| Literature DB >> 29047348 |
Christina Sommerauer1, Lisa Schlender2, Marc Krause2, Sabine Weißbach2, Anja Rieckert2, Yolanda V Martinez3, David Reeves3, Anna Renom-Guiteras2,4, Ilkka Kunnamo5, Andreas Sönnichsen2.
Abstract
Entities:
Keywords: Anticoagulation; Atrial fibrillation; Bleeding; Effectiveness; Elderly; NOACs; PRIMA-eDS; Prevention; Safety; Stroke; Systematic review; Thromboembolism; Treatment; VKA
Mesh:
Substances:
Year: 2017 PMID: 29047348 PMCID: PMC5647558 DOI: 10.1186/s12877-017-0573-6
Source DB: PubMed Journal: BMC Geriatr ISSN: 1471-2318 Impact factor: 3.921
Fig. 1Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses (PRISMA) flow diagram
Characteristics of included systematic reviews
| Source | Type of study | Includes AF-studies | AF-patients | Mean age in years | Intervention | Comparator | mean Follow-Up in years | Relevant outcomes | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| AS | IS | HS | M | MB | IB | GB | MI | ||||||||
| Adam et al. 2012 [ | MA | 3 | 50,578 | >70 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban) | Warfarin | ≈ 2 | X | X | X | |||||
| Agarwal et al. 2012 [ | MA | 8 | 32,053 | 70–81.5 | Warfarin | Other thrombophylaxis (Aspirin, Aspirin + clopidogrel, Ximelagatran, Dabigatran, Rivaroxaban, Apixaban, Indraparinux) | 1.74a | X | |||||||
| Aguilar et al. 2005 [ | CR + MA | 5 | 2313 | 69 | Warfarin | Placebo/control | 1.5 | X | X | X | X | X | X | ||
| Aguilar et al. 2007 [ | MA | 8 | 9598 | 71 | Warfarin, acenocumarol | PAI (ASA, ASA + clopidogrel, triflusal) | 1.9 | X | X | X | X | X | X | ||
| Andersen et al. 2008 [ | MA | 15 | 16,058 | 63.3–81.5 | warfarin | Placebo, antiplatelets, low dose warfarin, low-dose warfarin + aspirin | 1.7 | X | |||||||
| Assiri et al. 2013 [ | MTM | 21 | 80,906 | 71 | Pair-wise comparison of aspirin, aspirin + clopidogrel, warfarin, apixaban, dabigatran, edoxaban, rivaroxaban and placebo | 1.85a | X | X | X | X | |||||
| Baker et al. 2012 [ | MA | 4 | 44,733 | 69–73 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban) | Warfarin indirect comparison of NOACs | 1.8–2.0 | X | X | X | X | X | X | ||
| Briceno 2015 [ | MA | 7 | 73,978 | 70–74 | NOACs (dabigatran, rivaroxaban, apixaban, edoxaban) | Warfarin | 1–2.8 | X | X | X | |||||
| Cameron et al. 2014 [ | MTM | 16 | 82,314 | 62–83 | VKA | NOACs | 12 weeks −3.5 years | X | X | ||||||
| Capodanno et al. 2013 [ | MA | 3 | 50,578 | 71.3 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban) | Warfarin | 1.9 | X | X | X | X | X | X | X | X |
| Chatterje et al. 2013 [ | MA, MTM | 6 | 57,491 | 69.3–73 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban) | Warfarin, ASA | 0.23–2.0 | X | |||||||
| Coleman et al. 2012 [ | MA | 16 | 42,983 | 69.5 | Pair-wise comparisons of warfarin (adjusted + low dose), PAI, ximelagatran, dabigatran, placebo/control | 2 | X | ||||||||
| Cooper et al. 2006 [ | MTM | 19 | 17,833 | 68.3 | Pair-wise comparison of warfarin (adjusted + low dose), ASA, indobufen, ximelagtran, placebo/control | 1.8 | X | X | |||||||
| Dogliotti et al. 2013 [ | MA | 5 | 51,895 | 71.4 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban, ximelagatran) | Warfarin | 1.75 | X | X | X | X | X | |||
