| Literature DB >> 33295593 |
Gulnar Azevedo E Silva1, Beatriz Cordeiro Jardim1,2, Vanessa de Melo Ferreira1, Washington Leite Junger1, Vania Reis Girianelli3.
Abstract
OBJECTIVE: to describe the trend of mortality from general cancer and more frequent types among men and women living in the Capitals and other municipalities of the five macro-regions of Brazil between 1978 and 2017.Entities:
Mesh:
Year: 2020 PMID: 33295593 PMCID: PMC7688260 DOI: 10.11606/s1518-8787.2020054002255
Source DB: PubMed Journal: Rev Saude Publica ISSN: 0034-8910 Impact factor: 2.106
Figure 1Proportional mortality from cancer, all types, in men and women in Brazil and macro-regions, 1978 to 2017.
Annual percentage change of standardized mortality rates for all cancer types among men and women residing in the Capitals and in the interior of Brazil and macro-regions, 1980 to 2017.
| Geographical area | Both sexes | Men | Women | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Period | APC | p | Period | APC | p | Period | APC | p | |
| Brazil | 1980–1990 | -0.247 | < 0.001 | 1980–1990 | -0.136 | 0.007 | 1980–1989 | -0.354 | < 0.001 |
| 1990–1997 | 0.504 | < 0.001 | 1990–1999 | 0.415 | < 0.001 | 1989–1996 | 0.530 | < 0.001 | |
| 1997–2003 | -0.175 | 0.001 | 1999–2017 | 0.142 | < 0.001 | 1996–2004 | -0.217 | < 0.001 | |
| 2003–2017 | 0.241 | < 0.001 | – | – | – | 2004–2017 | 0.443 | < 0.001 | |
| Brazil, Capitals | 1980–1990 | -0.628 | < 0.001 | 1980–1990 | -0.581 | < 0.001 | 1980–1989 | -0.783 | < 0.001 |
| 1990–1997 | 0.520 | < 0.001 | 1990–1997 | 0.619 | < 0.001 | 1989–1996 | 0.624 | < 0.001 | |
| 1997–2005 | -1.535 | < 0.001 | 1997–2005 | -1.511 | < 0.001 | 1996–2004 | -1.487 | < 0.001 | |
| 2005–2017 | -0.460 | < 0.001 | 2005–2017 | -0.671 | < 0.001 | 2004–2017 | -0.241 | < 0.001 | |
| Brazil, interior | 1980–1990 | -0.051 | 0.195 | 1980–1990 | 0.026 | 0.643 | 1980–1990 | -0.072 | 0.195 |
| 1990–2017 | 0.536 | < 0.001 | 1990–2017 | 0.582 | < 0.001 | 1990–2017 | 0.584 | < 0.001 | |
| North | 1980–1991 | -0.499 | 0.002 | 1980–1991 | -1.027 | < 0.001 | 1980–1991 | -0.053 | 0.747 |
| 1991–2009 | 0.905 | < 0.001 | 1991–2009 | 1.020 | < 0.001 | 1991–2009 | 0.812 | < 0.001 | |
| 2009–2017 | 3.050 | < 0.001 | 2009–2017 | 3.547 | < 0.001 | 2009–2017 | 2.676 | < 0.001 | |
| North, Capitals | 1980–1991 | -0.713 | 0.003 | 1980–1991 | -1.073 | < 0.001 | 1980–1991 | -0.491 | 0.034 |
| 1991–1999 | 0.688 | 0.017 | 1991–2000 | 0.512 | 0.109 | 1991–1998 | 0.996 | 0.002 | |
| 1999–2008 | -1.495 | < 0.001 | 2000–2009 | -1.510 | < 0.001 | 1998–2008 | -1.370 | < 0.001 | |
| 2008–2017 | 1.493 | < 0.001 | 2009–2017 | 2.225 | < 0.001 | 2008–2017 | 1.461 | < 0.001 | |
| North, interior | 1980–1991 | 2.035 | < 0.001 | 1980–1991 | 1.139 | < 0.001 | 1980–1991 | 3.099 | < 0.001 |
| 1991–1999 | 0.565 | 0.052 | 1991–2000 | 0.986 | 0.001 | 1991–1998 | 0.019 | 0.963 | |
| 1999–2017 | 3.636 | < 0.001 | 2000–2017 | 3.897 | < 0.001 | 1998–2017 | 3.442 | < 0.001 | |
| Northeast | 1980–1993 | 0.935 | 0.086 | 1980–1996 | 1.264 | 0.053 | 1980–1993 | 0.231 | 0.062 |
| 1993–2017 | 2.323 | < 0.001 | 1996–2017 | 2.989 | < 0.001 | 1993–2017 | 2.091 | < 0.001 | |
| Northeast, capitals | 1980–1986 | -0.566 | 0.038 | 1980–1995 | 0.546 | < 0.001 | 1980–1986 | -1.580 | < 0.001 |
| 1986–1995 | 0.425 | 0.002 | 1995–2009 | -0.434 | < 0.001 | 1986–1993 | 0.667 | 0.001 | |
| 1995–2009 | -0.729 | < 0.001 | 2009–2017 | 1.894 | < 0.001 | 1993–2008 | -0.933 | < 0.001 | |
| 2009–2017 | 1.455 | < 0.001 | – | – | – | 2008–2017 | 1.200 | < 0.001 | |
