| Literature DB >> 31481266 |
Jesús Mario Arancón-Monge1, Alicia de Castro-Cuenca2, Ángel Serrano-Vázquez3, Luz Campos-Díaz4, Ricardo Rodríguez Barrientos5, Isabel Del Cura-González6.
Abstract
OBJECTIVE: To study whether the changes in bioequivalent drugs with different appearances are associated with an increase in lack of adherence and medication use errors, in patients >65years old treated with antihypertensive and lipid-lowering medications.Entities:
Keywords: Adherence; Adherencia; Compliance; Cumplimiento; Dislipidemia; Dyslipidaemia; Error medicación; Generic drugs; Hipertensión; Hypertension; Isoapariencia; Medicamentos genéricos; Medication appearance; Medication error
Year: 2019 PMID: 31481266 PMCID: PMC7025977 DOI: 10.1016/j.aprim.2019.06.001
Source DB: PubMed Journal: Aten Primaria ISSN: 0212-6567 Impact factor: 1.137
Figura 1Flujograma de estudio.
Características sociodemográficas y clínicas de los pacientes
| Población inicial | Población con seguimiento de 1 año | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Total | Con ≥ 1 cambio | Sin cambios | p | ||
| n = 274 | n = 156 | n = 88 | n = 68 | ||
| 131 (47, 8%) | 78 (50%) | 49 (55,7%) | 29 (42,3%) | 0,11 | |
| 72,59 (6,6) | 72,6 (6,3) | 73,2 (6,9) | 71,8 (5,3) | 0,16 | |
| 74,0 (13,6) | 73,4 (13,0) | 72,6 (12,4) | 74,5 (13,7) | 0,37 | |
| 27,7 (5,5) | 27,2 (5,5) | 27,0 (5,4) | 27,4 (5,7) | 0,69 | |
| 0,08 | |||||
| Analfabeto | 10 (3, 2%) | 3 (1,9%) | 3 (3,4%) | 0 (0%) | |
| Sin estudios | 63 (19, 9%) | 25 (16%) | 18 (20,5%) | 7 (10,3%) | |
| Primarios | 169 (53, 3%) | 87 (55,8%) | 43 (48,9%) | 44 (64,7%) | |
| Medios | 53 (16, 7%) | 32 (20,5%) | 17 (19,3%) | 15 (22,1%) | |
| Universitarios | 22 (6, 9%) | 9 (5,8%) | 7 (8%) | 2 (2,9%) | |
| 204 (74, 5%) | 111 (71,2%) | 61 (69,3%) | 50 (73,5%) | 0,565 | |
| Tiempo de tratamiento (años) (Me, RIQ) | 6,9 (3-11) | 7 (11,8-3,1) | 5,3 (11,5-2,25) | 11 (12,5-3,7) | 0,008 |
| PAS (mmHg) ( | 130,4 (13,7) | 131,2 (13,5) | 132,1 (14,1) | 130,1 (12,8) | 0,37 |
| PAD (mmHg) ( | 74,7 (10,0) | 75,0 (10,1) | 75,5 (10,3) | 74,4 (9,8) | 0,51 |
| 179 (65, 3%) | 99 (63,5%) | 50 (56,8%) | 49 (72,1%) | 0,05 | |
| Tiempo de tratamiento (años) (Me, RIQ) | 5,1 (3-10) | 6 (10-3,5) | 6 (9,0-4) | 7,6 (11,0-3) | 0,259 |
| LDL (mg/dl) | 108,9 (27,9) | 109,3 (26,4) | 112,9 (27,1) | 104,6 (25,0) | 0,05 |
| 135 (49, 3%) | 83 (53,2%) | 53 (60,2%) | 30 (44,1%) | 0,046 | |
| Valvulopatía | 1 (0, 01%) | 0 (0%) | 0 (0%) | 0 (0%) | |
| Cardiopatía isquémica | 1 (0,01%) | 1 (1,2%) | 1 (1,9%) | 0 (0%) | |
| Cardiopatía hipertensiva | 134 (99, 8%) | 82 (98,8%) | 52 (98,1%) | 30 (100%) | |
| Arritmia | 6 (3, 3%) | 5 (6%) | 4 (7,6%) | 1 (3,3%) | |
| 17 (12,6%) | 9 (10,2%) | 8 (11,8%) | 0,76 | ||
| Enf. cerebrovascular causa vascular | 12 (0,09%) | 12 (70,6%) | 5 (55,6%) | 7 (87,5%) | |
| Enf. cerebrovascular causa no vascular | 1 (0,01%) | 1 (5,9%) | 1 (11,1%) | 0 (%) | |
| 0,146 | |||||
| Enalapril | 110 (40,2%) | 50 (32,1%) | 33 (37,5%) | 17 (25%) | |
| Amlodipino | 26 (9,5%) | 16 (10,3%) | 8 (9,1%) | 8 (11,8%) | |
| Simvastatina | 98 (35,8%) | 61 (39,1%) | 59 (33%) | 32 (47,1%) | |
| Enalapril + Amlodipino | 4 (1,5%) | 3 (1,9%) | 3 (3,4%) | 0 (0%) | |
| Enalapril + Simvastatina | 19 (6,9%) | 14 (9%) | 10 (11,4%) | 4 (5,9%) | |
| Amlodipino + Simvastatina | 16 (5,8%) | 11 (7,1%) | 5 (5,7%) | 6 (8,8%) | |
| Enalapril + Amlodipino + Simvastatina | 1 (0,4%) | 1 (1%) | 0 (0%) | 1 (1,5%) | |
| 216 (78,83%) | 126 (80,8%) | 76 (86,4%) | 50 (73,5%) | 0,044 | |
| Número de fármacos ( | 5,1 (3,5) | 5,4 (3,1) | 5,3 (3) | 5,6 (3,3) | 0,6 |
Figura 2Porcentaje de cambios de fármacos por visita.