| Dogliotti et al. 2014 [ | MTM | 20 | 79,808 | 68.2 | Pair-wise comparison of ASA, ASA plus clopidogrel, VKA, dabigatran, rivaroxaban, apixaban or placebo/control | >1 | X | X | X | X | |||||
| Harenberg et al. 2012 [ | MTM | 3 | 50,578 | 70–73 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban) | Warfarin | 1.88 | X | X | X | X | X | |||
| Hart et al. 1999 [ | MA | 6 | 9874 | 70 | Adjusted-dose warfarin, PAI | Other Antithrombotic regimens placebo | Mean FU 1.7 y1.7ears, ranged from 1.2 to 2.3 | X | X | X | X | X | |||
| Hart et al. 2007 [ | MA | 29 | 28,044 | 71 | Adjusted-dose warfarin, | PAI | 1.5 | X | X | X | X | X | |||
| Holster 2013 [ | MA | 8 | 151,578 | 65–73 | NOACs (apixaban, edoxaban, rivaroxaban, dabigatran) | Warfarin | 12 weeks – 2 years | X | X | ||||||
| Jia 2014 [ | MA | 5 | 72,961 | 70–73 | NOACs (apixaban, edoxaban, rivaroxaban, dabigatran) | Warfarin | 1.6–2.8 | X | X | X | X | X | X | X | X |
| Lega 2014 [ | MA | 3 | 50,578 | 70–73 | NOACs (apixaban,rivaroxaban, dabigatran) | Warfarin | 1.8–2 | X | X | ||||||
| Liew et al. 2014 [ | MA | 4 | 71,683 | no mean | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban, edoxaban) | Warfarin | 1.8–2.8 | X | X | ||||||
| Lin 2015 [ | MTM | 49 | 897,748 | 71 | Warfarin | ASA, dabigatran, rivaroxaban, apixaban, edoxaban, no treatment | 12 weeks −3.6 years | X | X | X | X | X | X | ||
| Lip et al. 2006 [ | MA | 13 | 14,423 | 68.4 | Adjusted-dose warfarin | ASA | 2.13 | X | X | X | |||||
| Miller et al. 2012 [ | MA | 3 | 44,563 | 71.5 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban) | Warfarin | 1.91 | X | X | X | X | X | X | X | X |
| Providência et al. 2014 [ | MA | 7 | 80,290 | 71.3 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban, ximelagatran, edoxaban) | Warfarin | 1.96 | X | X | X | X | X | X | X | |
| Rong 2015 [ | MA | 4 | 71,683 | 70–73 | NOACs (apixaban, edoxaban, rivaroxaban, dabigatran) | Warfarin | 1.8–2.8 | X | X | X | |||||
| Roskell et al. 2010 [ | MTM | 26 | not stated | 71.2 | dabigatran | Indirect comparison: Placebo, ASA, ASA + clopidgrel, adj. Dose VKA | 1.87 | X | X | X | X | X | X | ||
| Ruff et al. 2014 [ | MA | 4 | 71,683 | 71.4 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban, edoxaban) | Warfarin | 2 | X | X | X | X | X | X | X | X |
| Sardar et al. 2013 [ | MA | 3 | 50,578 | 70.6 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban) | Warfarin | 1.88 | X | X | X | X | X | X | - | |
| Sardar et al. 2014 [ | MA | 4 | 11,562 | subgroup for ≥75 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban) | Warfarin, ASA | 1.1–2.0 | X | X | ||||||
| Schneeweiss et al. 2012 [ | MTM | 3 | 44,535 | 70–73 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban) | Warfarin | 1.8–2.0 | X | X | ||||||
| Segal et al. 2000 [ | MA | 11 | 8690 | 66–80 | VKA | ASA | 0.3–2.6 | X | X | X | |||||
| Senoo 2015 [ | MA | 3 | 1940 | 70–73 | NOAC (rivaroxaban, apixaban, dabigatran) | Warfarin | 1.3–2.0 | X | X | X | X | ||||
