| Literature DB >> 32818034 |
Ivonne Montiel1, Edith Alarcón2, Sarita Aguirre1, Guillermo Sequera3, Diana Marín4.
Abstract
OBJECTIVE: To determine the factors associated with the unsuccessful treatment of patients diagnosed with drug-sensitive tuberculosis (TB) in Paraguay.Entities:
Keywords: HIV; Paraguay; Tuberculosis; operations research; population groups; risk factors
Year: 2020 PMID: 32818034 PMCID: PMC7428186 DOI: 10.26633/RPSP.2020.89
Source DB: PubMed Journal: Rev Panam Salud Publica ISSN: 1020-4989
FIGURA 1.Distribución porcentual de resultados de tratamiento no exitoso de pacientes de tuberculosis sensible según la región sanitaria, Paraguay, 2016
Condición de egreso programático de pacientes con tuberculosis sensible según las características sociodemográficas, Paraguay (2016)
Variable[ | Curado | Tratamiento completo | Tratamiento exitoso | Tratamiento fracasado | Pérdida en el seguimiento | Fallecidos | Tratamiento no exitoso | Total |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| N = 1 221 | N = 968 |
| N = 40 | N = 466 | N = 339 |
| N = 3 034 |
Edad (años) | ||||||||
Mediana (Q1-Q3) | 34 (24-50) | 32 (20-51) | 33 (27-59) | 37 (24-55) | 35 (24-54) | 47 (33-66) | 39 (27-59) | 35 (24-53) |
Edad (años) | ||||||||
< 15 | 9,2 | 75,8 | 85,0 | 0,5 | 11,1 | 3,4 | 15,0 | 207 |
15-54 | 45,4 | 28,6 | 74,0 | 1,4 | 15,4 | 9,2 | 26,0 | 2 113 |
≥ 55 | 34,4 | 29,1 | 63,5 | 1,4 | 15,8 | 19,2 | 36,5 | 707 |
Sexo (%) | ||||||||
Femenino | 39,0 | 38,0 | 77,0 | 0,9 | 12,5 | 9,6 | 23,0 | 910 |
Masculino | 40,8 | 29,3 | 70,1 | 1,5 | 16,6 | 11,9 | 29,9 | 2 124 |
Área de residencia | ||||||||
Urbana | 42,2 | 29,3 | 71,5 | 1,6 | 15,5 | 11,4 | 28,5 | 1 769 |
Rural | 40,8 | 36,4 | 77,2 | 1,2 | 11,1 | 10,5 | 22,8 | 966 |
Sin datos | 27,1 | 32,4 | 59,5 | 0,0 | 28,4 | 12,0 | 40,5 | 299 |
Indígena (%) | ||||||||
No | 42,6 | 29,4 | 72,0 | 1,4 | 15,4 | 11,2 | 28,0 | 2 538 |
Sí | 28,2 | 44,6 | 72,8 | 1,0 | 15,3 | 10,9 | 27,2 | 496 |
Persona privada de la libertad (%) | ||||||||
No | 36,6 | 34,0 | 70,6 | 1,3 | 15,9 | 12,1 | 29,4 | 2 684 |
Sí | 68,3 | 15,7 | 84,0 | 1,1 | 11,1 | 3,7 | 16,0 | 350 |
Todas las variables arrojaron un valor de P < 0,01 para la prueba de chi cuadrado de Pearson.
Q1, cuartil 1; Q3, cuartil 3.
: elaboración propia a partir de los resultados presentados.