| Northeast, interior | 1980–1983 | 7.238 | < 0.001 | 1980–1995 | 1.350 | 0.149 | 1980–1993 | 1.159 | 0.182 |
| 1983–1995 | 0.044 | 0.959 | 1995–2017 | 3.796 | < 0.001 | 1993–2017 | 3.050 | < 0.001 | |
| 1995–2017 | 3.346 | < 0.001 | – | – | – | – | – | – | |
| Southeast | 1980–1989 | -0.809 | < 0.001 | 1980–1990 | -0.532 | < 0.001 | 1980–1988 | -0.844 | < 0.001 |
| 1989–1996 | 0.418 | 0.047 | 1990–1997 | 0.473 | < 0.001 | 1988–1996 | 0.401 | < 0.001 | |
| 1996–2017 | -0.664 | < 0.001 | 1997–2017 | -0.789 | < 0.001 | 1996–2005 | -1.046 | < 0.001 | |
| – | – | – | – | – | – | 2005–2017 | -0.054 | 0.248 | |
| Southeast, Capitals | 1980–1989 | -0.943 | < 0.001 | 1980–1990 | -0.614 | < 0.001 | 1980–1988 | -0.937 | < 0.001 |
| 1989–1996 | 0.615 | 0.030 | 1990–1997 | 0.578 | < 0.001 | 1988–1996 | 0.568 | < 0.001 | |
| 1996–2017 | -1.213 | < 0.001 | 1997–2017 | -1.521 | < 0.001 | 1996–2005 | -1.380 | < 0.001 | |
| – | – | – | – | – | – | 2005–2017 | -0.502 | < 0.001 | |
| Southeast, interior | 1980–1989 | -0.577 | < 0.001 | 1980–1990 | -0.441 | < 0.001 | 1980–1987 | -0.877 | < 0.001 |
| 1989–1996 | 0.304 | 0.001 | 1990–1997 | 0.543 | < 0.001 | 1987–1996 | 0.326 | < 0.001 | |
| 1996–2017 | -0.394 | < 0.001 | 1997–2017 | -0.471 | < 0.001 | 1996–2007 | -0.693 | < 0.001 | |
| – | – | – | – | – | – | 2007–2017 | 0.307 | < 0.001 | |
| South | 1980–1984 | -1.570 | < 0.001 | 1980–1984 | -1.028 | < 0.001 | 1980–1984 | -1.985 | < 0.001 |
| 1984–1993 | 0.600 | < 0.001 | 1984–1993 | 0.544 | < 0.001 | 1984–1994 | 0.707 | < 0.001 | |
| 1993–2017 | -0.555 | < 0.001 | 1993–2010 | -0.416 | < 0.001 | 1994–2002 | -0.784 | < 0.001 | |
| – | – | – | 2010–2017 | -1.466 | < 0.001 | 2002–2017 | -0.217 | 0.003 | |
| South, Capitals | 1980–1998 | -0.234 | 0.007 | 1980–1998 | -0.294 | 0.005 | 1980–1984 | -1.956 | 0.014 |
| 1998–2017 | -1.305 | < 0.001 | 1998–2017 | -1.460 | < 0.001 | 1984–1997 | 0.221 | 0.187 | |
| – | – | – | – | – | – | 1997–2017 | -1.178 | < 0.001 | |
| South, interior | 1980–1984 | -1.490 | < 0.001 | 1980–1984 | -0.973 | < 0.001 | 1980–1984 | -1.885 | < 0.001 |
| 1984–1993 | 0.643 | < 0.001 | 1984–1993 | 0.637 | < 0.001 | 1984–1994 | 0.707 | < 0.001 | |
| 1993–2017 | -0.454 | < 0.001 | 1993–2010 | -0.329 | < 0.001 | 1994–2006 | -0.558 | < 0.001 | |
| – | – | – | 2010–2017 | -1.339 | < 0.001 | 2006–2017 | 0.095 | 0.340 | |
| Midwest | 1980–1999 | 0.937 | < 0.001 | 1980–1985 | 3.155 | < 0.001 | 1980–1999 | 0.548 | < 0.001 |
| 1999–2017 | 0.166 | 0.490 | 1985–2017 | 0.634 | < 0.001 | 1999–2007 | -0.374 | 0.233 | |
| – | – | – | – | – | 2007–2017 | 0.572 | 0.076 | ||
| – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Midwest, Capitals | 1980–1991 | -1.410 | < 0.001 | 1980–1990 | -1.649 | < 0.001 | 1980–2017 | -0.587 | < 0.001 |
| 1991–1995 | 2.371 | < 0.001 | 1990–1995 | 2.727 | < 0.001 | – | – | – | |
| 1995–2017 | -0.699 | < 0.001 | 1995–2017 | -0.569 | < 0.001 | – | – | – | |
| Midwest, Capitals | 1980–1989 | 3.098 | 0.002 | 1980–1985 | 6.358 | < 0.001 | 1980–1999 | 1.421 | 0.001 |
| 1989–2017 | 0.853 | 0.007 | 1985–2017 | 1.004 | < 0.001 | 1999–2017 | 0.526 | 0.255 | |
APC: annual percentage change in standardized mortality rates.
Interior refers to municipalities outside the federal capitals.
Figure 3Temporal trend of mortality by specific types of cancer among men and women residing in the Capitals and in the interior* of Brazil and macro-regions, 1980 to 2017.
Annual percentage change of standardized mortality rates for the most frequent types of cancer among men and women residing in the Capitals and in the interior of Brazil and macro-regions, 1980 to 2017.
