| Literature DB >> 21303548 |
Ziad El-Khatib1, Anna Mia Ekstrom, Ashraf Coovadia, Elaine J Abrams, Max Petzold, David Katzenstein, Lynn Morris, Louise Kuhn.
Abstract
BACKGROUND: Adherence is a necessary part of successful antiretroviral treatment (ART). We assessed risk factors for incomplete adherence among a cohort of HIV-infected women initiating ART and examined associations between adherence and virologic response to ART.Entities:
Mesh:
Substances:
Year: 2011 PMID: 21303548 PMCID: PMC3046911 DOI: 10.1186/1471-2458-11-88
Source DB: PubMed Journal: BMC Public Health ISSN: 1471-2458 Impact factor: 3.295
Pre-antiretroviral therapy (ART) characteristics and incomplete adherence over first 24 weeks of therapy (ever with pill count <95% past 24 weeks)
| Number (%) of those with | Number (%) of those with | Univariable odds ratio | |
|---|---|---|---|
| No (18; 12%) | 8 (9%) | 10 (18%) | 1 |
| Yes (128; 88%) | 83 (91%) | 45 (82%) | 0.4 (0.2-1.2); 0.10 |
| <30 (78; 53%) | 50 (54%) | 28 (51%) | 1 |
| ≥30 (69; 47%) | 42 (46%) | 27 (49%) | 1.2 (0.6-2.2); 0.69 |
| > grade 11 (54; 37%) | 41 (45%) | 13 (24%) | |
| ≤ grade 11 (91; 63%) | 50 (55%) | 41 (76%) | |
| Single/divorced/widow (122; 83%) | 74 (80%) | 48 (87%) | 1 |
| Married/partner (25; 17%) | 18 (20%) | 7 (13%) | 0.6 (0.2-1.5); 0.29 |
| No (101; 69%) | 64 (70%) | 37 (67%) | 1 |
| Yes (46; 31%) | 28 (30%) | 18 (33%) | 1.1 (0.5-2.3); 0.77 |
| House/flat/rented room (93; 63%) | 63 (68%) | 30 (55%) | 1 |
| Shack/outbuilding (54; 37%) | 29 (32%) | 25 (45%) | 1.8 (0.9-3.6); 0.09 |
| 0-1 child (89; 61%) | 57 (62%) | 32 (58%) | 1 |
| ≥ 2 children (58; 39%) | 35 (38%) | 23 (42%) | 1.2 (0.6-2.3); 0.65 |
| Support (67; 45%) | 49 (53%) | 18 (33%) | |
| Lack of support (80; 55%) | 43 (47%) | 37 (67%) | |
| No (74; 50%) | 41 (45%) | 33 (60%) | 1 |
| Yes (73; 50%) | 51 (55%) | 22 (40%) | 0.5 (0.3-1.1); 0.07 |
| No (86; 58%) | 51 (55%) | 35 (64%) | 1 |
| Yes (61; 42%) | 41 (45%) | 20 (36%) | 0.7 (0.4-1.4); 0.33 |
| No (23; 16%) | 13 (14%) | 10 (18%) | 1 |
| Yes (124; 84%) | 79 (86%) | 45 (82%) | 0.7 (0.3-1.8); 0.51 |
| No (50; 34%) | 27 (29%) | 23 (42%) | 1 |
| Yes (97; 66%) | 65 (71%) | 32 (58%) | 0.6 (0.3-1.2); 0.12 |
| No (28; 19%) | 15 (16%) | 13 (24%) | 1 |
| Yes (119; 81%) | 77 (84%) | 42 (76%) | 0.6 (0.3-1.5); 0.28 |
| No (27; 18%) | 12 (13%) | 15 (27%) | |
| Yes (120; 82%) | 80 (87%) | 40 (73%) | |
| No (131; 89%) | 82 (89%) | 49 (89%) | 1 |
| Yes (16; 11%) | 10 (11%) | 6 (11%) | 1.0 (0.3-2.9); 0.99 |
| No (57; 39%) | 30 (33%) | 27 (49%) | |
| Yes (90; 61%) | 62 (67%) | 28 (51%) | |
| 127,500 | 97,000 | ||
| Median (range) | (760 - >750,000) | (6,600 - >750,000) | p = 0.17 |
| Median (range) | 155 (7 - 430) | 189 (2 - 324) | p = 0.16 |
