 | 0.820 | 0.920 | 1.000 | 0.790 | 0.620 | 0.300 | 0.910 | 0.500 | 0.830 | 0.600 | ||||
| DYS19 (14) | 0.160 | 1.000 | 0.080 | 0.190 | 0.130 | 0.300 | 0.090 | 0.330 | 0.040 | 0.400 | |||||
| DYS19 (15) | 0.020 | 0.350 | 0.170 | 0.130 | |||||||||||
| DYS19 (16) | 0.050 | ||||||||||||||
| DYS19 total | |||||||||||||||
| DYS388 (12) | 1.000 | 1.000 | 0.750 | 1.000 | |||||||||||
| DYS388 (13) | 0.120 | ||||||||||||||
| DYS388 (14) | 0.130 | ||||||||||||||
| DYS388 (17) | |||||||||||||||
| DYS388 total | |||||||||||||||
| DYS389I (12) | 0.020 | 0.280 | 0.180 | 0.040 | 0.160 | 0.040 | |||||||||
| DYS389I (13) | 0.470 | 0.500 | 0.220 | 0.020 | 0.820 | 0.410 | 0.500 | 0.750 | |||||||
| DYS389I (14) | 0.510 | 0.500 | 0.780 | 0.550 | 0.550 | 0.170 | 0.210 | ||||||||
| DYS389I (15) | 0.150 | 0.170 | |||||||||||||
| DYS389I total | |||||||||||||||
| DYS389II (17) | |||||||||||||||
| DYS389II (18) | |||||||||||||||
| DYS389II (19) | |||||||||||||||
| DYS389II (26) | 0.060 | ||||||||||||||
| DYS389II (27) | 0.160 | ||||||||||||||
| DYS389II (28) | 0.020 | 0.020 | 0.120 | ||||||||||||
| DYS389II (29) | 0.090 | 0.500 | 0.150 | 0.290 | 0.090 | 0.500 | 0.290 | ||||||||
| DYS389II (30) | 0.370 | 0.500 | 0.440 | 0.130 | 0.470 | 0.180 | 0.170 | 0.420 | |||||||
| DYS389II (31) | 0.450 | 0.560 | 0.620 | 0.060 | 0.500 | 0.250 | |||||||||
| DYS389II (32) | 0.070 | 0.080 | 0.090 | 0.170 | 0.040 | ||||||||||
| DYS389II (33) | 0.140 | ||||||||||||||
| DYS389II (34) | |||||||||||||||
| DYS389II total | |||||||||||||||
| DYS390 (20) | |||||||||||||||
| DYS390 (21) | 0.230 | 0.120 | 0.070 | 0.060 | 0.100 | 0.040 | |||||||||
| DYS390 (22) | 0.110 | 0.130 | 0.040 | ||||||||||||
| DYS390 (23) | 1.000 | 0.330 | 0.880 | 0.560 | 0.080 | 0.330 | 0.080 | 0.250 | 0.100 | 0.640 | 0.330 | 0.420 | 0.400 | ||
| DYS390 (24) | 0.330 | 0.250 | 1.000 | 0.920 | 0.450 | 0.680 | 0.370 | 0.940 | 0.700 | 0.180 | 0.670 | 0.330 | 0.600 | ||
| DYS390 (25) | 0.120 | 0.220 | 0.090 | 0.250 | 0.100 | 0.210 | |||||||||
| DYS390 (26) | 0.020 | 0.130 | 0.140 | ||||||||||||
| DYS390 (27) | |||||||||||||||
| DYS390 total | |||||||||||||||
| DYS391 (9) | 0.020 | 0.210 | |||||||||||||
| DYS391 (10) | 1.000 | 0.820 | 1.000 | 1.000 | 0.890 | 0.210 | 0.860 | 0.820 | 1.000 | 0.750 | 1.000 | ||||
| DYS391 (11) | 0.140 | 0.110 | 0.790 | 0.140 | 0.180 | 0.040 | |||||||||
| DYS391 (12) | 0.020 | ||||||||||||||
| DYS391 total | |||||||||||||||
| DYS392 (11) | 0.060 | ||||||||||||||
| DYS392 (12) | 0.140 | ||||||||||||||
| DYS392 (13) | 1.000 | 1.000 | 0.920 | 0.070 | 0.120 | 0.350 | 0.700 | 0.050 | 0.170 | 1.000 | |||||
| DYS392 (14) | 1.000 | 0.470 | 0.500 | 0.080 | 0.450 | 0.720 | 0.880 | 0.530 | 0.300 | 0.360 | 0.830 | 0.710 | |||
| DYS392 (15) | 0.040 | 0.500 | 0.330 | 0.210 | 0.060 | 0.090 | 0.170 | 0.120 | |||||||
| DYS392 (16) | 0.470 | 0.220 | 0.360 | ||||||||||||
| DYS392 (17) | 0.020 | ||||||||||||||
| DYS392 (18) | |||||||||||||||
| DYS392 total | |||||||||||||||
| DYS393 (11) | 0.480 | ||||||||||||||
| DYS393 (12) | 0.220 | 0.120 | 0.080 | 0.090 | 0.120 | 0.060 | 0.400 | 0.090 | 0.400 | ||||||
| DYS393 (13) | 1.000 | 0.780 | 0.880 | 0.440 | 1.000 | 0.670 | 0.340 | 0.760 | 0.590 | 0.600 | 0.550 | 1.000 | 1.000 | 0.600 | |
| DYS393 (14) | 0.560 | 0.920 | 0.330 | 0.090 | 0.120 | 0.350 | 0.360 | ||||||||
| DYS393 (15) | |||||||||||||||
| DYS393 (16) | |||||||||||||||
| DYS393 total | |||||||||||||||
| DYS437 (8) | |||||||||||||||
| DYS437 (9) | |||||||||||||||
| DYS437 (11) | 0.040 | ||||||||||||||
| DYS437 (14) | 1.000 | 1.000 | 0.930 | 0.590 | 1.000 | 0.920 | |||||||||
| DYS437 (15) | 0.070 | 0.410 | 0.040 | ||||||||||||
| DYS437 total | |||||||||||||||
| DYS438 (9) | |||||||||||||||
