| Literature DB >> 27789952 |
Doris Susanne Konrad-Bindl1, Ursula Gresser1, Barbara Maria Richartz2.
Abstract
BACKGROUND: Our review of the scientific literature focused on an analysis of studies describing instances of methylphenidate treatment leading (or not) to behavioral changes in the pediatric, adolescent, and adult populations.Entities:
Keywords: adults; adverse effects; attention-deficit/hyperactivity disorder; changes in behavior; children; methylphenidate
Year: 2016 PMID: 27789952 PMCID: PMC5068472 DOI: 10.2147/NDT.S114185
Source DB: PubMed Journal: Neuropsychiatr Dis Treat ISSN: 1176-6328 Impact factor: 2.570
Overview of all 44 studies
| Study | Treatment period | Follow-up | Patients completed (n) | Age (years) | Focus on side effects | Withdrawal (%) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Adler et al | 5 weeks + 6 months | None | 218 (5 weeks), 170 (6 months) | 18–60 | Yes | 19.7 |
| Adler et al | 6–12 months | None | 550 | 18–65 | Yes | 18.5 |
| Bejerot et al | 2 years | None | 133 | 31.1±10.9 | No | 17 |
| Bron et al | 6 weeks | None | 27 | 18–55 | No | 11.1 |
| Buitelaar et al | 12 weeks | None | 401, 370 (OL) | 18–63 | Yes | 4.3, 5 (OL) |
| Buitelaar et al | 56 weeks | None | 155 (OL), 45 (Wd) | 18–65 | Yes | 10.4 (OL) |
| Casas et al | 14 weeks | 1 week | 279 | 18–65 | No | 16.9 (G1), 20.7 (G2), 1 (P) |
| Fredriksen et al | 12 months | None | 250 | 18–60 | No | 12 |
| Huss et al | 66 weeks | None | 725 | 18–60 | Yes | 11.3 (P1), 3.8 (P2), 5 (P3), 2.7 (ES) |
| Kooij et al | 7 weeks | None | 45 | 20–56 | No | 0 |
| Valdizán-Usón et al | 1 year | None | 730 | 4–65 | No | NK |
| Amiri et al | 6 weeks | None | 60 | 6–15 | No | 0 |
| Arabgol et al | 6 weeks | None | 33 | 6.5–16 | No | 6.23 |
| Barbaresi et al | 33.8 months | 17.2 years | 283 | 9.8 mean age | No | NK |
| Barkley et al | 30 days | None | 83 | 5–13 | Yes | 3.6 |
| Biederman et al | 19 weeks | None | 161 | 6–14 | No | 4.35 |
| Cherland and Fitzpatrick | 21 months | None | 98 | 4–17 | Yes | NK |
| Döpfner et al | 6–12 weeks | None | 822 | 7–16 | No | 3.16 |
| Efron et al | 4 weeks | None | 125 | 104.8 months, mean age | Yes | 3.2 |
| Findling et al | 3 weeks | None | 318 | 6–12 | No | 6.6 |
| Garg et al | 8 weeks | None | 69 (33 MPH) | 6–14 | Yes | 18.18 |
| Gau et al | 28 days | None | 64 | 6–15 | No | 0 |
| Ghuman et al | 24 months | None | 27 | 3–5 | No | 6 |
| Greenhill et al | 9 weeks | None | 97 | 6–17 | No | 0 |
| Haertling et al | 12 weeks | None | 262 | 10.9±2.5 | No | NK |
| Karabekiroglu et al | 15 days | None | 90 | 5–16 | Yes | 8.9 |
| Kemner et al | 21 days | None | 1,323 (850 MPH) | 6–12 | No | 4.8 |
| Khajehpiri et al | 6 months | None | 71 | 4–15 | Yes | 0 |
| Kratochvil et al | 10 weeks | None | 228 (44 MPH) | 7–15 months, 7–9 weeks | No | 11.4 |
| Lee et al | 2 weeks | None | 157 | 6–12 | Yes | NK |
| Maayan et al | 4 weeks | None | 11 | 4–5 | No | 27 |
| MTA group | 14 months | 24 months, 6 and 8 years | 579 | 7–9.9 | No | <1 |
| Newcorn et al | 12 weeks | 6 weeks | 516 | 6–16 | No | 5 |
| PATS group | 70 weeks | 3, 4, and 6 years | 165 | 3–5.5 | Yes | 11 |
| Pelham et al | 3 weeks | None | 70 | 6–12 | No | 0 |
| Smith et al | 14 years | Longitudinal | 131 | 1–17 | No | NK |
| Ramtvedt et al | 6 weeks | None | 34 | 11.3 mean age | Yes | 2.94 |
| Robb et al | 6–8 weeks | None | 45 | 6–12 | Yes | 13.3 |
| Silva et al | 2 weeks | None | 54 | 6–12 | No | 1 (P) |
| Steele et al | 8 weeks | None | 145 | 6–12 | No | 11.6 |
| Stein et al | 4 weeks | None | 47 | 5–16 | Yes | NK |
| Swanson et al | 21 days | None | 184 | 6–12 | No | 0 |
| Wigal et al | 12 weeks | 30 days | 230 | 6–18 | No | 2 |
| Zarinara et al | 6 weeks | None | 38 | 6–13 | No | 5.3 |
Abbreviations: ES, extension study; G1, group 1; MPH, methylphenidate; NK, not known; SE, side effect; OL, open-label; P1, Phase I; P, placebo; Wd, withdrawal.