| No (104; 71%) | 64 (70%) | 40 (73%) | 1 |
| Yes (43; 29%) | 28 (30%) | 15 (27%) | 0.9 (0.4-1.8); 0.68* |
| No (126; 87%) | 79 (86%) | 47 (89%) | 1 |
| Yes (19; 13%) | 13 (14%) | 6 (11%) | 0.8 (0.3-2.2); 0.63 |
| Good (score 12-23) (38; 26%) | 27 (29%) | 11 (20%) | 1 |
| Intermediate (score 24-35) (75; 51%) | 43 (47%) | 32 (58%) | 1.8 (0.8-4.3); 0.16 |
| Poor (score 36-55) (34; 23%) | 22 (24%) | 12 (22%) | 1.3 (0.5-3.6); 0.57 |
| | 27 (29%) | 17 (31%) | 1 |
| Yes (102; 70%) | 65 (71%) | 37 (69%) | 0.9 (0.4-1.9); 0.79 |
| No (22; 15%) | 11 (12%) | 11 (20%) | 1 |
| Yes (125; 85%) | 81 (88%) | 44 (80%) | 0.5 (0.2-1.4); 0.19 |
| No (46; 57%) | 29 (60%) | 17 (51%) | 1 |
| Yes (35; 43%) | 19 (40%) | 16 (49%) | 1.4 (0.5-3.9); 0.50* |
| No (12; 12%) | 9 (15%) | 3 (8%) | 1 |
| Yes (87; 88%) | 53 (85%) | 34 (92%) | 1.9 (0.4-11.8); 0.53* |
TV, television, sdNVP, single dose nevirapine; VL, viral load; ART, antiretroviral therapy
* 2-sided Fisher's exact test
Characteristics at 24 weeks post-antiretroviral therapy (ART) initiation and incomplete adherence (ever with pill count <95% past 24 weeks)
| Type of exposure | Number (%) in group who had | Number (%) in group who had | Univariable odds ratio |
|---|---|---|---|
| Good (score 12-23) (95; 65%) | 64 (70%) | 31 (56%) | 1 |
| Intermediate (score 24-35) (45; 31%) | 25 (27%) | 20 (36%) | 1.6 (0.8-3.4); 0.18 |
| Poor (score 36-55) (6; 4%) | 2 (2%) | 4 (8%) | 4.1 (0.5-47.2); 0.18* |
| No (113; 77%) | 73 (80%) | 40 (73%) | 1 |
| Yes (33; 23%) | 18 (20%) | 15 (27%) | 1.5 (0.7-3.4); 0.30 |
| No (138; 95%) | 88 (97%) | 50 (91%) | 1 |
| Yes (8; 5%) | 3 (3%) | 5 (9%) | 2.9 (0.5-19.5); 0.15* |
| No (133; 91%) | 83 (91%) | 50 (91%) | 1 |
| Yes (13; 9%) | 8 (8%) | 5 (9%) | 1.0 (0.3-3.8); 1.00* |
| No (129; 88%) | 79 (87%) | 50 (91%) | 1 |
| Yes (17; 12%) | 12 (13%) | 5 (9%) | 0.7 (0.2-2.2); 0.60* |
| No (118; 80%) | 78 (85%) | 40 (73%) | 1 |
| Yes (29; 20%) | 14 (15%) | 15 (27%) | 2.1 (0.9-4.8); 0.08 |
| No (140; 96%) | 88 (97%) | 52 (95%) | 1 |
| Yes (6; 4%) | 3 (3%) | 3 (5%) | 1.7 (0.2-13.1); 0.67* |
| No (114; 78%) | 72 (79%) | 42 (76%) | 1 |
| Yes (32; 22%) | 19 (21%) | 13 (24%) | 1.2 (0.5-2.6); 0.70 |
| 0 (63; 43%) | 42 (46%) | 21 (38%) | 1 |
| 1 (52; 36%) | 34 (37%) | 18 (33%) | 1.1 (0.5-2.3); 0.89 |
| 2 (15; 10%) | 7 (8%) | 8 (15%) | 2.3 (0.7-7.3); 0.15 |
| ≥3 (16; 11%) | 8 (9%) | 8 (14%) | 2.0 (0.6-6.2); 0.22 |
ART, antiretroviral therapy
* 2-sided Fisher's exact test
Associations between pre-ART characteristics and viral load >400 copies/ml at week 24
| Type of exposure | Number (%) in women with VL≤400 copies/ml at week 24 (%) | Number (%) in women with VL > 400 copies/ml at week 24 (%) | Univariable odds ratio (CI 95%) |