| DYS438 (10) | 0.050 | 0.220 | 0.040 | ||||||||||||
| DYS438 (11) | 0.930 | 0.670 | 0.860 | 0.590 | 1.000 | 0.920 | |||||||||
| DYS438 (12) | 0.020 | 0.110 | 0.140 | 0.410 | |||||||||||
| DYS438 (16) | 0.040 | ||||||||||||||
| DYS438 total | |||||||||||||||
| DYS439 (9) | 0.050 | ||||||||||||||
| DYS439 (10) | 0.060 | 0.130 | |||||||||||||
| DYS439 (11) | 0.160 | 0.220 | 0.070 | 0.230 | 0.050 | 0.220 | |||||||||
| DYS439 (12) | 0.240 | 0.450 | 0.640 | 0.590 | 0.360 | 0.390 | |||||||||
| DYS439 (13) | 0.370 | 0.330 | 0.290 | 0.060 | 0.270 | 0.260 | |||||||||
| DYS439 (14) | 0.230 | 0.060 | 0.270 | ||||||||||||
| DYS439 total | 0.200 | ||||||||||||||
| DYS448 (18) | |||||||||||||||
| DYS448 (19) | 0.110 | ||||||||||||||
| DYS448 (20) | 0.770 | 0.800 | |||||||||||||
| DYS448 (21) | 0.120 | ||||||||||||||
| DYS448 (22) | |||||||||||||||
| DYS448 total | |||||||||||||||
| DYS456 (11) | 0.020 | ||||||||||||||
| DYS456 (13) | 0.050 | ||||||||||||||
| DYS456 (14) | 0.020 | ||||||||||||||
| DYS456 (15) | 0.800 | 0.900 | |||||||||||||
| DYS456 (16) | 0.090 | 0.100 | |||||||||||||
| DYS456 (17) | 0.020 | ||||||||||||||
| DYS456 total | |||||||||||||||
| DYS458 (13) | 0.050 | 0.100 | |||||||||||||
| DYS458 (15) | 0.030 | ||||||||||||||
| DYS458 (16) | 0.490 | 0.700 | |||||||||||||
| DYS458 (17) | 0.250 | 0.200 | |||||||||||||
| DYS458 (18) | 0.140 | ||||||||||||||
| DYS458 (19) | 0.040 | ||||||||||||||
| DYS458 total | |||||||||||||||
| DYS635 (22) | 0.820 | 0.700 | |||||||||||||
| DYS635 (23) | 0.160 | 0.300 | |||||||||||||
| DYS635 (24) | |||||||||||||||
| DYS635 (26) | 0.020 | ||||||||||||||
| DYS635 total | |||||||||||||||
Rodriguez-Delfin ;
Bortolini ;
Demarchi and Mitchell (2004);
Altuna ;
Leite ;
Toscanini ;
Bailliet ;
Blanco-Verea ;
Gayà-Vidal ;
Jota .
Analysis of molecular variance of the distinct alleles of the Y-Q STRs in relation to the language and geography of the populations tested.
| STR loci (structured by) | Among subdivisions | Among populations within subdivisions | Within populations |
|---|---|---|---|
| DYS19 (Language) | 0 | 0.311 | 0.689 |
| DYS19 (Geography) | 0 | 0.332 | 0.668 |
| DYS388 (Language) | 0.045 | 0.317 | 0.638 |
| DYS388 (Geography) | 0.091 | 0.240 | 0.669 |
| DYS389I (Language) | 0.227 | 0.030 | 0.743 |
| DYS389I (Geography) | 0.116 | 0.148 | 0.736 |
| DYS389II (Language) | 0.036 | 0.077 | 0.887 |
| DYS389II (Geography) | 0 | 0.125 | 0.875 |
| DYS390 (Language) | 0.008 | 0.326 | 0.666 |
| DYS390 (Geography) | 0 | 0.359 | 0.642 |
| DYS391 (Language) | 0 | 0.385 | 0.615 |
| DYS391 (Geography) | 0.253 | 0.131 | 0.616 |
| DYS392 (Language) | 0.005 | 0.319 | 0.676 |
| DYS392 (Geography) | 0.007 | 0.262 | 0.661 |
| DYS393 (Language) | 0 | 0.331 | 0.669 |
| DYS393 (Geography) | 0.177 | 0.167 | 0.656 |
| DYS437 (Language) | 0.289 | 0.273 | 0.438 |
| DYS437 (Geography) | 0.390 | 0.213 | 0.397 |
| DYS438 (Language) | 0.048 | 0.025 | 0.927 |
| DYS438 (Geography) | 0.023 | 0.054 | 0.923 |
| DYS439 (Language) | 0.019 | 0.054 | 0.929 |
| DYS439 (Geography) | 0.055 | 0.034 | 0.911 |
| DYS448 (Language) | 0 | 0.148 | 0.852 |
| DYS448 (Geography) | 0 | 0.073 | 0.927 |
| DYS456 (Language) | 0 | 0.078 | 0.922 |
| DYS456 (Geography) | 0.017 | 0.044 | 0.939 |
| DYS458 (Language) | 0 | 0.144 | 0.856 |
| DYS458 (Geography) | 0.043 | 0.069 | 0.888 |
| DYS635 (Language) | 0 | 0.278 | 0.722 |
| DYS635 (Geography) | 0 | 0.128 | 0.872 |
Language: Tupi: Aché, Guarani, Parakanã, Wayampi; Carib: Apalaí, Arara, Yukpa; Macro-Ge: Kaingang, Kayapó, Mekranoti; Quechua: Diaguita, Quechua, Ingano; Mataco-Guaicuru: Mocoví, Toba, Wichí, Pilagá; Isolated languages and others with only one population were included as a sixth group.