Overview of behavioral changes observed in persons treated with methylphenidate
| Study | Limit for symptoms (%) | Abnormal behavior | Accidental injury | Agitation | Aggression | Anxiety | Depression | Depressed mood |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Adler et al | – | – | 5% | – | 12% | – | – | |
| Adler et al | 10 | – | – | – | – | 13% | – | – |
| Bejerot et al | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Bron et al | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Buitelaar et al | 2 | – | – | – | – | 5% | – | 4% |
| Buitelaar et al | 4–5 | – | – | – | – | 2% | – | 5% |
| Casas et al | 5 | – | – | 8% | – | 9% | – | 6% |
| Fredriksen et al | – | – | – | Yes | Yes | Yes | – | – |
| Huss et al | 5 | – | – | – | – | 5% | – | – |
| Kooij et al | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Valdizán-Usón et al | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Amiri et al | – | – | – | – | – | 13% | – | – |
| Arabgol et al | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Barbaresi et al | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Barkley et al | – | – | – | – | – | 58% | – | – |
| Biederman et al | – | – | – | – | – | Yes | – | – |
| Cherland and Fitzpatrick | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Döpfner et al | – | – | – | – | 3% | – | 1% | 1% |
| Efron et al | – | – | – | – | – | 61% | – | – |
| Findling et al | 3 | 3% | – | – | 3% | – | – | – |
| Garg et al | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Gau et al | – | – | – | – | – | 31% | – | – |
| Ghuman et al | – | – | – | 11% | – | 3% | – | – |
| Greenhill et al | 2 | – | – | – | – | – | – | – |
| Haertling et al | – | – | – | 1% | 1% | – | 1% | – |
| Karabekiroglu et al | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Kemner et al | 1 | 1% | – | – | 1% | – | – | – |
| Khajehpiri et al | – | – | – | 36% | – | – | – | – |
| Kratochvil et al | 5 | 5% | 12% | – | – | – | 5% | – |
| Lee et al | – | – | – | – | – | 38% | – | – |
| Maayan et al | – | – | – | – | 9% | – | – | – |
| MTA group | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Newcorn et al | 5 | – | – | – | – | – | – | – |
| PATS group | – | – | – | 4% | 3% | – | – | |
| Pelham et al | 2 | – | 4% | – | – | – | – | – |
| Smith et al | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Ramtvedt et al | – | – | – | – | – | 30% | – | – |
| Robb et al | 5 | – | – | – | 6% | – | – | – |
| Silva et al | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Steele et al | 10 | – | – | 11% | – | – | – | – |
| Stein et al | – | – | – | – | – | 55% | – | – |
| Swanson et al | 2 | – | – | – | – | – | – | – |
| Wigal et al | 5 | – | – | – | – | – | – | – |
| Zarinara et al | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Total | – | 1%–5% | 4%–12% | 1%–36% | 1%–9% | 2%–61% | 1%–5% | 1%–6% |
| Placebo in total | – | 0%–4% | 0%–3% | 0%–1% | 0%–5% | 1%–58% | – | 1%–5% |
| Adult | – | – | – | 5%–8% | – | 2%–13% | – | 4%–6% |
| Placebo adult | – | – | – | 1% | – | 1%–7% | – | 1%–5% |
| Child | – | 1%–5% | 4%–12% | 1%–36% | 1%–9% | 3%–61% | 1%–5% | 1% |
| Placebo child | – | 0%–4% | 0%–3% | – | 0%–5% | 1%–58% | – | – |
Notes:
“most frequently recorded”.
5 (recorded in open-label), 4 (recorded in withdrawal);
15 most frequently recorded adverse events.
Studies that recorded and discussed changes in behavior
| Study | Adler et al | Cherland and Fitzpatrick | Karabekiroglu et al | PATS group | Ramtvedt et al |
|---|---|---|---|---|---|
| Study design | Open-label | Retrospective | Open-label | Crossover, parallel | Crossover |
| Treatment period | 6–12 months | 21 months | 15 days | 70 weeks | 6 weeks |
| Follow-up | No | No | No | Yes | No |
| Patients completed | 550 | 98 | 90 | 165 | 34 |
| Age, years | 18–65 | 4–17 | 5–15 | 3.5–5 | 11.3 |
| Placebo group | No | No | No | Yes | Yes |
| Methylphenidate-naïve | No | Not known | Yes | Yes | Yes |
| Limit for symptoms | 10% | Not known | Not known | 15 most frequent | Not known |
| Changes in behavior | 1.8% | Single cases | No | Yes | Yes |
| Focus of study | Changes in behavior in relation to long-term safety of methylphenidate | Psychotic side effects of methylphenidate | Short-term side effects of methylphenidate | Safety and tolerability of methylphenidate | Use of methylphenidate in minimizing adverse events |
Notes: For Adler et al, changes in behavior were mentioned in the article, but are not shown in the tables.31 For Cherland and Fitzpatrick, it was impossible to determine with certainty whether the behavioral changes observed were reversible.63 The Karabekiroglu et al study was specifically designed to study short-term effects.59 Subjects in the PATS group studies used methylphenidate off-label because of their age.40–42 In Ramtvedt et al, methylphenidate treatment was limited to 2 weeks.64