|---|---|---|---|
| No (92; 63%) | 87 (64%) | 5 (45%) | 1 |
| Yes (55; 37%) | 49 (36%) | 6 (55%) | 2.1 (0.5-9.3); 0.33* |
| No (18; 12%) | 15 (11%) | 3 (27%) | 1 |
| Yes (128; 88%) | 120 (89%) | 8 (73%) | 0.3 (0.1-2.2); 0.14* |
| <30 (78; 53%) | 70 (51%) | 8 (72.7%) | 1 |
| ≥30 (69; 47%) | 66 (49%) | 3 (27.3%) | 0.4 (0.1-1.7); 0.22* |
| > grade 11 (54; 37%) | 52 (39%) | 2 (18%) | 1 |
| ≤ grade 11 (91; 63%) | 82 (61%) | 9 (82%) | 2.9 (0.6-28.0); 0.21* |
| Single/divorced/widow (122; 83%) | 114 (84%) | 8 (73%) | 1 |
| Married/partner (25; 17%) | 22 (16%) | 3 (27%) | 1.9 (0.3-8.9); 0.40* |
| No (101; 69%) | 95 (70%) | 6 (55%) | 1 |
| Yes (46; 31%) | 41 (30%) | 5 (45%) | 1.9 (0.4-8.0); 0.32* |
| House/flat/rented room (93; 64%) | 88 (65%) | 5 (45%) | 1 |
| Shack/outbuilding (54; 37%) | 48 (35%) | 6 (55%) | 2.2 (0.5-9.6); 0.21* |
| 0-1 child (89; 60%) | 80 (59%) | 9 (82%) | 1 |
| ≥ 2 children (58; 40%) | 56 (41%) | 2 (18%) | 0.3 (0-1.6); 0.20* |
| Support (67; 45%) | 62 (45%) | 5 (45%) | 1 |
| No support (80; 55%) | 74 (54%) | 6 (55%) | 1.00 (0.2-4.1); 1.00* |
| No (74; 50%) | 68 (50%) | 6 (55%) | 1 |
| Yes (73; 50%) | 68 (50%) | 5 (45%) | 0.8 (0.2-3.5); 1.00* |
| No (86; 59%) | 78 (57%) | 8 (73%) | 1 |
| Yes (61; 41%) | 58 (43%) | 3 (27%) | 0.5 (0.1-2.2); 0.36* |
| No (23; 16%) | 22 (16%) | 1 (9%) | 1 |
| Yes (124; 84%) | 114 (84%) | 10 (91%) | 1.9 (0.2-87.5); 1.0* |
| No (50; 34%) | 47 (35%) | 3 (27%) | 1 |
| Yes (97; 66%) | 89 (65%) | 8 (73%) | 1.4 (0.3-8.6); 0.75* |
| No (28; 19%) | 26 (19%) | 2 (18%) | 1 |
| Yes (119; 81%) | 110 (81%) | 9 (82%) | 1.1 (0.2-10.7); 1.00* |
| No (27; 18%) | 25 (18%) | 2 (18%) | 1 |
| Yes (120; 82%) | 111 (82%) | 9 (82%) | 1.0 (0.2-10.2); 1.00* |
| No (131; 89%) | 121 (89%) | 10 (91%) | 1 |
| Yes (16; 11%) | 15 (11%) | 1 (9%) | 0.8 (0-6.5); 1.00* |
| No (57; 39%) | 51 (38%) | 6 (55%) | 1 |
| Yes (90; 61%) | 85 (62%) | 5 (45%) | 0.5 (0.1-2.1); 0.34* |
| Median (range) | 110,000 | 92,300 | p = 0.34 |
| Median (range) | 164 (2 - 430) | 191 (7 - 355) | p = 0.91 |
| Good (score 12-23) (38; 26%) | 34 (25%) | 4 (36%) | 1 |
| Intermediate (score 24-35) (75; 51%) | 70 (51%) | 5 (46%) | 0.6 (0.1-3.3); 0.48* |
| Poor (score 36-55) (34; 23%) | 32 (24%) | 2 (18%) | 0.5 (0-4.0); 0.68* |
| No (44; 30%) | 42 (31%) | 2 (20%) | 1 |
| Yes (102; 70%) | 94 (69%) | 8 (80%) | 1.8 (0.3-17.9); 0.72* |
| No (22; 15%) | 21 (15%) | 1 (9%) | 1 |
| Yes (125; 85%) | 115 (85%) | 10 (91%) | 1.8 (0.2-93.0); 1.00* |
| No (46; 57%) | 43 (57%) | 3 (50%) | 1 |
| Yes (35; 43%) | 32 (43%) | 3 (50%) | 1.3 (0.2-10.7); 1.00* |
| No (12; 12%) | 12 (13%) | 0 | 1 |
| Yes (87; 88%) | 79 (87%) | 8 (100%) | NA; 0.59* |
