| Literature DB >> 33815092 |
David Vogrinc1, Katja Goričar1, Vita Dolžan1.
Abstract
Alzheimer's disease (AD) is a complex neurodegenerative disease, affecting a significant part of the population. The majority of AD cases occur in the elderly with a typical age of onset of the disease above 65 years. AD presents a major burden for the healthcare system and since population is rapidly aging, the burden of the disease will increase in the future. However, no effective drug treatment for a full-blown disease has been developed to date. The genetic background of AD is extensively studied; numerous genome-wide association studies (GWAS) identified significant genes associated with increased risk of AD development. This review summarizes more than 100 risk loci. Many of them may serve as biomarkers of AD progression, even in the preclinical stage of the disease. Furthermore, we used GWAS data to identify key pathways of AD pathogenesis: cellular processes, metabolic processes, biological regulation, localization, transport, regulation of cellular processes, and neurological system processes. Gene clustering into molecular pathways can provide background for identification of novel molecular targets and may support the development of tailored and personalized treatment of AD.Entities:
Keywords: Alzheimer's disease; biomarker; gene ontology; genetics; molecular pathways
Year: 2021 PMID: 33815092 PMCID: PMC8012500 DOI: 10.3389/fnagi.2021.646901
Source DB: PubMed Journal: Front Aging Neurosci ISSN: 1663-4365 Impact factor: 5.750
Figure 1Flowchart of the study design and GO analysis. Literature search of GWAS and meta-analyses was performed in “GWAS catalog,” to obtain a list of AD-related genes. All of the studies were manually reviewed and some further literature search of identified gene loci was performed in PubMed. One hundred and five AD risk loci and 30 loci related to biomarker oscillations were used for GO enrichment analysis in two separate gene sets. Genes that were not enriched in performed GO analysis, were manually annotated to corresponding categories.
Figure 2Visualization of GO analysis in AD risk gene set. Genes associated with AD risk were stratified according to GO – biological process. They are clustered in four parental categories and represented with specific color of the node. Biological processes that can be assigned to multiple parental categories, are represented with multiple color-pie chart.
Genes in metabolic processes influencing AD risk.
| rs3752246 G>C | 3.1 × 10−16 | 1.15 (1.11–1.18) | Kunkle et al., | |
| rs593742 A>G | 6.20 × 10−11 | 1.06 (1.04–1.07) | Marioni et al., | |
| rs117618017 C>T | 3.35 × 10−8 | Jansen et al., | ||
| rs4420638 A>G | 5.30 × 10−34 | 4.01 | Coon et al., | |
| rs429358 T>C | 3.66 × 10−11 | Davies et al., | ||