Geography: Amazonia/Central Brazilian Plateau: Apalaí, Arara, Kayapó, Mekranoti, Pacaás Novos, Parakanã, Ticuna, Warao, Wayampi, Yanomámi; Southern Brazil: Guarani and Kaingang; Chaco: Ache, Ayoreo, Lengua, Mocoví, Pilagá, Toba, Wichí; Andes: Aymara, Barira, Diaguita, Kolla, Quechua, Wayuu, Yukpa, Zenu.
Significant values (p = 0.05). Negative values were adjusted to zero.
Mitochondrial DNA sequencing studies in South Amerindian populations.
| Population | HVS-I | HVS-II | Complete mt genome | References |
|---|---|---|---|---|
| Aché | X | X | X | |
| Ancash | X | X | ||
| Andean | X | |||
| Apalaí | X | |||
| Arara | X | X | ||
| Araweté | X | |||
| Arequipa | X | X | ||
| Arhuaco | X | X | X | |
| Arsario | X | X | ||
| Asurini | X | X | ||
| Auca | X | |||
| Awa-Guajá | X | |||
| Awa-Juriti | X | |||
| Aymara | X | X | ||
| Ayoreo | X | X | Dornelles | |
| Catamarca | X | |||
| Cayapa | X | X | X | |
| Chimane | X | |||
| Chilean North Coast | X | |||
| Cinta Larga | X | X | ||
| Coreguaje | X | |||
| Coya | X | X | ||
| Cubeo | X | X | ||
| Curripaco | X | X | ||
| Desano | X | X | ||
| Diaguita | X | |||
| Embera | X | X | X | |
| Emerillon | X | |||
| Gavião | X | X | ||
| Gorotire | X | X | ||
| Guahibo | X | X | ||
| Guarani | X | X | X | |
| Huilliche | X | X | ||
| Huitoto | X | X | ||
| Içana River Indians | X | X | ||
| Ignaciano | X | |||
| Inga | X | X | ||
| Jaqaru | X | |||
| Jamamadi | X | |||
| Jebero | X | X | ||
| Kaingang | X | X | ||
| Kali’na | X | |||
| Karitiana | X | |||
| Katuena | X | X | ||
| Kayapó | X | |||
| Kawéskar | X | |||
| Kogi | X | X | X | |
| Kolla | X | |||
| Krahô | X | X | ||
| Kikretun | X | X | ||
| Kubenkokre | X | X | ||
| Kuben-Kran-Kegn | X | X | ||
| Lengua | X | X | ||
| Mapuche | X | X | ||
| Mekranoti | X | X | ||
| Mocovi | X | |||
| Movima | X | |||
| Munduruku | X | |||
| Mura | X | X | ||
| Ocaina | X | X | ||
| Pacaás Novos | X | X | ||
| Paez | X | X | ||
| Palikur | X | |||
| Parakanã | X | X | ||
| Pehuenche | X | X | Merriwether | |
| Peruvian Andes | X | X | ||
| Peruvian Southern | X | |||
| Coast | ||||
| Piapoco | X | X | ||
| Pilagá | X | |||
| Poturujara | X | X | ||
| Puinave | X | X | ||
| Puno | X | |||
| Quechua | X | X | X | |
| Saliva | X | X | ||
| Salta | X | |||
| Sateré Mawé | X | X | ||
| Selknam | X | |||
| Sicán | X | |||
| Suruí | X | X | ||
| Tayacaja | X | |||
| Ticuna | X | X | ||
| Tiriyó | X | X | X | |
| Toba | X | |||
| Trinitario | X | |||
| Tucuman | X | |||
| Tupe | X | |||
| Txukahamãe | X | X | ||
| Uro | X | |||
| Urubu Kaapor | X | X | ||
| Vaupe | X | |||
| Wai-wai | X | |||
| Wayampi | X | X | X | |
| Warao | X | |||
| Waunana | X | |||
| Wayuu | X | X | X | |
| Wichí | X | |||
| Xavante | X | X | X | |
| Xikrin | X | X | ||
| Yagua | X | X | ||
| Yámana | X | |||
| Yanomámi | X | X | X | |
| Yungay | X | |||
| Yuracare | X | |||
| Zenu | X | X | ||
| Zoró | X | X |
Ancient DNA.
Sequencing included almost half of the genome (sites 7,148–15,976).