Condición de egreso programático de pacientes con tuberculosis sensible según las características clínicas, Paraguay (2016)
Variable[ | Curado | Tratamiento completo | Tratamiento exitoso | Tratamiento fracasado | Pérdida en el seguimiento | Fallecidos | Tratamiento no exitoso | Total |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
N = 1 221 | N = 968 | N = 40 | N = 466 | N = 339 | N = 3 034 | |||
Tipo de tuberculosis | ||||||||
Extrapulmonar | 0,0 | 67,8 | 67,8 | 0,4 | 13,1 | 18,7 | 32,2 | 267 |
Pulmonar | 44,4 | 28,6 | 73,0 | 1,4 | 15,3 | 10,3 | 27,0 | 2 751 |
Coninfección TB/VIH | ||||||||
No | 42,3 | 32,4 | 74,7 | 1,3 | 14,9 | 9,0 | 25,3 | 2 863 |
Sí | 5,8 | 23,4 | 29,2 | 1,2 | 22,8 | 46,8 | 70,8 | 171 |
Diabetes mellitus | ||||||||
No | 39,6 | 32,1 | 71,6 | 1,4 | 15,9 | 11,0 | 28,4 | 2 860 |
Sí | 51,1 | 29,3 | 80,5 | 0,0 | 6,3 | 13,2 | 19,5 | 174 |
Previamente tratado | ||||||||
No | 40,8 | 33,4 | 74,2 | 1,0 | 13,6 | 11,2 | 25,8 | 2 623 |
Sí | 36,5 | 22,4 | 58,9 | 3,6 | 26,5 | 10,9 | 41,1 | 411 |
Método diagnóstico | ||||||||
Baciloscopia | 59,7 | 18,1 | 77,8 | 2,0 | 11,2 | 9,0 | 22,2 | 1 868 |
Cultivo | 24,6 | 27,6 | 52,2 | 1,5 | 33,6 | 12,7 | 47,8 | 134 |
Xpert® | 42,2 | 30,6 | 72,8 | 0,0 | 17,3 | 9,8 | 27,2 | 173 |
Clínico | 0,0 | 62,7 | 62,7 | 0,1 | 21,2 | 15,9 | 37,3 | 859 |
Hábito de fumar | ||||||||
No | 37,8 | 33,3 | 71,2 | 1,0 | 16,4 | 11,4 | 28,8 | 2 312 |
Sí | 47,9 | 27,4 | 75,3 | 2,2 | 12,0 | 10,4 | 24,7 | 722 |
Adicción a drogas[ | ||||||||
;No | 38,1 | 33,7 | 71,8 | 1,2 | 15,3 | 11,7 | 28,2 | 2 653 |
Sí | 54,9 | 19,4 | 74,3 | 2,4 | 16,0 | 7,3 | 25,7 | 381 |
Consumo de alcohol[ | ||||||||
No | 40,9 | 31,9 | 72,7 | 1,1 | 15,2 | 11,0 | 27,3 | 2 798 |
Sí | 33,1 | 32,2 | 65,3 | 4,2 | 16,9 | 13,6 | 34,7 | 236 |
Contacto[ | ||||||||
No | 40,3 | 28,9 | 69,2 | 1,5 | 16,7 | 12,6 | 30,8 | 2 402 |
Sí | 40,0 | 43,2 | 83,2 | 0,8 | 10,1 | 5,9 | 16,8 | 632 |
Tratamiento directo observado | ||||||||
No | 35,1 | 39,9 | 75,0 | 1,5 | 14,8 | 8,6 | 25,0 | 1 310 |
Sí | 53,3 | 31,1 | 84,4 | 1,3 | 5,3 | 8,9 | 15,6 | 1 410 |
Sin datos | 3,2 | 1,9 | 5,1 | 0,3 | 62,7 | 31,8 | 94,9 | 314 |
Todas las variables arrojaron un valor de P < 0,01 para la prueba de chi cuadrado de Pearson.
Se considera como adicción a drogas el consumo de drogas ilícitas en el país como marihuana, crack y cocaína, entre otras, autorreportado por el caso al momento de la notificación.
Se considera consumo de alcohol el informado por la persona al momento de la notificación como caso de tuberculosis.
Es toda persona que haya estado expuesta a un caso índice bajo el mismo techo o dentre de un mismo espacio físico por 6 a 8 horas al día durante los últimos tres meses del diagnóstico del caso índice (34)
TB/VIH, tuberculosis/virus de la inmunodeficiencia humana.