| Sex | Area | Lung cancer | Prostate cancer | Colorectal cancer | Stomach cancer | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Period | APC | p | Period | APC | p | Period | APC | p | Period | APC | p | ||
| Men | Brazil | 1980–1994 | 0.888 | < 0.001 | 1980–1993 | 1.55 | < 0.001 | 1980–1990 | -0.205 | 0.156 | 1980–2017 | -2.139 | < 0.001 |
| 1994–2011 | -0.889 | < 0.001 | 1993–1998 | 4.473 | < 0.001 | 1990–2017 | 2.111 | < 0.001 | – | – | – | ||
| 2011–2017 | -0.027 | 0.894 | 1998–2017 | 0.436 | < 0.001 | – | – | – | – | – | – | ||
| – | – | – | – | – | – | ||||||||
| North. Capitals | 1980–1996 | 0.772 | 0.040 | 1980–1992 | -0.332 | 0.446 | 1980–1984 | 10.390 | 0.029 | 1980–2010 | -2.473 | < 0.001 | |
| 1996–2010 | -2.664 | < 0.001 | 1992–1999 | 3.742 | < 0.001 | 1984–1999 | -2.645 | 0.001 | 2010–2017 | 2.503 | 0.018 | ||
| 2010–2017 | 1.048 | 0.329 | 1999–2007 | -2.046 | 0.001 | 1999–2017 | 3.864 | < 0.001 | – | – | – | ||
| – | – | – | 2007–2017 | 4.003 | < 0.001 | – | – | – | – | – | – | ||
| North. interior | 1980–2011 | 2.176 | < 0.001 | 1980-2004 | 2.994 | < 0.001 | 1980-1999 | -2.213 | 0.009 | 1980–1985 | 7.593 | < 0.001 | |
| 2011–2017 | 5.251 | 0.001 | 2004-2017 | 6.706 | < 0.001 | 1999-2017 | 7.825 | < 0.001 | 1985–2001 | -3.071 | < 0.001 | ||
| – | – | – | – | – | – | – | – | – | 2001–2017 | 3.677 | < 0.001 | ||
| Northeast. capitals | 1980–1997 | 0.986 | < 0.001 | 1980–1996 | 2.629 | < 0.001 | 1980–2000 | -0.715 | 0.008 | 1980–1999 | -2.517 | < 0.001 | |
| 1997–2010 | -1.153 | < 0.001 | 1996–2010 | -1.191 | < 0.001 | 2000–2017 | 4.342 | < 0.001 | 1999–2017 | -1.260 | < 0.001 | ||
| 2010–2017 | 1.258 | 0.001 | 2010–2017 | 3.420 | < 0.001 | – | – | – | – | – | – | ||
| Northeast. interior | 1980–1994 | 1.436 | 0.036 | 1980-1993 | 2.067 | < 0.001 | 1980-2000 | -0.908 | 0.006 | 1980–1983 | 7.546 | < 0.001 | |
| 1994–2017 | 3.637 | < 0.001 | 1993-2017 | 5.095 | < 0.001 | 2000-2017 | 6.964 | < 0.001 | 1983–1996 | -1.488 | < 0.001 | ||
| – | – | – | – | – | – | – | – | – | 1996–2017 | 2.082 | < 0.001 | ||
| Southeast. Capitals | 1980–1984 | 1.814 | 0.001 | 1980–1997 | 2.261 | < 0.001 | 1980–1989 | -0.038 | 0.913 | 1980–2017 | -2.875 | < 0.001 | |
| 1984–1996 | -0.374 | 0.003 | 1997–2017 | -2.056 | < 0.001 | 1989–1997 | 2.897 | < 0.001 | – | – | – | ||
| 1996–2017 | -2.714 | < 0.001 | – | – | – | 1997–2017 | 0.628 | < 0.001 | – | – | – | ||
| Southeast. interior | 1980–1994 | 0.981 | < 0.001 | 1980–1988 | 0.199 | 0.485 | 1980–1987 | -0.674 | 0.004 | 1980–2017 | -3.048 | < 0.001 | |
| 1994–2017 | -1.102 | < 0.001 | 1988–1997 | 3.870 | < 0.001 | 1987–2017 | 2.075 | < 0.001 | – | – | – | ||
| – | – | – | 1997–2004 | 0.575 | 0.029 | – | – | – | – | – | – | ||
| – | – | – | 2004–2017 | -0.933 | < 0.001 | – | – | – | – | – | – | ||
| South. Capitals | 1980–1992 | 0.111 | 0.652 | 1980–1997 | 1.800 | < 0.001 | 1980–1995 | 1.085 | 0.003 | 1980–2017 | -2.766 | < 0.001 | |
| 1992–2017 | -2.318 | < 0.001 | 1997–2017 | -1.848 | < 0.001 | 1995–2002 | 3.107 | < 0.001 | – | – | – | ||
| – | – | – | – | – | – | 2002–2017 | -0.344 | 0.337 | – | – | – | ||
| South. interior | 1980–1993 | 1.669 | < 0.001 | 1980–1990 | 0.733 | 0.002 | 1980–1985 | -1.965 | 0.017 | 1980–2017 | -2.594 | < 0.001 | |
| 1993–2017 | -1.173 | < 0.001 | 1990–1998 | 3.590 | < 0.001 | 1985–2017 | 1.525 | < 0.001 | – | – | – | ||
| – | – | – | 1998–2007 | 0.481 | 0.033 | – | – | – | – | – | – | ||
| – | – | – | 2007–2017 | -1.851 | < 0.001 | – | – | – | – | – | – | ||
| Midwest. Capitals | 1980–1995 | 0.507 | 0.064 | 1980–1990 | -0.995 | 0.192 | 1980–1984 | -5.501 | 0.014 | 1980–2017 | -2.395 | < 0.001 | |
| 1995–2017 | -0.996 | < 0.001 | 1990–1997 | 4.911 | < 0.001 | 1984–2017 | 2.823 | < 0.001 | – | – | – | ||
| – | – | – | 1997–2017 | -1.098 | < 0.001 | – | – | – | – | – | – | ||
| Midwest. interior | 1980–1987 | 8.511 | < 0.001 | 1980–1999 | 3.591 | < 0.001 | 1980–1985 | 12.669 | < 0.001 | 1980–1986 | 4.715 | < 0.001 | |