Mitochondrial DNA haplogroup and linguistic and geographical information for the samples considered.
| Population (n) | Haplogroups (%)
| Language | Geographical coordinates | References | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | B | C | D | Others | |||||
| Wayuu (89) | 26 | 28 | 45 | 0 | 1 | Arawakan | 11° N; 73° W | ||
| Kogi (153) | 67 | 0 | 33 | 0 | 0 | Chibchan | 11° N; 74° W | ||
| Arsario (Wiwa) (76) | 63 | 0 | 37 | 0 | 0 | Chibchan | 10° 25′ N; 73° 05′ W | ||
| Chimila (35) | 88 | 0 | 3 | 6 | 3 | Chibchan | 10° 16′ N; 74° 4′ W | ||
| Arhuaco (Ijka) (134) | 87 | 1 | 12 | 0 | 0 | Chibchan | 9° 04′ N; 73° 59′ W | ||
| Yukpa (88) | 0 | 100 | 0 | 0 | 0 | Carib | 8° 40′ N; 72° 41′ W | ||
| Zenu (107) | 19 | 38 | 36 | 5 | 2 | Spanish | 8° 30′ N; 76° W | ||
| Embera (43) | 53 | 35 | 2 | 5 | 5 | Choco | 7° N; 76° 30′ W | ||
| Tule-Cuna (30) | 50 | 27 | 20 | 0 | 3 | Chibchan | 6° 56′ N; 76° 45′ W | ||
| Guane-Butaregua (33) | 12 | 64 | 0 | 24 | 0 | Chibchan | 6° 15′ N; 73° 15′ W | ||
| Cubeo (22) | 27 | 18 | 50 | 5 | 0 | Tucanoan | 5° 9′ N; 70° 18W | ||
| Makiritare (10) | 20 | 0 | 70 | 10 | 0 | Carib | 5° 33′ N; 65° 33′ W | ||
| Kali’ na (Galibi) (29) | 7 | 41 | 38 | 7 | 7 | Carib | 5° 31′ N; 53° 47′ W | ||
| Guahibo (99) | 52 | 3 | 33 | 0 | 12 | Guahiban | 5° N; 69° W | ||
| Waunana (161) | 21 | 49 | 16 | 14 | 0 | Choco | 4° 50′ N; 77° W | ||
| Palikúr (64) | 1 | 47 | 4 | 47 | 1 | Arawakan | 4° N; 51° 45′ W | ||
| Macushi (10) | 10 | 20 | 30 | 40 | 0 | Carib | 4° N; 60° 50′ W | ||
| Páez (51) | 59 | 12 | 27 | 2 | 0 | Páez | 3° 9′ N; 75° 28′ W | ||
| Ocaina (2) | 0 | 0 | 100 | 0 | 0 | Witotoan | 3° 58′ N; 68° 2′ W | ||
| Jebero (1) | 0 | 0 | 100 | 0 | 0 | Cahuapanan | 3° 58′ N; 68° 2′ W | ||
| Piaroa (28) | 36 | 11 | 21 | 32 | 0 | Salivan | 3° 57′ N; 66° 22′ W | ||
| Desano (2) | 50 | 0 | 0 | 50 | 0 | Tucanoan | 3° 24′ N; 69° 40′ W | ||
| Wapishana (12) | 0 | 25 | 8 | 67 | 0 | Arawakan | 3° 07′ N; 60° 03′ W | ||
| Emerillon (30) | 30 | 70 | 0 | 0 | 0 | Tupi | 3° N; 53° W | ||
| Guambiano (23) | 4 | 4 | 79 | 13 | 0 | Barbacoan | 2° 6′ N; 76° 23′ W | ||
| Yanomámi (491) | 2 | 25 | 50 | 19 | 4 | Yanomam | 2° 50′ N; 54° W | ||
| Guayabero (30) | 50 | 17 | 13 | 0 | 20 | Guahiban | 2° 25′ N; 71° 4′ W | ||
| Curripaco (22) | 41 | 36 | 23 | 0 | 0 | Arawakan | 2° 10′ N; 68° 54′ W | ||
| Tiriyó (32) | 9 | 19 | 22 | 47 | 3 | Carib | 2° N; 56° W | ||
| Nukak (20) | 0 | 20 | 80 | 0 | 0 | Maku | 1° 44′ N; 70° 44′ W | ||
| Apalaí (120) | 37 | 1 | 30 | 32 | 0 | Carib | 1° 20′ N; 54° 40′ W | ||
| Cayapa (120) | 29 | 40 | 9 | 22 | 0 | Barbacoan | 1° 17′ N; 78° 50′ W | ||
| Wayampi (99) | 62 | 11 | 8 | 19 | 0 | Tupi | 1° N; 53° W | ||
| Siona (12) | 75 | 17 | 8 | 0 | 0 | Tucanoan | 0° 6′ N; 75° 36′ W | ||
| Pasto (9) | 67 | 33 | 0 | 0 | 0 | Barbacoan | 0° 58′ N; 77° 44′ W | ||
| Yagua (12) | 25 | 0 | 67 | 8 | 0 | Peba-Yaguan | 0° 51′ N; 72° 27′ W | ||
| Ingano (111) | 18 | 38 | 42 | 0 | 2 | Quechuan | 0° 50′ N; 77° W | ||
| Tucano (17) | 0 | 18 | 47 | 35 | 0 | Tucanoan | 0° 42′ N; 69° 53′ W | ||
| Coreguaje (69) | 4 | 20 | 66 | 6 | 4 | Tucanoan | 0° 38′ N; 76° 8′ W | ||
| Awa-Juriti (18) | 0 | 72 | 11 | 0 | 17 | Tucanoan | 0° 16′ N; 70° 45′ W | ||
| Muinane (19) | 11 | 21 | 37 | 26 | 5 | Witotoan | 0° 11′ N; 73° 25′ W | ||
| Poturujara (23) | 44 | 0 | 26 | 30 | 0 | Tupi | 0° 18′ S; 55° 18′ W | ||