| rs10519262 G>A | 4.48 × 10−6 | 1.89 (1.46–2.45) | Li et al., | |
| rs744373 A>G | 1.6 × 10−11 | 1.13 (1.06–1.21) | Seshadri et al., | |
| rs10838725 T>C | 1.1 × 10−8 | 1.08 (1.05–1.11) | Lambert et al., | |
| rs12805422 G>A | 1.57 × 10−13 | Zhu et al., | ||
| rs7081208 G>A | 0.0202 | 1.06 (1.01–1.12) | Lambert et al., | |
| rs1347297 C>T | 4.53 × 10−8 | Herold et al., | ||
| rs3851179 T>C | 1.9 × 10−8 | 0.85 (0.80–0.90) | Harold et al., | |
| rs56378310 A>G | 1.52 × 10−6 | Lee et al., | ||
| rs16961023 C>G | 4.59 × 10−8 | 0.41 (0.27–0.55) | Mez et al., | |
| rs59685680 T>G | 9.17 × 10−9 | Marioni et al., | ||
| rs4038131 A>G | 5.9 × 10−7 | 0.65 | Hollingworth et al., | |
| rs4575098 G>A | 2.05 × 10−10 | Jansen et al., | ||
| rs10903488 T>C | 3.24 × 10−6 | Lee et al., | ||
| rs76726049 T>C | 3.30 × 10−8 | Jansen et al., | ||
| rs1800634 T>C | 6.0 × 10−4 | Meda et al., | ||
| rs889555 C>T | 4.11 × 10−8 | 0.95 (0.94–0.97) | Marioni et al., | |
| rs2484 T>C | 2.83 × 10−6 | Lee et al., | ||
| rs201119 T>C | 1.5 × 10−8 | 4.02 | Wijsman et al., | |
| rs7989332 A>C | 0.006 | Gusareva et al., | ||
| rs11257238 T>C | 1.26 × 10−8 | Jansen et al., | ||
| rs75002042 T>A | 6.19 × 10−9 | 0.61 (0.52–0.71) | Tosto et al., | |
| rs62341097 G>A | 6.00 × 10−9 | 0.21 (0.08–0.57) | Beecham et al., | |
| rs514716 C>T | 2.94 × 10−8 | 0.954 | Deming et al., | |
| rs59735493 G>A | 3.98 × 10−8 | Jansen et al., | ||
| rs6455128 A>C | 0.006 | Gusareva et al., | ||
| rs9749589 T>A | 1.5 × 10−8 | 0.76 (0.69–0.83) | Jun et al., | |
| rs8192708 A>G | 9.9 × 10−5 | 1.29 (1.12–1.49) | Grupe et al., | |
| rs11121365 C>G | 1.92 × 10−6 | Lee et al., | ||
| rs3936289 T>C | 4.92 × 10−7 | Lee et al., | ||
Genes in cellular processes influencing AD risk.
| rs16847609 G>A | 5.3 × 10−7 | 1.19 (1.11–1.28) | Jun et al., | |
| rs11136000 T>C | 1.4 × 10−9 | 0.84 (0.79–0.89) | Harold et al., | |
| rs112404845 A>T | 3.8 × 10−8 | 0.47 (0.29–0.65) | Mez et al., | |
| rs6656401 A>G | 3.7 × 10−9 | 1.21 (1.14–1.29) | Lambert et al., | |
| rs4985556 C>A | 3.67 × 10−8 | Marioni et al., | ||
| rs35349669 C>T | 3.2 × 10−8 | 1.08 (1.05–1.11) | Lambert et al., | |
| rs190982 G>A | 3.2 × 10−8 | 0.93 (0.90–0.95) | Lambert et al., | |
| rs8070572 T>C | 1.98 × 10−7 | 1.12 (1.07–1.17) | Broce et al., | |
| rs7933202 A>C | 1.9 × 10−19 | 0.89 (0.87–0.92) | Kunkle et al., | |
| rs2421016 C>T | 0.0031 | Wang et al., | ||
| rs28834970 T>C | 7.4 × 10−14 | 1.10 (1.08–1.13) | Lambert et al., | |
| rs316341 G>A | 1.76 × 10−8 | 1.03 | Deming et al., | |
| rs1883255 G>A | 0.0015 | Meda et al., | ||
| rs1057233 G>A | 5.4 × 10−6 | 0.93 (0.89–0.96) | Huang et al., | |
| rs4734295 A>G | 0.0051 | Wang et al., | ||
| rs75932628 C>T | 3.42 × 10−10 | 2.92 (2.09–4.09) | Jonsson et al., | |
| rs616338 T>C | 4.56 × 10−10 | 1.43 | Sims et al., | |