| 1987–1996 | 1.614 | 0.006 | 1999–2017 | 1.620 | < 0.001 | 1985–1992 | -2.055 | 0.025 | 1986–2017 | -2.426 | < 0.001 | ||
| 1996–2017 | 0.785 | 0.002 | – | – | – | 1992–2017 | 3.845 | < 0.001 | – | – | – | ||
| Women | Brazil | 1980–1995 | 1.192 | < 0.001 | 1980–2017 | 2.047 | < 0.001 | 1980–1989 | -0.831 | < 0.001 | 1980–2017 | -1.353 | < 0.001 |
| 1995–2004 | -0.368 | < 0.001 | – | – | – | 1989–2017 | 1.293 | < 0.001 | – | – | – | ||
| 2004–2017 | 1.016 | < 0.001 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| North. Capitals | 1980–2005 | 0.731 | 0.010 | 1980–2001 | 2.600 | < 0.001 | 1980–2003 | -0.217 | 0.620 | 1980–2017 | -1.596 | < 0.001 | |
| 2005–2017 | 2.898 | < 0.001 | 2001–2009 | -1.738 | 0.066 | 2003–2017 | 2.753 | < 0.001 | – | – | – | ||
| – | – | – | 2009–2017 | 2.284 | 0.076 | – | – | – | – | – | – | ||
| North. interior | 1980–1998 | 2.876 | < 0.001 | 1980–2017 | 5.002 | < 0.001 | 1980–2000 | -0.798 | 0.244 | 1980–1986 | 6.768 | < 0.001 | |
| 1998–2017 | 4.855 | < 0.001 | – | – | – | 2000–2017 | 6.428 | < 0.001 | 1986–2002 | -0.526 | 0.282 | ||
| – | – | – | – | – | – | – | – | – | 2002–2017 | 3.209 | < 0.001 | ||
| Northeast. capitals | 1980–1984 | -2.215 | 0.001 | 1980–2017 | 2.431 | < 0.001 | 1980–1987 | -3.286 | < 0.001 | 1980–2007 | -3.366 | < 0.001 | |
| 1984–1993 | 1.434 | < 0.001 | – | – | – | 1987–2008 | 0.359 | 0.021 | 2007–2017 | -1.367 | 0.002 | ||
| 1993–2003 | -1.610 | < 0.001 | – | – | – | 2008–2017 | 4.234 | < 0.001 | – | – | – | ||
| 2003–2017 | 1.715 | < 0.001 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Northeast. interior | 1980–1999 | 2.005 | < 0.001 | 1980–1993 | 2.438 | < 0.001 | 1980–1999 | -0.250 | 0.446 | 1980–1994 | -0.469 | 0.026 | |
| 1999–2017 | 4.404 | < 0.001 | 1993–2017 | 5.701 | < 0.001 | 1999–2017 | 5.492 | < 0.001 | 1994–2006 | 2.218 | < 0.001 | ||
| – | – | – | – | – | – | – | – | – | 2006–2017 | -0.432 | 0.133 | ||
| Southeast. Capitals | 1980–1996 | 0.743 | < 0.001 | 1980–2007 | 1.491 | < 0.001 | 1980–1989 | -1.107 | 0.001 | 1980–2017 | -2.051 | < 0.001 | |
| 1996–2017 | -1.189 | < 0.001 | 2007–2017 | 0.733 | 0.020 | 1989–1997 | 2.578 | < 0.001 | – | – | – | ||
| – | – | – | – | – | – | 1997–2017 | 0.152 | 0.192 | – | – | – | ||
| Southeast. interior | 1980–1996 | 1.437 | < 0.001 | 1980–2017 | 1.538 | < 0.001 | 1980–1987 | -0.955 | 0.004 | 1980–2017 | -2.072 | < 0.001 | |
| 1996–2007 | -0.489 | < 0.001 | – | – | – | 1987–2017 | 1.214 | < 0.001 | – | – | – | ||
| 2007–2017 | 0.986 | < 0.001 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| South. Capitals | 1980–1990 | 2.031 | < 0.001 | 1980–1997 | 2.621 | < 0.001 | 1980–1983 | -6.830 | 0.010 | 1980–1997 | -1.449 | 0.001 | |
| 1990–2017 | -1.223 | < 0.001 | 1997–2017 | 0.780 | < 0.001 | 1983–2007 | 0.621 | 0.004 | 1997–2017 | -3.703 | < 0.001 | ||
| – | – | – | – | – | – | 2007–2017 | -1.487 | 0.015 | – | – | – | ||
| South. interior | 1980–1993 | 1.786 | < 0.001 | 1980–1994 | 3.166 | < 0.001 | 1980–1985 | -1.971 | 0.004 | 1980–1991 | 0.034 | 0.961 | |
| 1993–2006 | -0.179 | 0.253 | 1994–2003 | 0.553 | 0.048 | 1985–2017 | 0.737 | < 0.001 | 1991–2017 | -2.306 | < 0.001 | ||
| 2006–2017 | 1.149 | < 0.001 | 2003–2017 | 2.092 | < 0.001 | – | – | – | – | – | – | ||
| Midwest. Capitals | 1980–1997 | 1.351 | < 0.001 | 1980–1992 | 1.321 | 0.046 | 1980–1985 | -3.553 | 0.028 | 1980–2017 | -3.158 | < 0.001 | |
| 1997–2007 | -1.262 | 0.007 | 1992–2017 | 0.909 | 0.001 | 1985–2009 | 2.212 | < 0.001 | – | – | – | ||
| 2007–2017 | 2.049 | < 0.001 | – | – | – | 2009–2017 | -0.096 | 0.916 | – | – | – | ||
| Midwest. Capitals | 1980–2017 | 2.578 | < 0.001 | 1980–1995 | 4.544 | < 0.001 | 1980–1984 | 17.581 | < 0.001 | 1980–1985 | 4.360 | 0.038 | |
| – | – | – | 1995–2017 | 1.276 | < 0.001 | 1984–1991 | -5.185 | < 0.001 | 1985–2017 | -1.524 | < 0.001 | ||
| – | – | – | – | – | – | 1991–2017 | 3.631 | < 0.001 | – | – | – | ||
APC: annual percentage change in standardized mortality rates.