| Katuena (23) | 26 | 9 | 35 | 30 | 0 | Carib | 0° 40′ S; 57° 30′ W | ||
| Wai-wai (26) | 15 | 15 | 43 | 27 | 0 | Carib | 0° 40′ S; 58° W | ||
| Urubu Kaapor (42) | 21 | 31 | 14 | 29 | 5 | Tupi | 2°–3° S; 46°–47° W | Torroni | |
| Huitoto (35) | 23 | 3 | 25 | 46 | 3 | Witotoan | 2° 14′ S; 72° 19′ W | ||
| Arara (70) | 54 | 20 | 26 | 0 | 0 | Carib | 3° 30′–4° 20′ S; 53° 0′–54° 10′ W | ||
| Awa-Guajá (53) | 13 | 87 | 0 | 0 | 0 | Tupi | 3° 30′ S; 46° 40′ W | ||
| Asurini (24) | 4 | 54 | 17 | 21 | 4 | Tupi | 3° 35′–4° 12′ S; 49° 40′–52° 26′ W | ||
| Piapoco (39) | 18 | 3 | 15 | 5 | 59 | Arawakan | 3° 36′ S; 70° 23′ W | ||
| Puinave (19) | 5 | 16 | 58 | 16 | 5 | Puinave | 3° 36′ S; 70° 23′ W | ||
| Sáliba (13) | 15 | 0 | 55 | 15 | 15 | Salivan | 3° 49′ S; 70° 9′ W | ||
| Ticuna (371) | 20 | 11 | 35 | 33 | 1 | Ticuna | 4° S; 69° 58′ W | ||
| Parakanã (31) | 6 | 39 | 32 | 23 | 0 | Tupi | 5° 22′ S; 51° 17′ W | ||
| Xikrin (33) | 30 | 64 | 3 | 3 | 0 | Macro-Ge | 5° 55′ S; 51° W | ||
| Suruí (44) | 7 | 4 | 0 | 89 | 0 | Tupi | 5° 58′ -10° 50′ S; 48° 39′ -61° 10′ W | ||
| Araweté (18) | 39 | 0 | 50 | 11 | 0 | Tupi | 5° 9′ S; 52° 22′ W | ||
| Munduruku (92) | 12 | 17 | 9 | 58 | 4 | Tupi | 6° 23′ S; 59° 9′ W | Torroni | |
| Marubo (10) | 10 | 0 | 60 | 30 | 0 | Panoan | 6° 47′ S; 72° 80′ W | ||
| Jamamadi (23) | 0 | 0 | 96 | 4 | 0 | Arauan | 7° 15′ S; 66° 41′ W | ||
| Yungay (38) | 5 | 45 | 34 | 16 | 0 | Quechuan | 7° 26′ S; 77° 4′ W | ||
| Ancash (33) | 9 | 52 | 18 | 21 | 0 | Quechua | 7° 41′ S; 77° 6′ W | ||
| Gorotire (11) | 28 | 18 | 18 | 36 | 0 | Macro-Ge | 7° 44′ S; 51° 10′ W | Bisso-Machado (2010, MSc Dissertation) | |
| Krahó (14) | 29 | 57 | 14 | 0 | 0 | Macro-Ge | 8° S; 47° 15′ W | ||
| Kuben-Kran-Kegn (19) | 58 | 26 | 6 | 10 | 0 | Macro-Ge | 8° 10′ S; 52° 8′ W | Bisso-Machado (2010, MSc Dissertation) | |
| Mekranoti (19) | 26 | 63 | 11 | 0 | 0 | Macro-Ge | 8° 40′ S; 54° W | ||
| Kubenkokre (4) | 0 | 100 | 0 | 0 | 0 | Macro-Ge | 8° 43′ S; 53° 23′ W | ||
| Kayapó (13) | 46 | 54 | 0 | 0 | 0 | Macro-Ge | 9° S; 53° W | ||
| Karitiana (19) | 0 | 11 | 0 | 89 | 0 | Tupi | 9° 30′ S; 64° 15′ W | ||
| Cinta-Larga (45) | 25 | 0 | 20 | 53 | 2 | Tupi | 9° 50′–12° 30′ S; 59° 10′–60° 50′ W | ||
| Gavião (27) | 15 | 15 | 0 | 70 | 0 | Tupi | 10° 10′ S; 61° 8′ W | ||
| Tupe (16) | 0 | 69 | 31 | 0 | 0 | Aymaran | 10° 16′ S; 75° 47′ W | ||
| Txukahamãe (2) | 100 | 0 | 0 | 0 | 0 | Macro-Ge | 10° 20′ S; 53° 5′ W | ||
| Zoró (30) | 20 | 7 | 13 | 60 | 0 | Tupi | 10° 20′ S; 60° 20′ W | ||
| Matsiguenga (38) | 5 | 92 | 0 | 3 | 0 | Arawakan | 10° 47′–12° 51′ S; 73° 17′ -70° 44′ W | ||
| Kokraimoro (2) | 50 | 50 | 0 | 0 | 0 | Macro-Ge | 10° 49′ S; 55° 27′ W | ||
| Pacaás Novos (Wari) (30) | 40 | 30 | 27 | 3 | 0 | Chapacura-Wanh am | 11° 8′ S; 65° W | Bisso-Machado (2010, MSc Dissertation) | |
| Tayacaja (61) | 21 | 33 | 13 | 30 | 3 | Quechuan | 12° 24′ S; 74° 34′ W | ||
| Arequipa (22) | 9 | 68 | 14 | 9 | 0 | Quechua | 13° 13′ S; 72° 11′ W | ||
| Trinitario (35) | 14 | 40 | 37 | 3 | 6 | Arawakan | 14° S; 65° W | ||
| Xavánte (25) | 16 | 84 | 0 | 0 | 0 | Macro-Ge | 14° S; 52° 30′ W | ||
| Movima (22) | 9 | 9 | 64 | 18 | 0 | Movima | 14° 26′ S; 65° 53′ W | ||
| Quechua (232) | 14 | 62 | 15 | 9 | 0 | Quechuan | 14° 30′ S; 69° W | ||
| Chimane (Moseten) (71) | 39 | 54 | 3 | 0 | 4 | Chimane | 14° 41′ S; 66° 50′ W | ||