| rs382216 C>T | 2.0 × 10−7 | 0.88 (0.83–0.93) | Jun et al., | |
| rs10984186 G>A | 4.23 × 10−7 | 1.426 | Miron et al., | |
| rs802571 A>G | 1.26 × 10−6 | 0.52 (0.40–0.68) | Hirano et al., | |
| rs1466662 A>T | 4.95 × 10−7 | 0.38 | Kamboh et al., | |
| rs17125944 T>C | 7.9 × 10−9 | 1.14 (1.09–1.19) | Lambert et al., | |
| rs10868366 G>T | 2.43 × 10−4 | 0.55 (0.40–0.75) | Li et al., | |
| rs9271058 A>T rs9271192 C>A | 1.4 × 10−11 | 1.10 (1.07–1.13) | Kunkle et al., | |
| rs10501320 G>C | 2.80 × 10−16 | Zhu et al., | ||
| rs6857 C>T | <1.7 × 10−8 | Seshadri et al., | ||
| 6.9 × 10−41 | 1.46 (1.38–1.54) | Harold et al., | ||
| rs2718058 A>G | 4.8 × 10−9 | 0.93 (0.90–0.95) | Lambert et al., | |
| rs12539172 T>C | 9.3 × 10−10 | 0.92 (0.90–0.95) | Kunkle et al., | |
| rs1483121 G>A | 6.10 × 10−10 | Zhu et al., | ||
| rs5984894 A>G | 3.9 × 10−12 | 1.30 (1.18–1.43) | Carrasquillo et al., | |
| rs192470679 T>C | 1.55 × 10−6 | Lee et al., | ||
| rs11168036 T>G | 7.1 × 10−9 | 1.08 (1.06–1.10) | Jun et al., | |
| rs7609954 G>T | 3.98 × 10−8 | Herold et al., | ||
| rs7225151 G>A | 1.38 × 10−8 | 1.10 (1.06–1.14) | Moreno-Grau et al., | |
| rs4474240 A>C | 5.01 × 10−6 | 3.42 | Haddick et al., | |
| rs2405940 G>T | 3.0 × 10−4 | Meda et al., | ||
| rs2245123 T>C | 7.0 × 10−4 | Laumet et al., | ||
| rs9381040 C>T | 1.55 × 10−8 | Marioni et al., | ||
| rs2632516 G>C | 4.4 × 10−8 | 0.92 (0.91–0.94) | Jun et al., | |
Genes in biological regulation influencing the risk for AD.
| rs4293 G>A | 0.014 | 1.22 (1.04–1.41) | Webster et al., | |
| rs7274581 T>C | 2.5 × 10−8 | 0.88 (0.84–0.92) | Lambert et al., | |
| rs9349407 G>C | 8.6 × 10−9 | 1.11 (1.07–1.15) | Hollingworth et al., | |
| rs3865444 C>A | 1.6 × 10−9 | 0.91 (0.88–0.93) | Hollingworth et al., | |
| rs11767557 T>C | 3.4 × 10−4 | 0.90 (0.86–0.93) | Hollingworth et al., | |
| rs11168036 T>G | 3.2 × 10−7 | 1.12 (1.07–1.17) | Jun et al., | |
| rs2228145 A>C | 3.0 × 10−4 | 1.3 (1.12 – 1.48) | Haddick et al., | |
| rs1513625 G>T | 4.28 × 10−8 | Herold et al., | ||
| rs1554948 T>A | 6.3 × 10−5 | 1.19 (1.08–1.3) | Grupe et al., | |
| rs6448453 A>G | 1.93 × 10−9 | Jansen et al., | ||
| rs3745833 C>G | 5.0 × 10−5 | 1.2 (1.09–1.32) | Grupe et al., | |
| rs184384746 C>T | 1.24 × 10−8 | Jansen et al., | ||
Genes in localization influencing the risk for AD.
| rs72824905 C>G | 5.38 × 10−10 | 0.68 | Sims et al., | |
| rs10498633 G>T | 5.5 × 10−9 | 0.91 (0.88–0.94) | Lambert et al., | |
| rs2101756 A>G | 0.01923 | 1.19 (0.87–1.74) | Webster et al., | |
| rs1981916 T>C | 0.0016 | Meda et al., | ||
| rs597668 T>C | 6.5 × 10−9 | 1.17 (1.11–1.23) | Seshadri et al., | |
| rs6834555 G>A | 3.0 × 10−7 | 1.40 | Hollingworth et al., | |
| rs157580 G>A | 3.87 × 10−11 | Abraham et al., | ||
Genes with no known GO function influencing the risk for AD.