Interior refers to municipalities outside the federal capitals.
Figura 1Mortalidade proporcional por câncer, todos os tipos, em homens e mulheres no Brasil e macrorregiões, 1978 a 2017.
Variação percentual anual das taxas de mortalidade padronizadas para o conjunto de cânceres entre homens e mulheres residentes nas capitais e no interior do Brasil e macrorregiões, 1980 a 2017.
| Área geográfica | Ambos os sexos | Homens | Mulheres | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Período | APC | p | Período | APC | p | Período | APC | p | |
| Brasil | 1980–1990 | -0,247 | < 0,001 | 1980–1990 | -0,136 | 0,007 | 1980–1989 | -0,354 | < 0,001 |
| 1990–1997 | 0,504 | < 0,001 | 1990–1999 | 0,415 | < 0,001 | 1989–1996 | 0,530 | < 0,001 | |
| 1997–2003 | -0,175 | 0,001 | 1999–2017 | 0,142 | < 0,001 | 1996–2004 | -0,217 | < 0,001 | |
| 2003–2017 | 0,241 | < 0,001 | – | – | – | 2004–2017 | 0,443 | < 0,001 | |
| Brasil, capitais | 1980–1990 | -0,628 | < 0,001 | 1980–1990 | -0,581 | < 0,001 | 1980–1989 | -0,783 | < 0,001 |
| 1990–1997 | 0,520 | < 0,001 | 1990–1997 | 0,619 | < 0,001 | 1989–1996 | 0,624 | < 0,001 | |
| 1997–2005 | -1,535 | < 0,001 | 1997–2005 | -1,511 | < 0,001 | 1996–2004 | -1,487 | < 0,001 | |
| 2005–2017 | -0,460 | < 0,001 | 2005–2017 | -0,671 | < 0,001 | 2004–2017 | -0,241 | < 0,001 | |
| Brasil, interior | 1980–1990 | -0,051 | 0,195 | 1980–1990 | 0,026 | 0,643 | 1980–1990 | -0,072 | 0,195 |
| 1990–2017 | 0,536 | < 0,001 | 1990–2017 | 0,582 | < 0,001 | 1990–2017 | 0,584 | < 0,001 | |
| Norte | 1980–1991 | -0,499 | 0,002 | 1980–1991 | -1,027 | < 0,001 | 1980–1991 | -0,053 | 0,747 |
| 1991–2009 | 0,905 | < 0,001 | 1991–2009 | 1,020 | < 0,001 | 1991–2009 | 0,812 | < 0,001 | |
| 2009–2017 | 3,050 | < 0,001 | 2009–2017 | 3,547 | < 0,001 | 2009–2017 | 2,676 | < 0,001 | |
| Norte, capitais | 1980–1991 | -0,713 | 0,003 | 1980–1991 | -1,073 | < 0,001 | 1980–1991 | -0,491 | 0,034 |
| 1991–1999 | 0,688 | 0,017 | 1991–2000 | 0,512 | 0,109 | 1991–1998 | 0,996 | 0,002 | |
| 1999–2008 | -1,495 | < 0,001 | 2000–2009 | -1,510 | < 0,001 | 1998–2008 | -1,370 | < 0,001 | |
| 2008–2017 | 1,493 | < 0,001 | 2009–2017 | 2,225 | < 0,001 | 2008–2017 | 1,461 | < 0,001 | |
| Norte, interior | 1980–1991 | 2,035 | < 0,001 | 1980–1991 | 1,139 | < 0,001 | 1980–1991 | 3,099 | < 0,001 |
| 1991–1999 | 0,565 | 0,052 | 1991–2000 | 0,986 | 0,001 | 1991–1998 | 0,019 | 0,963 | |
| 1999–2017 | 3,636 | < 0,001 | 2000–2017 | 3,897 | < 0,001 | 1998–2017 | 3,442 | < 0,001 | |
| Nordeste | 1980–1993 | 0,935 | 0,086 | 1980–1996 | 1,264 | 0,053 | 1980–1993 | 0,231 | 0,062 |
| 1993–2017 | 2,323 | < 0,001 | 1996–2017 | 2,989 | < 0,001 | 1993–2017 | 2,091 | < 0,001 | |
| Nordeste, capitais | 1980–1986 | -0,566 | 0,038 | 1980–1995 | 0,546 | < 0,001 | 1980–1986 | -1,580 | < 0,001 |
| 1986–1995 | 0,425 | 0,002 | 1995–2009 | -0,434 | < 0,001 | 1986–1993 | 0,667 | 0,001 | |
| 1995–2009 | -0,729 | < 0,001 | 2009–2017 | 1,894 | < 0,001 | 1993–2008 | -0,933 | < 0,001 | |
| 2009–2017 | 1,455 | < 0,001 | – | – | – | 2008–2017 | 1,200 | < 0,001 | |
| Nordeste, interior | 1980–1983 | 7,238 | < 0,001 | 1980–1995 | 1,350 | 0,149 | 1980–1993 | 1,159 | 0,182 |
| 1983–1995 | 0,044 | 0,959 | 1995–2017 | 3,796 | < 0,001 | 1993–2017 | 3,050 | < 0,001 | |
| 1995–2017 | 3,346 | < 0,001 | – | – | – | – | – | – | |