| Ignaciano (22) | 18 | 36 | 41 | 0 | 5 | Arawakan | 15° 1′ S; 66° 4′ W | ||
| Uro (64) | 11 | 69 | 9 | 11 | 0 | Uru-Chipaya | 15° 45′ S; 69° 53′ W | ||
| Yuracare (28) | 39 | 32 | 21 | 4 | 4 | Yuracare | 17° S; 65° W | ||
| Aymara (411) | 4 | 76 | 8 | 11 | 1 | Aymaran | 17° 68′ S; 69° 16′ W | ||
| Ayoreo (91) | 0 | 0 | 83 | 17 | 0 | Zamucoan | 19° S; 60° 30′ W | ||
| Wichí (199) | 12 | 51 | 7 | 29 | 1 | Mataco-Guaicuru | 22° 28′ S; 62° 70′ W | ||
| Chorote (34) | 15 | 44 | 23 | 18 | 0 | Mataco-Guaicuru | 22° 90′ S; 65° 40′ W | ||
| Humahuaca (46) | 11 | 68 | 17 | 4 | 0 | Spanish | 23° 11′ S; 65° 20′ W | ||
| Aché (63) | 10 | 90 | 0 | 0 | 0 | Tupi | 23° 30′–24° 10′ S; 55° 50′–56° 30′ W | ||
| Atacameño (79) | 13 | 73 | 10 | 4 | 0 | Atacama | 23° 50′ S; 68° W | ||
| Guarani (249) | 77 | 6 | 9 | 6 | 2 | Tupi | 23° 6′ S; 55° 12′ W | ||
| Pilagá (41) | 5 | 37 | 27 | 29 | 2 | Mataco-Guaicuru | 24° S; 59° W | ||
| Coya (60) | 13 | 57 | 23 | 5 | 2 | Coya | 25° 30′ S; 67° 28′ W | ||
| Toba (80) | 15 | 43 | 5 | 37 | 0 | Mataco-Guaicuru | 26° S; 58° W | ||
| Jujuy (19) | 16 | 58 | 16 | 10 | 0 | Spanish | 27° 27′ S; 58° 59′ W | ||
| Kaingang (79) | 47 | 4 | 48 | 0 | 1 | Macro-Ge | 28° S; 51° 20′ W | ||
| Mocoví (5) | 80 | 0 | 0 | 20 | 0 | Mataco-Guaicuru | 29° 51′ S; 59° 56′ W | ||
| Pehuenche (205) | 2 | 9 | 40 | 49 | 0 | Araucanian | 37° 43′ S; 71° 16′ W | ||
| Mapuche (314) | 5 | 23 | 32 | 36 | 4 | Araucanian | 39° 10′–41° 20′ S; 68° 37′–70° 22′ W | ||
| Huilliche (207) | 4 | 28 | 20 | 48 | 0 | Araucanian | 41° 16′ S; 73° W | ||
| Aónikenk[ | 0 | 0 | 27 | 73 | 0 | Chon | 45° S; 71° W | Lalueza (1995, PhD thesis, Universitat de Barcelona, Barcelona, Spain) | |
| Tehuelche | 0 | 20 | 24 | 56 | 0 | Chon | 45° S; 71° W | ||
| Yámana | 0 | 0 | 63 | 37 | 0 | Yámana | 47° S; 74° W | Lalueza (1995, PhD thesis); Moraga | |
| Kawéskar | 0 | 0 | 16 | 84 | 0 | Alacalufan | 49° S; 74° W | Lalueza (1995, PhD thesis) | |
| Selknam | 0 | 0 | 56 | 38 | 6 | Chon | 54° S; 74° W | Lalueza (1995, PhD thesis); | |
Arranged according to latitude.
Probably of non-Amerindian origin.
Ancient DNA.
Aónikenk and Tehuelche are the same tribe separated by time. Aónikenk refers to ancient DNA.
Mitochondrial DNA haplogroup frequencies by geography.
| Geographic divisions | No. of populations | No. of individuals | Haplogroups (%)
| ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | B | C | D | Other | |||
| Amazonia | 55 | 2410 | 20 | 21 | 31 | 25 | 3 |
| Central Plateau | 2 | 39 | 21 | 74 | 5 | 0 | 0 |
| Southern Brazil | 2 | 328 | 70 | 6 | 18 | 4 | 2 |
| Chaco | 6 | 479 | 10 | 43 | 22 | 24 | 1 |
| Southern South America | 3 | 726 | 4 | 20 | 31 | 43 | 2 |
| Tierra del Fuego | 5 | 111 | 0 | 5 | 39 | 55 | 1 |
| Andes | 35 | 2604 | 27 | 45 | 20 | 7 | 1 |
| Total | 108 | 6697 | |||||
AMOVA results: (a) Among geographic divisions: 6.2%; (b) Among populations within geographic divisions: 19.5%; (c) Within populations: 74.3%. The three values are statistically significant.
Figure 2Isoline map distribution showing the geographic pattern of the four (A–D) mtDNA haplogroups in South Amerindians. The dots indicate the locations of the populations sampled. As indicated in the scales given at right of each map, the colors represent the haplogroup frequencies, from dark blue (0.00) to red (1.00).