Factores sociodemográficos y clínicos asociados al resultado de tratamiento no exitosos de pacientes con tuberculosis sensible, Paraguay (2016)
Variables | Tratamiento no exitoso | Tratamiento exitoso |
| Riesgo relativo |
| |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| n | % | n | % | Crudo | IC95% | Ajustado | IC95% |
Edad (años) | ||||||||
< 15 | 31 | 15,0 | 176 | 85,0 | 1 | 1 | ||
15-54 | 549 | 26,0 | 1564 | 74,0 | 1,73 | (1,14-264)[ | 1,42 | (1,13-1,79)[ |
≥ 55 | 258 | 36,5 | 449 | 63,5 | 2,44 | (1,57-3,79)[ | 1,91 | (1,35-2,70)[ |
Sexo | ||||||||
Femenino | 209 | 23,0 | 701 | 77,0 | 1 | 1 | ||
Masculino | 636 | 29,9 | 1488 | 70,1 | 1,3 | (1,10-1,55)[ | 1,28 | (1,14-1,42)[ |
Indígena | ||||||||
No | 710 | 28,0 | 1828 | 72,0 | 1 | 1 | ||
Sí | 135 | 27,2 | 361 | 72,8 | 0,97 | (0,81-1,17) | 1,3 | (1,09-1,54)[ |
Área | ||||||||
Urbana | 504 | 28,5 | 1265 | 71,5 | 1,25 | (1,05-1,51)[ | 1,15 | (0,96-1,37) |
Rural | 220 | 22,8 | 746 | 77,2 | 1 | 1 | ||
Sin datos | 121 | 40,5 | 178 | 59,5 | 1,78 | (1,34-2,36)[ | 1,27 | (1,02-1,57)[ |
Persona privada de la libertad | ||||||||
No | 789 | 29,4 | 1895 | 70,6 | 1 | 1 | ||
Sí | 56 | 16,0 | 294 | 84,0 | 0,54 | (0,42-0,70)[ | 0,65 | (0,47-0,89)[ |
Tipo de tuberculosis | ||||||||
Extrapulmonar | 86 | 32,2 | 181 | 67,8 | 1 | 1 | ||
Pulmonar | 743 | 27,0 | 2008 | 73,0 | 0,84 | (0,74-0,96)[ | 1,04 | (0,95-1,13) |
Coninfección TB/VIH | ||||||||
No | 724 | 25,3 | 2139 | 74,7 | 1 | 1 | ||
Sí | 121 | 70,8 | 50 | 29,2 | 2,8 | (2,38-3,30)[ | 1,97 | (1,63-2,38)[ |
Diabetes mellitus | ||||||||
No | 811 | 28,4 | 2049 | 71,6 | 1 | 1 | ||
Sí | 34 | 19,5 | 140 | 80,5 | 0,69 | (0,58-0,82)[ | 0,8 | (0,67-0,95)[ |
Hábito de fumar | ||||||||
No | 667 | 28,8 | 1645 | 71,2 | 1 | 1 | ||
Sí | 178 | 24,7 | 544 | 75,3 | 0,85 | (0,78-0,93)[ | 1,03 | (0,93-1,13) |
Adicción a drogas[ | ||||||||
No | 747 | 28,2 | 1906 | 71,8 | 1 | 1 | ||
Sí | 98 | 25,7 | 283 | 74,3 | 0,91 | (0,80-1,05) | 1,38 | (1,16-1,63)[ |
Consumo de alcohol[ | ||||||||
No | 763 | 27,3 | 2035 | 72,7 | 1 | 1 | ||
Sí | 82 | 34,7 | 154 | 65,3 | 1,27 | (1,07-1,51)[ | 1,25 | (1,02-1,52)[ |
Previamente tratado | ||||||||
No | 676 | 25,8 | 1947 | 74,2 | 1 | 1 | ||
Sí | 169 | 41,1 | 242 | 58,9 | 1,6 | (1,44-1,77)[ | 1,23 | (1,10-1,38)[ |
Tratamiento directo observado | ||||||||
No | 327 | 25,0 | 983 | 75,0 | 1,6 | (1,04-2,47)[ | 1,47 | (0,98-2,20) |
Sí | 220 | 15,6 | 1190 | 84,4 | 1 | 1 | ||
Sin datos | 298 | 94,9 | 16 | 5,1 | 6,08 | (4,87-7,59)[ | 4,92 | (3,69-6,56)[ |
Se considera como adicción a drogas el consumo de drogas ilícitas en el país como marihuana, crack y cocaína, entre otras, autorreportado por el caso al momento de la notificación.
Se considera consumo de alcohol el informado cambiar por informado por la persona al momento de la notificación como caso de tuberculosis.
Valor de P < 0,05.
Valor de P ≤ 0,01.
: elaboración propia a partir de los resultados presentados.