| Sudeste | 1980–1989 | -0,809 | < 0,001 | 1980–1990 | -0,532 | < 0,001 | 1980–1988 | -0,844 | < 0,001 |
| 1989–1996 | 0,418 | 0,047 | 1990–1997 | 0,473 | < 0,001 | 1988–1996 | 0,401 | < 0,001 | |
| 1996–2017 | -0,664 | < 0,001 | 1997–2017 | -0,789 | < 0,001 | 1996–2005 | -1,046 | < 0,001 | |
| – | – | – | – | – | – | 2005–2017 | -0,054 | 0,248 | |
| Sudeste, capitais | 1980–1989 | -0,943 | < 0,001 | 1980–1990 | -0,614 | < 0,001 | 1980–1988 | -0,937 | < 0,001 |
| 1989–1996 | 0,615 | 0,030 | 1990–1997 | 0,578 | < 0,001 | 1988–1996 | 0,568 | < 0,001 | |
| 1996–2017 | -1,213 | < 0,001 | 1997–2017 | -1,521 | < 0,001 | 1996–2005 | -1,380 | < 0,001 | |
| – | – | – | – | – | – | 2005–2017 | -0,502 | < 0,001 | |
| Sudeste, interior | 1980–1989 | -0,577 | < 0,001 | 1980–1990 | -0,441 | < 0,001 | 1980–1987 | -0,877 | < 0,001 |
| 1989–1996 | 0,304 | 0,001 | 1990–1997 | 0,543 | < 0,001 | 1987–1996 | 0,326 | < 0,001 | |
| 1996–2017 | -0,394 | < 0,001 | 1997–2017 | -0,471 | < 0,001 | 1996–2007 | -0,693 | < 0,001 | |
| – | – | – | – | – | – | 2007–2017 | 0,307 | < 0,001 | |
| Sul | 1980–1984 | -1,570 | < 0,001 | 1980–1984 | -1,028 | < 0,001 | 1980–1984 | -1,985 | < 0,001 |
| 1984–1993 | 0,600 | < 0,001 | 1984–1993 | 0,544 | < 0,001 | 1984–1994 | 0,707 | < 0,001 | |
| 1993–2017 | -0,555 | < 0,001 | 1993–2010 | -0,416 | < 0,001 | 1994–2002 | -0,784 | < 0,001 | |
| – | – | – | 2010–2017 | -1,466 | < 0,001 | 2002–2017 | -0,217 | 0,003 | |
| Sul, capitais | 1980–1998 | -0,234 | 0,007 | 1980–1998 | -0,294 | 0,005 | 1980–1984 | -1,956 | 0,014 |
| 1998–2017 | -1,305 | < 0,001 | 1998–2017 | -1,460 | < 0,001 | 1984–1997 | 0,221 | 0,187 | |
| – | – | – | – | – | – | 1997–2017 | -1,178 | < 0,001 | |
| Sul, interior | 1980–1984 | -1,490 | < 0,001 | 1980–1984 | -0,973 | < 0,001 | 1980–1984 | -1,885 | < 0,001 |
| 1984–1993 | 0,643 | < 0,001 | 1984–1993 | 0,637 | < 0,001 | 1984–1994 | 0,707 | < 0,001 | |
| 1993–2017 | -0,454 | < 0,001 | 1993–2010 | -0,329 | < 0,001 | 1994–2006 | -0,558 | < 0,001 | |
| – | – | – | 2010–2017 | -1,339 | < 0,001 | 2006–2017 | 0,095 | 0,340 | |
| Centro-Oeste | 1980–1999 | 0,937 | < 0,001 | 1980–1985 | 3,155 | < 0,001 | 1980–1999 | 0,548 | < 0,001 |
| 1999–2017 | 0,166 | 0,490 | 1985–2017 | 0,634 | < 0,001 | 1999–2007 | -0,374 | 0,233 | |
| – | – | – | – | – | 2007–2017 | 0,572 | 0,076 | ||
| – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Centro-Oeste, capitais | 1980–1991 | -1,410 | < 0,001 | 1980–1990 | -1,649 | < 0,001 | 1980–2017 | -0,587 | < 0,001 |
| 1991–1995 | 2,371 | < 0,001 | 1990–1995 | 2,727 | < 0,001 | – | – | – | |
| 1995–2017 | -0,699 | < 0,001 | 1995–2017 | -0,569 | < 0,001 | – | – | – | |
| Centro-Oeste, interior | 1980–1989 | 3,098 | 0,002 | 1980–1985 | 6,358 | < 0,001 | 1980–1999 | 1,421 | 0,001 |
| 1989–2017 | 0,853 | 0,007 | 1985–2017 | 1,004 | < 0,001 | 1999–2017 | 0,526 | 0,255 | |
APC: variação percentual anual das taxas de mortalidade padronizadas.
Interior refere-se aos municípios fora das capitais federativas.
Figura 3Tendência temporal da mortalidade por tipos específicos de câncer entre homens e mulheres residentes nas capitais e no interior* do Brasil e macrorregiões, 1980 a 2017.
Variação percentual anual das taxas de mortalidade padronizadas para os tipos mais frequentes de câncer entre homens e mulheres residentes nas capitais e no interior do Brasil e macrorregiões, 1980 a 2017.