Mitochondrial DNA haplogroup frequencies by language.
| Language | No. of populations | No. of individuals | Haplogroups (%)
| ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | B | C | D | Other | |||
| Tupi | 16 | 889 | 38 | 24 | 10 | 27 | 1 |
| Macro-Ge | 11 | 221 | 37 | 38 | 21 | 3 | 1 |
| Carib | 9 | 408 | 24 | 32 | 25 | 18 | 1 |
| Chibchan | 6 | 461 | 69 | 6 | 22 | 2 | 1 |
| Mataco-Guaicuru | 5 | 359 | 13 | 46 | 11 | 29 | 1 |
| Arawakan | 8 | 321 | 16 | 38 | 24 | 13 | 9 |
| Araucanian | 3 | 726 | 4 | 20 | 31 | 43 | 2 |
| Choco | 2 | 204 | 28 | 46 | 13 | 12 | 1 |
| Chon | 3 | 60 | 0 | 10 | 33 | 55 | 2 |
| Tucanoan | 6 | 140 | 14 | 26 | 48 | 8 | 4 |
| Aymaran | 2 | 427 | 4 | 76 | 9 | 10 | 1 |
| Barbacoan | 3 | 152 | 28 | 34 | 19 | 19 | 0 |
| Guahiban | 2 | 129 | 51 | 6 | 29 | 0 | 14 |
| Witotoan | 3 | 56 | 18 | 9 | 32 | 37 | 4 |
| Salivan | 2 | 41 | 29 | 7 | 32 | 27 | 5 |
| Quechuan | 6 | 497 | 14 | 51 | 23 | 11 | 1 |
| Other | 21 | 1606 | 13 | 26 | 40 | 19 | 2 |
| Total | 108 | 6697 | |||||
AMOVA results: (a) Among language groups: 6.6%; (b) Among populations within language groups: 20.1%; (c) Within populations: 73.3%. The three values are statistically significant.
Y-Q-chromosome STR studies in distinct South Amerindian samples in which allele frequencies can be assessed (Part B).
| Ref. (n)
| |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| STR (allele) | Mocoví (2) | Pacaás Novos (15) | Parakanã (4) | Pilagá (9) | Quechua (58)[ | Ticuna (36) | Toba (70)[ | Warao (12) | Wayampi (10) | Wayuu (14) | Wichí (27) | Yanomama (9) | Yukpa (12) | Zenu (28) | Total (590) |
| DYS19 (12) | 0.030 | 0.030 | 0.010 | ||||||||||||
| DYS19 (13) | 0.500 | 0.790 | 0.950 | 0.850 | 0.870 | 1.000 | 0.790 | 0.640 | 0.550 | 0.650 | 0.890 | ||||
| DYS19 (14) | 0.500 | 1.000 | 0.210 | 0.030 | 0.090 | 0.090 | 0.140 | 0.230 | 0.450 | 0.270 | 0.050 | ||||
| DYS19 (15) | 0.020 | 0.060 | 0.010 | 0.070 | 0.100 | 0.080 | 0.040 | ||||||||
| DYS19 (16) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS19 total | 474 | ||||||||||||||
| DYS388 (12) | 0.860 | 1.000 | 0.780 | 0.750 | 0.570 | 0.500 | 0.500 | 0.780 | |||||||
| DYS388 (13) | 0.140 | 0.220 | 0.250 | 0.430 | 0.500 | 0.430 | 0.200 | ||||||||
| DYS388 (14) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS388 (17) | 0.070 | 0.040 | |||||||||||||
| DYS388 total | 189 | ||||||||||||||
| DYS389I (12) | 0.090 | 0.080 | |||||||||||||
| DYS389I (13) | 1.000 | 0.240 | 0.800 | 0.440 | |||||||||||
| DYS389I (14) | 0.670 | 0.200 | 0.450 | ||||||||||||
| DYS389I (15) | 0.030 | ||||||||||||||
| DYS389I total | 288 | ||||||||||||||
| DYS389II (17) | 0.270 | 0.020 | |||||||||||||
| DYS389II (18) | 0.530 | 0.030 | |||||||||||||
| DYS389II (19) | 0.200 | 0.010 | |||||||||||||
| DYS389II (26) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS389II (27) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS389II (28) | 0.090 | 0.030 | |||||||||||||
| DYS389II (29) | 0.070 | 0.110 | |||||||||||||
| DYS389II (30) | 0.210 | 0.500 | 0.290 | ||||||||||||
| DYS389II (31) | 0.500 | 0.540 | 0.320 | 0.390 | |||||||||||
| DYS389II (32) | 0.500 | 0.090 | 0.160 | 0.080 | |||||||||||
| DYS389II (33) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS389II (34) | 0.020 | 0.010 | |||||||||||||
| DYS389II total | 288 | ||||||||||||||
| DYS390 (20) | 0.020 | 0.010 | |||||||||||||
| DYS390 (21) | 0.240 | 0.070 | |||||||||||||
| DYS390 (22) | 0.020 | 0.080 | 0.030 | 0.780 | 0.070 | ||||||||||
| DYS390 (23) | 0.500 | 0.450 | 0.210 | 0.450 | 0.060 | 0.110 | 0.080 | 1.000 | 0.220 | 0.070 | 0.250 | 0.320 | |||
| DYS390 (24) | 0.500 | 0.550 | 1.000 | 0.790 | 0.220 | 0.150 | 0.730 | 0.920 | 0.560 | 0.740 | 0.110 | 1.000 | 0.290 | 0.400 | |
| DYS390 (25) | 0.050 | 0.760 | 0.080 | 0.220 | 0.130 | 0.420 | 0.110 | ||||||||
| DYS390 (26) | 0.030 | 0.010 | |||||||||||||
| DYS390 (27) | 0.030 | 0.110 | 0.040 | 0.010 | |||||||||||
| DYS390 total | 659 | ||||||||||||||