| Sharma et al. 2015 [ | MA | 5 | 27,622 | >75 | Single NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban, edoxaban) | Warfarin | 1.75 | X | X | ||||||
| Taylor et al. 2001 [ | 5 | 3298 | 73 | Warfarin | PAI | 2.35 | X | X | X | X | |||||
| Testa et al. 2012 [ | MA | 3 | 50,578 | 71.5 | NOACs (dabigatran, apixaban, rivaroxaban) | Warfarin | >1 | X | X | X | X | X | X | ||
| Verdecchia et al. 2015 [ | MTM | 4 | 71,683 | 71.5 | Indirect comparison (dabigatran, apixaban, rivaroxaban, edoxaban) | Dose-adjusted warfarin | 2.15 | X | X | X | X | X | X | X | |
AS All stroke, CR Cochrane Review, GB Gastrointestinal Bleeding, HS Haemorrhagic Stroke, IB Intracranial Bleeding, IS Ischemic stroke, M Mortality, MA Meta-analysis, MB Major Bleeding, MI Myocardial infarction, MA Meta-analysis, NMA network meta-analysis
a Calculated by the review team
Fig. 2Stroke/SE: Found effects favouring NOACs compared to warfarin
Summary of study findings NOACs vs. VKA
| N studies | Effect- model | Effect measure | Stroke/SE | Ischemic stroke | Haemorrhagic stroke | Mortality | Major bleeding | Intracranial bleeding | Gastrointestinal bleeding | Myocardial infarction | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Adam et al. 2012 [ | 3 | REM | RR | Not stated | 0.89 (0.78–1.02) | 0.48 (0.36–0.62) | 0.8 (0.82–0.96) | Not stated | Not stated | Not stated | Not stated |
| Baker et al.2012 [ | 4 | REM | RR | 0.797 (99% CI 0.695–0.914) | 0.880 (99% CI 0.742–1.044) | 0.445 (99% CI 0.269–0.768) | RR: 0.874 (99% CI 0.803–0.974) | 0.878 (99% CI 0.664–1.160) | Not stated | 1.254 (99% CI 0.827–1.901) | Not stated |
| Briceno et al. [ | 5 | REM | OR | 0.84 (0.72–0.97) subgroup >75 years: 0.77 (0.68–0.87) | Not stated | Not stated | 0.89 (0.84–0.94) | 0.794 (0.647–0.973) | Not stated | Not stated | Not stated |
| Capodanno et al. 2013 [ | 3 | REM | OR | 0.82 (0.74–0.91) | 0.93 (0.82–1.05) | 0.44 (0.30–0.66) | 0.88 (0.82–0.95) | 0.85 (0.69–1.05) | 0.46 (0.38–0.55) | 1.68 (1.03–2.72) | 0.99 (0.71–1.38) |
| Dogliotti et al. 2013 [ | 5 | REM | RR | 0.82 (0.69–0.98) | 0.87 (0.72–1.06) | 0.49 (0.35–0.70) | 0.91 (0.85–0.96) | 0.84 (0.70–1.00) | Not stated | Not stated | Not stated |
| Holster et al. 2013 [ | 8 | REM | OR | Not stated | Not stated | Not stated | Not stated | 0.93 (0.75–1.16) | Not stated | 1.21 (0.91–1.61) | Not stated |
| Jia et al. [ | 5 | REM | RR | 0.86 (0.75–0.99) | high dose 0.93 (0.84–1.03) | high dose 0.50 (0.41–0.62) | high dose 0.90 (0.85–0.95) | 0.78 (0.64–0.94) | high dose 0.48 (0.41–0.56) | high dose 1.24 (1.10–1.39) | high dose 0.97 (0.85–1.11) |
| Lega et al. [ | 3 | REM | RR | >75 years: 0.77 (0.67–0.89) | Not stated | Not stated | Not stated | >75 years: 0.90 (0.82–1.00) | Not stated | Not stated | Not stated |
| Liew et al. 2014 [ | 4 | REM | RR | Not stated | Not stated | Not stated | 0.89 (0.85–0.94) | Not stated | 0.42 (0.34–0.53) | Not stated | Not stated |
| Miller et al. 2012 [ | 3 | REM | RR | 0.78 (0.67–0.92) | 0.87 (0.77–0.99) | 0.45 (0.31–0.68) | 0.88 (0.82–0.95) | 0.88 (0.71–1.09) | 0.49 (0.36–0.66) | 1.25 (0.91–1.72) | 0.96 (0.73–1.26) |