| Sexo | Área | Câncer de pulmão | Câncer de próstata | Câncer colorretal | Câncer de estômago | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Período | APC | p | Período | APC | p | Período | APC | p | Período | APC | p | ||
| Homens | Brasil | 1980–1994 | 0,888 | < 0,001 | 1980–1993 | 1,55 | < 0,001 | 1980–1990 | -0,205 | 0,156 | 1980–2017 | -2,139 | < 0,001 |
| 1994–2011 | -0,889 | < 0,001 | 1993–1998 | 4,473 | < 0,001 | 1990–2017 | 2,111 | < 0,001 | – | – | – | ||
| 2011–2017 | -0,027 | 0,894 | 1998–2017 | 0,436 | < 0,001 | – | – | – | – | – | – | ||
| – | – | – | – | – | – | ||||||||
| Norte, capitais | 1980–1996 | 0,772 | 0,040 | 1980–1992 | -0,332 | 0,446 | 1980–1984 | 10,390 | 0,029 | 1980–2010 | -2,473 | < 0,001 | |
| 1996–2010 | -2,664 | < 0,001 | 1992–1999 | 3,742 | < 0,001 | 1984–1999 | -2,645 | 0,001 | 2010–2017 | 2,503 | 0,018 | ||
| 2010–2017 | 1,048 | 0,329 | 1999–2007 | -2,046 | 0,001 | 1999–2017 | 3,864 | < 0,001 | – | – | – | ||
| – | – | – | 2007–2017 | 4,003 | < 0,001 | – | – | – | – | – | – | ||
| Norte, interior | 1980–2011 | 2,176 | < 0,001 | 1980-2004 | 2,994 | < 0,001 | 1980-1999 | -2,213 | 0,009 | 1980–1985 | 7,593 | < 0,001 | |
| 2011–2017 | 5,251 | 0,001 | 2004-2017 | 6,706 | < 0,001 | 1999-2017 | 7,825 | < 0,001 | 1985–2001 | -3,071 | < 0,001 | ||
| – | – | – | – | – | – | – | – | – | 2001–2017 | 3,677 | < 0,001 | ||
| Nordeste, capitais | 1980–1997 | 0,986 | < 0,001 | 1980–1996 | 2,629 | < 0,001 | 1980–2000 | -0,715 | 0,008 | 1980–1999 | -2,517 | < 0,001 | |
| 1997–2010 | -1,153 | < 0,001 | 1996–2010 | -1,191 | < 0,001 | 2000–2017 | 4,342 | < 0,001 | 1999–2017 | -1,260 | < 0,001 | ||
| 2010–2017 | 1,258 | 0,001 | 2010–2017 | 3,420 | < 0,001 | – | – | – | – | – | – | ||
| Nordeste, interior | 1980–1994 | 1,436 | 0,036 | 1980-1993 | 2,067 | < 0,001 | 1980-2000 | -0,908 | 0,006 | 1980–1983 | 7,546 | < 0,001 | |
| 1994–2017 | 3,637 | < 0,001 | 1993-2017 | 5,095 | < 0,001 | 2000-2017 | 6,964 | < 0,001 | 1983–1996 | -1,488 | < 0,001 | ||
| – | – | – | – | – | – | – | – | – | 1996–2017 | 2,082 | < 0,001 | ||
| Sudeste, capitais | 1980–1984 | 1,814 | 0,001 | 1980–1997 | 2,261 | < 0,001 | 1980–1989 | -0,038 | 0,913 | 1980–2017 | -2,875 | < 0,001 | |
| 1984–1996 | -0,374 | 0,003 | 1997–2017 | -2,056 | < 0,001 | 1989–1997 | 2,897 | < 0,001 | – | – | – | ||
| 1996–2017 | -2,714 | < 0,001 | – | – | – | 1997–2017 | 0,628 | < 0,001 | – | – | – | ||
| Sudeste, interior | 1980–1994 | 0,981 | < 0,001 | 1980–1988 | 0,199 | 0,485 | 1980–1987 | -0,674 | 0,004 | 1980–2017 | -3,048 | < 0,001 | |
| 1994–2017 | -1,102 | < 0,001 | 1988–1997 | 3,870 | < 0,001 | 1987–2017 | 2,075 | < 0,001 | – | – | – | ||
| – | – | – | 1997–2004 | 0,575 | 0,029 | – | – | – | – | – | – | ||
| – | – | – | 2004–2017 | -0,933 | < 0,001 | – | – | – | – | – | – | ||
| Sul, capitais | 1980–1992 | 0,111 | 0,652 | 1980–1997 | 1,800 | < 0,001 | 1980–1995 | 1,085 | 0,003 | 1980–2017 | -2,766 | < 0,001 | |
| 1992–2017 | -2,318 | < 0,001 | 1997–2017 | -1,848 | < 0,001 | 1995–2002 | 3,107 | < 0,001 | – | – | – | ||
| – | – | – | – | – | – | 2002–2017 | -0,344 | 0,337 | – | – | – | ||
| Sul, interior | 1980–1993 | 1,669 | < 0,001 | 1980–1990 | 0,733 | 0,002 | 1980–1985 | -1,965 | 0,017 | 1980–2017 | -2,594 | < 0,001 | |
| 1993–2017 | -1,173 | < 0,001 | 1990–1998 | 3,590 | < 0,001 | 1985–2017 | 1,525 | < 0,001 | – | – | – | ||
| – | – | – | 1998–2007 | 0,481 | 0,033 | – | – | – | – | – | – | ||
| – | – | – | 2007–2017 | -1,851 | < 0,001 | – | – | – | – | – | – | ||
| Centro-Oeste, capitais | 1980–1995 | 0,507 | 0,064 | 1980–1990 | -0,995 | 0,192 | 1980–1984 | -5,501 | 0,014 | 1980–2017 | -2,395 | < 0,001 | |
| 1995–2017 | -0,996 | < 0,001 | 1990–1997 | 4,911 | < 0,001 | 1984–2017 | 2,823 | < 0,001 | – | – | – | ||
| – | – | – | 1997–2017 | -1,098 | < 0,001 | – | – | – | – | – | – | ||
| Centro-Oeste, interior | 1980–1987 | 8,511 | < 0,001 | 1980–1999 | 3,591 | < 0,001 | 1980–1985 | 12,669 | < 0,001 | 1980–1986 | 4,715 | < 0,001 | |