| rs2732703 T>G | 5.8 × 10−9 | 0.73 (0.65–0.81) | Jun et al., | |
| rs10510109 G>T | 0.0015 | Wang et al., | ||
| rs71380849 C>A | 9.1 × 10−7 | 1.47 (1.26–1.71) | Jun et al., | |
| rs79452530 C>T | 2.36 × 10−8 | 0.89 | Witoelar et al., | |
| rs7876304 T>C | 9.0 × 10−4 | Meda et al., | ||
| rs9315702 C>A | 1.52 × 10−8 | Melville et al., | ||
| rs35991721 G>T | 1.44 × 10−9 | 0.92 (0.90–0.95) | Broce et al., | |
| rs4938933 C>T | 1.7 × 10−9 | 0.88 (0.85–0.92) | Naj et al., | |
| rs670139 G>T | 1.4 × 10−9 | 1.09 (1.06–1.12) | Hollingworth et al., | |
| rs610932 T>G | 1.8 × 10−14 | 0.91 (0.88–0.93) | Hollingworth et al., | |
| rs7812465 T>C | 0.0166 | Wang et al., | ||
| rs2273647 C>T | 3.41 × 10−15 | Christopher et al., | ||
| rs1476679 C>T | 5.6 × 10−10 | 0.91 (0.89–0.94) | Lambert et al., |
Genes associated with biomarker levels for AD, according to their GO function.
| rs4147929 A>G | NPs + NFTs | 0.01 | 1.24 | Beecham et al., | |
| rs4420638 A>G | CSF t-tau/Aß1−42
| 1.97 × 10−14
| Li et al., | ||
| rs429358 T>C | MRI GM | <10−7
| Shen et al., | ||
| rs9331896 C>T | NFTs | 0.042 | 0.85 | Beecham et al., | |
| rs10792832 A>G | NPs + NFTs | 1.3 × 10−4 | Beecham et al., | ||
| rs7867518 T>C | CSF t-tau | 0.00583 | Huang et al., | ||
| rs2121433 T>C | CSF t-tau | <10−6
| Kim et al., | ||
| rs6703865 G>A | MRI HV | 1.14 × 10−9 | Melville et al., | ||
| rs2298948 T>C | MRI HV | 4.89 × 10−8 | Melville et al., | ||
| rs514716 C>T | CSF tau | 1.07 × 10−8
| Cruchaga et al., | ||
| rs62256378 G>A | CSF Aβ1−42 | 2.5 × 10−12 | Ramirez et al., | ||
| rs10761514 T>C | MRI data | 6.14 × 10−8 | Huang et al., | ||
| rs6808835 G>T | CSF CCL4 level | 1.59 × 10−13 | Kauwe et al., | ||
| rs3092960 G>A | CSF CCL4 level | 4.43 × 10−11 | Kauwe et al., | ||
| rs6441977 G>A | CSF CCL4 level | 7.66 × 10−11
| Kauwe et al., | ||
| rs3801203 C>A | Language performance | 3.21 × 10−9 | Deters et al., | ||
| rs79524815 T>G | NFTs + cerebral amyloid angiopathy | 1.1 × 10−8 | Chung et al., | ||
| rs61812598 G>A | CSF IL6R level | 5.91 × 10−63
| Kauwe et al., | ||
| rs190982 G>A | NPs + NFTs | 0.0011 | 0.81 | Beecham et al., | |
| rs55653268 G>T | MRI HV | 0.0097 | Chung et al., | ||
| rs28834970 T>C | Hippocampal sclerosis | 0.046 | 1.13 | Beecham et al., | |
| rs12444565 A>C | Glucose metabolism (PET) | 6.06 × 10−8 | Kong et al., | ||
| rs316341 G>A | CSF Aβ1−42 | 1.72 × 10−8 | Deming et al., | ||
| rs111882035 A>G | LMT | 2.74 × 10−8 | Chung et al., | ||
| rs4803758 G>T | CSF p-tau | 3.75 × 10−4