| Providência et al. 2014 [ | 7 | REM | RR | 0.84 (0.74–0.95) | 0.97 (0.83–1.14) | Not stated | 0.90 (0.86–0.95) | 0.79 (0.67–0.93) | 0.49 (0.37–0.63) | 1.07 (0.86–1.34) | 1.01 (0.83–1.24) |
| Rong et al. 2015 [ | 4 | REM | RR | Not stated | Not stated | Not stated | Not stated | 0.77 (0.63–0.95) | 0.42 (0.34–0.52) | 1.10 (0.86–1.41) | Not stated |
| Ruff et al. 2014 [ | 4 | REM | RR | 0.81 (0.73–0.91) | 0.92 (0.83–1.02) | 0.49 (0.38–0.64) | 0.90 (0.85–0.95) | 0.86 (0.73–1.00) | 0.48 (0.39–0.59) | 1.25 (1.,01–1.55) | 0.97 (0.78–1.20) |
| Sardar et al. 2013 [ | 3 | REM | OR | 0.85 (0.74–0.99) | Not stated | 0.37 (0.19–0.72) | 0.90 (0.79–1.02) | 0.84 (0.69–1.03) | 0.42 (0.25–0.70) | 1.17 (0.76–1.80) | Not stated |
| Senoo et al. [ | 3 | REM | RR | 0.45 (0.24–0.85) | Not stated | Not stated | Not stated | 0.66 (0.29–1.47) | 0.46 (0.18–1.16) | 0.52 (0.25–1.08) | Not stated |
| Testa et al. 2012 [ | 3 | FEM | OR | 0.92 (0.83–1.02) | 0.93 (0.83–1.05) | 0.43 (0.34–0.55) | 0.90 (0.84–0.96) | EC 0.98 (0.91–1.07) | Not stated | Not stated | 1.03 (0.89–1.20) |
| NOACs vs. warfarin or ASA or VKA vs. NOACs/PAI (not included in analysis) | |||||||||||
| Chatterje et al. 2013 [ | 6 | REM | OR | Not stated | Not stated | Not stated | Not stated | Not stated | OR 0.49 (0.36–0.65) | Not stated | Not stated |
| Sardar et al. 2014 [ | 4 | REM | OR | 0.65 (0.48–0.87) | Not stated | Not stated | Not stated | 0.82 (0.58–1.16) | Not stated | Not stated | Not stated |
| Agarwal et al. 2012 | 8 | FEM | RR | 1.44 (1.18–1.78) | Not stated | Not stated | Not stated | Not stated | Not stated | Not stated | Not stated |
95% Confidence intervals are provided unless otherwise reported
FEM fixed effect model, OR odds ratio, REM random effect model, RR relative risk
Fig. 3Mortality: Found effects favouring NOACs compared to warfarin
Fig. 4Major bleedings: Found effects favouring NOACs compared to warfarin
Fig. 5Intracranial bleedings: Found effects favouring NOACs compared to warfarin
Quality appraisal of included systematic reviews
| Reference | 1. Was an ‘a priori’ design provided? | 2. Was there duplicate study selection and data extraction? | 3. Was a comprehensive literature search performed? | 4. Was the status of publication (i.e. grey literature) used as an inclusion criterion? | 5. Was a list of studies (included and excluded) provided? | 6. Were the characteristics of the included studies provided? | 7. Was the scientific quality of the included studies assessed and documented? | 8. Was the scientific quality of the included studies used appropriately in formulating conclusions? | 9. Were the methods used to combine the findings of studies appropriate? | 10. Was the likelihood of publication bias assessed? | 11. Was the conflict of interest stated? |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Adam et al. 2012 [ | yes | yes | yes | no | yes | yes | yes | yes | yes | unclear | yes |
| Agarwal et al. 2012 [ | unclear | no | yes | no | no | yes | yes | yes | yes | yes | no |
| Aguilar et al. 2005 [ | yes | yes | yes | unclear | yes | yes | yes | yes | yes | no | yes |
| Aguilar et al. 2007 [ | yes | yes | yes | unclear | yes | yes | yes | yes | yes | no | yes |