| DYS391 (9) | 0.070 | 0.030 | 0.030 | ||||||||||||
| DYS391 (10) | 1.000 | 1.000 | 0.890 | 0.840 | 0.930 | 0.900 | 0.250 | 0.570 | 0.870 | 1.000 | 0.640 | 0.800 | |||
| DYS391 (11) | 1.000 | 0.110 | 0.160 | 0.070 | 0.100 | 0.750 | 0.360 | 0.100 | 0.360 | 0.160 | |||||
| DYS391 (12) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS391 total | 512 | ||||||||||||||
| DYS392 (11) | 0.030 | 0.570 | 0.060 | 0.020 | |||||||||||
| DYS392 (12) | 1.000 | 0.070 | 0.130 | 0.030 | |||||||||||
| DYS392 (13) | 1.000 | 0.890 | 0.100 | 0.100 | 0.110 | 0.130 | 0.890 | 0.180 | 0.060 | 0.170 | |||||
| DYS392 (14) | 0.110 | 0.800 | 0.520 | 0.380 | 0.670 | 0.890 | 0.290 | 0.420 | 0.110 | 0.460 | 0.560 | 0.510 | |||
| DYS392 (15) | 0.100 | 0.070 | 0.620 | 0.190 | 0.070 | 0.390 | 0.360 | 0.250 | 0.150 | ||||||
| DYS392 (16) | 0.290 | 0.100 | |||||||||||||
| DYS392 (17) | 0.020 | 0.010 | |||||||||||||
| DYS392 (18) | 0.100 | 0.010 | 0.010 | ||||||||||||
| DYS392 total | 535 | ||||||||||||||
| DYS393 (11) | 1.000 | 0.040 | |||||||||||||
| DYS393 (12) | 0.060 | 0.010 | 0.100 | 0.060 | 0.040 | 0.040 | |||||||||
| DYS393 (13) | 1.000 | 0.780 | 1.000 | 0.550 | 0.710 | 0.980 | 0.750 | 0.800 | 0.840 | 0.890 | 0.500 | 0.200 | 0.670 | ||
| DYS393 (14) | 0.220 | 0.450 | 0.170 | 0.010 | 0.250 | 1.000 | 0.100 | 0.100 | 0.110 | 0.500 | 0.240 | 0.220 | |||
| DYS393 (15) | 0.030 | 0.480 | 0.020 | ||||||||||||
| DYS393 (16) | 0.030 | 0.040 | 0.010 | ||||||||||||
| DYS393 total | 584 | ||||||||||||||
| DYS437 (8) | 0.420 | 0.360 | 1.000 | 0.200 | |||||||||||
| DYS437 (9) | 0.580 | 0.030 | 0.040 | ||||||||||||
| DYS437 (11) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS437 (14) | 1.000 | 0.500 | 0.700 | ||||||||||||
| DYS437 (15) | 0.110 | 0.050 | |||||||||||||
| DYS437 total | 322 | ||||||||||||||
| DYS438 (9) | 0.020 | 0.010 | |||||||||||||
| DYS438 (10) | 0.050 | 0.160 | 0.050 | ||||||||||||
| DYS438 (11) | 0.790 | 0.930 | 0.850 | 0.840 | 0.850 | ||||||||||
| DYS438 (12) | 0.210 | 0.050 | 0.100 | 0.080 | |||||||||||
| DYS438 (16) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS438 total | 322 | ||||||||||||||
| DYS439 (9) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS439 (10) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS439 (11) | 0.090 | 0.130 | 0.230 | 0.140 | |||||||||||
| DYS439 (12) | 0.320 | 0.240 | 0.500 | 0.710 | 0.400 | ||||||||||
| DYS439 (13) | 0.680 | 0.500 | 0.290 | 0.060 | 0.330 | ||||||||||
| DYS439 (14) | 0.170 | 0.080 | 0.110 | ||||||||||||
| DYS439 total | 322 | ||||||||||||||
| DYS448 (18) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS448 (19) | 0.140 | 0.020 | 0.090 | ||||||||||||
| DYS448 (20) | 0.550 | 0.930 | 0.740 | ||||||||||||
| DYS448 (21) | 0.240 | 0.050 | 0.140 | ||||||||||||
| DYS448 (22) | 0.070 | 0.020 | |||||||||||||
| DYS448 total | 169 | ||||||||||||||
| DYS456 (11) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS456 (13) | 0.020 | ||||||||||||||
| DYS456 (14) | 0.230 | 0.020 | 0.090 | ||||||||||||
| DYS456 (15) | 0.720 | 0.730 | 0.750 | ||||||||||||
| DYS456 (16) | 0.050 | 0.250 | 0.120 | ||||||||||||
| DYS456 (17) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS456 total | 169 | ||||||||||||||
| DYS458 (13) | 0.020 | ||||||||||||||
| DYS458 (15) | 0.030 | 0.040 | 0.040 | ||||||||||||
| DYS458 (16) | 0.360 | 0.180 | 0.380 | ||||||||||||
| DYS458 (17) | 0.520 | 0.550 | 0.410 | ||||||||||||
| DYS458 (18) | 0.090 | 0.230 | 0.140 | ||||||||||||
| DYS458 (19) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS458 total | 169 | ||||||||||||||
| DYS635 (22) | 0.950 | 0.950 | 0.890 | ||||||||||||
| DYS635 (23) | 0.020 | 0.050 | 0.090 | ||||||||||||
| DYS635 (24) | 0.030 | 0.010 | |||||||||||||
| DYS635 (26) | 0.010 | ||||||||||||||
| DYS635 total | 169 | ||||||||||||||
Rodriguez-Delfin ;
Bortolini ;
Demarchi and Mitchell (2004);
Altuna ;
Leite ;
Toscanini ;
Bailliet ;
Blanco-Verea ;
Gayà-Vidal ;
Jota .