| 1987–1996 | 1,614 | 0,006 | 1999–2017 | 1,620 | < 0,001 | 1985–1992 | -2,055 | 0,025 | 1986–2017 | -2,426 | < 0,001 | ||
| 1996–2017 | 0,785 | 0,002 | – | – | – | 1992–2017 | 3,845 | < 0,001 | – | – | – | ||
| Mulheres | Brasil | 1980–1995 | 1,192 | < 0,001 | 1980–2017 | 2,047 | < 0,001 | 1980–1989 | -0,831 | < 0,001 | 1980–2017 | -1,353 | < 0,001 |
| 1995–2004 | -0,368 | < 0,001 | – | – | – | 1989–2017 | 1,293 | < 0,001 | – | – | – | ||
| 2004–2017 | 1,016 | < 0,001 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Norte, capitais | 1980–2005 | 0,731 | 0,010 | 1980–2001 | 2,600 | < 0,001 | 1980–2003 | -0,217 | 0,620 | 1980–2017 | -1,596 | < 0,001 | |
| 2005–2017 | 2,898 | < 0,001 | 2001–2009 | -1,738 | 0,066 | 2003–2017 | 2,753 | < 0,001 | – | – | – | ||
| – | – | – | 2009–2017 | 2,284 | 0,076 | – | – | – | – | – | – | ||
| Norte, interior | 1980–1998 | 2,876 | < 0,001 | 1980–2017 | 5,002 | < 0,001 | 1980–2000 | -0,798 | 0,244 | 1980–1986 | 6,768 | < 0,001 | |
| 1998–2017 | 4,855 | < 0,001 | – | – | – | 2000–2017 | 6,428 | < 0,001 | 1986–2002 | -0,526 | 0,282 | ||
| – | – | – | – | – | – | – | – | – | 2002–2017 | 3,209 | < 0,001 | ||
| Nordeste, capitais | 1980–1984 | -2,215 | 0,001 | 1980–2017 | 2,431 | < 0,001 | 1980–1987 | -3,286 | < 0,001 | 1980–2007 | -3,366 | < 0,001 | |
| 1984–1993 | 1,434 | < 0,001 | – | – | – | 1987–2008 | 0,359 | 0,021 | 2007–2017 | -1,367 | 0,002 | ||
| 1993–2003 | -1,610 | < 0,001 | – | – | – | 2008–2017 | 4,234 | < 0,001 | – | – | – | ||
| 2003–2017 | 1,715 | < 0,001 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Nordeste, interior | 1980–1999 | 2,005 | < 0,001 | 1980–1993 | 2,438 | < 0,001 | 1980–1999 | -0,250 | 0,446 | 1980–1994 | -0,469 | 0,026 | |
| 1999–2017 | 4,404 | < 0,001 | 1993–2017 | 5,701 | < 0,001 | 1999–2017 | 5,492 | < 0,001 | 1994–2006 | 2,218 | < 0,001 | ||
| – | – | – | – | – | – | – | – | – | 2006–2017 | -0,432 | 0,133 | ||
| Sudeste, capitais | 1980–1996 | 0,743 | < 0,001 | 1980–2007 | 1,491 | < 0,001 | 1980–1989 | -1,107 | 0,001 | 1980–2017 | -2,051 | < 0,001 | |
| 1996–2017 | -1,189 | < 0,001 | 2007–2017 | 0,733 | 0,020 | 1989–1997 | 2,578 | < 0,001 | – | – | – | ||
| – | – | – | – | – | – | 1997–2017 | 0,152 | 0,192 | – | – | – | ||
| Sudeste, interior | 1980–1996 | 1,437 | < 0,001 | 1980–2017 | 1,538 | < 0,001 | 1980–1987 | -0,955 | 0,004 | 1980–2017 | -2,072 | < 0,001 | |
| 1996–2007 | -0,489 | < 0,001 | – | – | – | 1987–2017 | 1,214 | < 0,001 | – | – | – | ||
| 2007–2017 | 0,986 | < 0,001 | – | – | – | – | – | – | – | – | – | ||
| Sul, capitais | 1980–1990 | 2,031 | < 0,001 | 1980–1997 | 2,621 | < 0,001 | 1980–1983 | -6,830 | 0,010 | 1980–1997 | -1,449 | 0,001 | |
| 1990–2017 | -1,223 | < 0,001 | 1997–2017 | 0,780 | < 0,001 | 1983–2007 | 0,621 | 0,004 | 1997–2017 | -3,703 | < 0,001 | ||
| – | – | – | – | – | – | 2007–2017 | -1,487 | 0,015 | – | – | – | ||
| Sul, interior | 1980–1993 | 1,786 | < 0,001 | 1980–1994 | 3,166 | < 0,001 | 1980–1985 | -1,971 | 0,004 | 1980–1991 | 0,034 | 0,961 | |
| 1993–2006 | -0,179 | 0,253 | 1994–2003 | 0,553 | 0,048 | 1985–2017 | 0,737 | < 0,001 | 1991–2017 | -2,306 | < 0,001 | ||
| 2006–2017 | 1,149 | < 0,001 | 2003–2017 | 2,092 | < 0,001 | – | – | – | – | – | – | ||
| Centro-Oeste, capitais | 1980–1997 | 1,351 | < 0,001 | 1980–1992 | 1,321 | 0,046 | 1980–1985 | -3,553 | 0,028 | 1980–2017 | -3,158 | < 0,001 | |
| 1997–2007 | -1,262 | 0,007 | 1992–2017 | 0,909 | 0,001 | 1985–2009 | 2,212 | < 0,001 | – | – | – | ||
| 2007–2017 | 2,049 | < 0,001 | – | – | – | 2009–2017 | -0,096 | 0,916 | – | – | – | ||
| Centro-Oeste, interior | 1980–2017 | 2,578 | < 0,001 | 1980–1995 | 4,544 | < 0,001 | 1980–1984 | 17,581 | < 0,001 | 1980–1985 | 4,360 | 0,038 | |
| – | – | – | 1995–2017 | 1,276 | < 0,001 | 1984–1991 | -5,185 | < 0,001 | 1985–2017 | -1,524 | < 0,001 | ||
| – | – | – | – | – | – | 1991–2017 | 3,631 | < 0,001 | – | – | – | ||
Interior refere-se aos municípios fora das capitais federativas.
APC: variação percentual anual das taxas de mortalidade padronizadas