| Andersen et al. 2008 [ | yes | yes | yes | no | yes | yes | yes | yes | NA | yes | yes |
| Assiri et al. 2013 [ | yes | unclear | yes | no | no | yes | unclear | unclear | yes | no | yes |
| Baker et al. 2012 [ | yes | yes | yes | yes | no | yes | yes | yes | yes | yes | yes |
| Briceno et al. 2015 [ | yes | unclear | yes | no | no | yes | no | unclear | yes | yes | yes |
| Cameron et al. 2014 [ | yes | yes | yes | yes | yes | yes | no | no | yes | no | yes |
| Capodanno et al. 2013 [ | yes | yes | yes | no | no | yes | no | no | yes | yes | no |
| Chatterje et al. 2013 [ | yes | yes | yes | no | no | yes | yes | yes | yes | yes | yes |
| Coleman et al. 2012 [ | yes | yes | yes | no | yes | yes | yes | yes | yes | yes | no |
| Cooper et al. 2006 [ | yes | no | yes | no | no | yes | no | unclear | no | no | no |
| Dogliotti et al. 2013 [ | yes | yes | yes | no | no | yes | no | no | yes | yes | yes |
| Dogliotti et al. 2014 [ | yes | yes | yes | no | no | yes | no | yes | no | no | yes |
| Harenberg et al. 2012 [ | yes | unclear | yes | no | no | yes | no | unclear | yes | no | yes |
| Hart et al. 1999 [ | yes | yes | yes | no | no | yes | no | unclear | yes | no | no |
| Hart et al. 2007 [ | yes | yes | yes | yes | yes | yes | yes | yes | yes | no | yes |
| Holster et al. 2013 [ | yes | yes | yes | unclear | no | no | yes | yes | yes | yes | no |
| Jia et al. 2014 [ | yes | unclear | yes | yes | yes | no | no | unclear | yes | no | no |
| Lega et al. 2014 [ | yes | yes | yes | yes | yes | no | yes | yes | yes | no | yes |
| Liew et al. 2014 [ | yes | yes | yes | unclear | no | no | yes | yes | yes | no | yes |
| Lin et al. 2015 [ | yes | yes | yes | yes | yes | yes | yes | no | no | yes | yes |
| Lip et al. 2006 [ | yes | no | yes | no | no | yes | no | unclear | yes | yes | yes |
| Miller et al. 2012 [ | yes | yes | yes | yes | no | yes | no | no | yes | no | no |
| Providência et al. 2014 [ | yes | yes | yes | yes | unclear | yes | unclear | unclear | yes | no | yes |
| Rong et al. 2015 [ | yes | unclear | yes | yes | no | yes | yes | yes | yes | no | yes |
| Roskell et al. 2010 [ | NA | yes | yes | no | no | no | yes | yes | yes | no | yes |
| Ruff et al. 2014 [ | yes | unclear | no | no | no | yes | no | unclear | yes | unclear | yes |
| Sardar et al. 2013 [ | yes | yes | yes | yes | no | yes | yes | yes | yes | yes | yes |
| Sardar et al. 2014 [ | yes | yes | yes | no | no | yes | yes | unclear | yes | yes | yes |
| Schneeweiss et al. 2012 [ | yes | unclear | yes | no | no | no | no | unclear | yes | no | yes |
| Segal et al. 2000 [ | yes | yes | yes | no | yes | yes | yes | yes | yes | no | yes |
| Senoo et al. 2015 [ | yes | unclear | yes | yes | no | yes | yes | yes | yes | no | yes |
| Sharma et al. 2015 [ | yes | yes | yes | yes | no | yes | yes | no | yes | yes | yes |
| Taylor et al.2001 [ | yes | unclear | yes | yes | no | yes | unclear | yes | yes | yes | yes |
| Testa et al. 2012 [ | yes | unclear | yes | no | no | unclear | yes | unclear | yes | no | no |
| Verdecchia et al. 2015 [ | yes | yes | yes | unclear | no | yes | no | unclear | yes | no | yes |
NA not applicable