| Huang et al., | ||
| rs34331204 A>C | NFTs | 2.48 × 10−8 | Dumitrescu et al., | ||
| rs10984186 G>A | 0.008 | Miron et al., | |||
| rs17794023 C>T | CSF α-synuclein level | 9.56 × 10−9 | Zhong et al., | ||
| rs12053868 A>G | Brain Aβ level (PET) | 1.38 × 10−9 | Ramanan et al., | ||
| rs573521 A>G | CSF MMP3 level | 2.39 × 10−44
| Kauwe et al., | ||
| rs1057233 G>A | 8.24 × 10−4 | Huang et al., | |||
| rs16840041 G>A | Plasma NFL level | 4.50 × 10−8
| 1.63 (1.12–2.36) | Wang et al., | |
| rs6656401 A>G | CP AD | 0.004 | 1.16 | Beecham et al., | |
| rs6857 C>T | NFTs | 1.38 × 10−17
| Dumitrescu et al., | ||
| rs1481950 C>A | CSF BACE level | 4.88 × 10−9 | Hu et al., | ||
| rs7274581 T>C | NPs + NFTs | 0.0033 | 0.73 | Beecham et al., | |
| rs3865444 C>A | NPs | 0.016 | 0.86 | Beecham et al., | |
| rs4968782 G>A | CSF ACE level | 3.94 × 10−12
| Kauwe et al., | ||
| rs10845840 T>C | Temporal lobe atrophy | 1.26 × 10−7 | 1.273 | Stein et al., | |
| rs11218343 T>C | NFTs | 0.0043 | 0.68 | Beecham et al., | |
| rs157580 G>A | CSF Aβ1−42
| <10−6
| Kim et al., | ||
| rs509208 G>C | Brain Aβ level (PET) | 2.7 × 10−8 | Ramanan et al., | ||
| rs242557 G>A | Plasma tau | 4.85 × 10−9 | Chen et al., | ||
| rs34487851 A>G | NPs + NFTs | 2.4 × 10−8 | Chung et al., | ||
| rs7364180 A>G | CSF Aβ1−42 | <10−6 | Kim et al., | ||
| rs10509663 A>G | CSF Aβ1−42
| 1.1 × 10−9
| Li et al., | ||
| rs7943454 T>C | Plasma NFL level | 1.39 × 10−6 | Li et al., | ||
| rs983392 A>G | NPs | 0.036 | 0.85 | Beecham et al., | |
| rs2273647 C>T | Glucose metabolism (PET) | 4.44 × 10−8 | Christopher et al., | ||
| rs1476679 C>T | NFTs | 0.018 | 0.86 | Beecham et al., | |
| rs73705514 A>C | LMT | 2.86 × 10−9 | Chung et al., | ||
Aβ, amyloid β; CP AD, clinico-pathologic features of Alzheimer's disease; CSF, cerebrospinal fluid; GM, gray matter; HV, hippocampal volume; LMT, logical memory test; MRI, magnetic resonance imaging; NFL, neurofilament light; NFT, neurofibrillary tangles; NPs, neuritic plaques; p-tau, phosphorylated tau at threonine 181; PET, positron emission tomography; t-tau, total tau.
Figure 3Visualization of GO analysis in AD biomarker gene set. Genes associated with AD biomarkers were stratified according to GO – biological process. They are clustered in seven parental categories and represented with specific color of the node. Biological processes that can be assigned to multiple parental categories, are represented with multiple color-pie chart.