| Good (score 12-23) (95; 65%) | 88 (65%) | 7 (64%) | 1 |
| Intermediate (score 24-35) (45; 31%) | 42 (31%) | 3 (27%) | 0.9 (0.1-4.2); 1.00* |
| Poor (score 36-55) (6; 4%) | 5 (4%) | 1 (9%) | 2.5 (0-27.4); 0.40* |
| No (113; 77%) | 105 (78%) | 8 (73%) | 1 |
| Yes (33; 23%) | 30 (22%) | 3 (27%) | 1.3 (0.2-5.9); 0.71* |
| No (138; 95%) | 128 (95%) | 10 (91%) | 1 |
| Yes (8; 5%) | 7 (5%) | 1 (9%) | 1.8 (0-16.7); 0.47* |
| No (133; 91%) | 122 (90%) | 11 (100%) | 1 |
| Yes (13; 9%) | 13 (10%) | 0 | NA |
| No (129; 88%) | 120 (89%) | 9 (82%) | 1 |
| Yes (17; 12%) | 15 (11%) | 2 (18%) | 1.8 (0.2-9.8); 0.62* |
| No (118; 80%) | 109 (80%) | 9 (82%) | 1 |
| Yes (29; 20%) | 27 (20%) | 2 (18%) | 0.9 (0.1-4.7); 1.00* |
| No (140; 96%) | 130 (96%) | 10 (91%) | 1 |
| Yes (6; 4%) | 5 (4%) | 1 (9%) | 2.6 (0.1-26.6); 0.38* |
| No (114; 78%) | 108 (80%) | 6 (55%) | 1 |
| Yes (32; 22%) | 27 (20%) | 5 (45%) | 3.3 (0.7-14.0); 0.06* |
| 0 (63; 43%) | 59 (44%) | 4 (36%) | 1 |
| 1 (52; 36%) | 48 (36%) | 4 (36%) | 1.2 (0.2-6.9); 1.00* |
| 2 (15; 10%) | 14 (10%) | 1 (9%) | 1.1 (0-11.8); 1.00* |
| ≥3 (16; 11%) | 14 (10%) | 2 (19%) | 2.1 (0.2-16.3); 0.59* |
TV, television, sdNVP, single dose nevirapine; VL, viral load; ART, antiretroviral therapy
* 2-sided Fisher's exact test
Correlation between different adherence levels and VL >400 copies/ml at week 24: a) among all women and b) among women exposed vs. not exposed to sdNVP separately
| a) | All women | ||
|---|---|---|---|
| Percent adherence during any of the visits 2- 24 weeks | ≤ 400 copies/ml | >400 copies/ml | Univariable odds ratio |
| 27 (20%) | 1 (9%) | 1 | |
| 109 (80%) | 10 (91%) | 2.5 (0.3-111.4); 0.69* | |
| 87 (64%) | 5 (45%) | 1 | |
| 49 (36%) | 6 (55%) | 2.1 (0.5-9.3); 0.33* | |
| 99 (73%) | 6 (55%) | 1 | |
| 37 (27%) | 5 (45%) | 2.2 (0.5-9.3); 0.30* | |
| 116 (85%) | 6 (55%) | ||
| 20 (15%) | 5 (45%) | ||
| 129 (95%) | 8 (73%) | ||
| 7 (5%) | 3 (27%) | ||
| 18 (21%) | 0 | 1 | |
| 67 (79%) | 5 (100%) | NA: 0.58* | |
| 61 (72%) | 1 (20%) | ||
| 24 (28%) | 4 (80%) | ||
| 68 (80%) | 1 (20%) | ||
| 17 (20%) | 4 (80%) | ||
| 74 (87%) | 1 (20%) | ||
| 11 (13%) | 4 (80%) | ||
| 80 (94%) | 3 (60%) | ||
| 5 (6%) | 2 (40%) | ||
| 9 (18%) | 1 (17%) | 1 | |
| 42 (82%) | 5 (83%) | 1.1 (0.1-56.2); 1.00* | |
| 26 (51%) | 4 (67%) | 1 | |
| 25 (49%) | 2 (33%) | 0.5 (0-4.1); 0.67* | |
| 31 (61%) | 5 (83%) | 1 | |
| 20 (39%) | 1 (17%) | 0.3 (0-3.1); 0.40* | |
| 42 (82%) | 5 (83%) | 1 | |
| 9 (18%) | 1 (17%) | 0.9 (0-10.0); 1.00* | |
| 49 (96%) | 5 (83%) | 1 | |
| 2 (4%) | 1 (17%) | 4.9 (0.1-106.0); 0.29* | |
sdNVP, single dose nevirapine; VL, viral load
* 2-sided Fisher's exact test
Figure 1Percentage of the most frequent reasons for missing pills over weeks 2-24.