Efecto sobre la adherencia, errores de medicación y ocurrencia del evento final combinado de los cambios en los medicamentos
| n | Incidencia sin cambios (%) | Incidencia con cambios (%) | RR (IC 95%) | FAe (IC 95%) | FAp (IC 95%) | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Variable combinada (no adherencia y/o error de medicación) | V1 | 239 | 58,49 | 80,59 | 1,37 (1,15-1,65) | 2,27 (0,13-0,39) | 0,17 (0,05-0,28) |
| V2 | 207 | 61,25 | 86,29 | 1,4 (1,16-1,7) | 0,29 (0,14-0,41) | 0,19 (0,06-0,31) | |
| V3 | 177 | 58,9 | 87,5 | 1,48 (1,21-1,82) | 0,32 (0,17-0,45) | 0,22 (0,07-0,34) | |
| V4 | 156 | 64,7 | 90,9 | 1,14 (1,16-1,69) | 0,28 (0,14-0,4) | 0,18 (0,04-0,30) | |
| No adherencia | V1 | 239 | 25,61 | 44,62 | 1,40 (1,17-1,68) | 0,29 (0,15-0,49) | 0,18 (0,06-0,29) |
| V2 | 207 | 24,01 | 52,45 | 1,41 (1,17-1,70) | 0,29 (0,14-0,49) | 0,20 (0,06-0,32) | |
| V3 | 177 | 24,29 | 50,84 | 1,47 (1,20-1,81) | 0,32 (0,16-0,45) | 0,22 (0,07-0,34) | |
| V4 | 156 | 28,2 | 50,64 | 1,39 (1,15-1,68) | 0,28 (0,13-0,40) | 0,18 (0,04-0,29) | |
| Error de medicación | V1 | 239 | 0,41 | 9,58 | 18,19 (2,5-132,5) | 0,95 (0,6-0,99) | 0,91 (0,36-0,99) |
| V2 | 207 | 0,48 | 9,66 | 13,39 (1,83-97,8) | 0,93 (0,45-0,99) | 0,88 (0,2-0,98) | |
| V3 | 177 | 0 | 12,99 | − | − | − | |
| V4 | 156 | 0 | 14,83 | − | − | − | |
| Sin cambios | Con cambios | Diferencia de medias | p | ||||
| PAS | V1 | 239 | 129,58 (15,14) | 133,86 (16,14) | 4,03 (−8,01 a −0,05) | 0,0470 | |
| V2 | 207 | 130,02 (14,69) | 128,54 (12,38) | 1,09 (−4,78 a 2,79) | 0,5802 | ||
| V3 | 177 | 129,28 (13,23) | 131,37 (9,67) | 3,43 (−7,07 a 0,21) | 0,0643 | ||
| V4 | 156 | 127,19 (12,40) | 131,61 (13,67) | 2,38 (−6,53 a 1,77) | 0,2586 | ||
| PAD | V1 | 239 | 73,55 (10,64) | 75,69 (10,47) | 3,49 (−6,16 a −0,82) | 0,0105 | |
| V2 | 207 | 75,25 (11,17) | 75,47 (8,63) | 0,92 (−3,80 a 1,96) | 0,5303 | ||
| V3 | 177 | 74,53 (7,28) | 76,83 (7,76) | 1,55 (−3,81 a 0,70) | 0,1756 | ||
| V4 | 156 | 73,68 (7,71) | 77,59 (7,98) | 2,86 (−5,39 a −0,34) | 0,0264 | ||
| Colesterol LDL | V4 | 156 | 102,32 (26,53) | 117,26 (29,94) | 14,14 (−23,19 a −5,08) | 0,0024 | |
DE: desviación estándar; FAe: fracción atribuible en expuestos; FAp: fracción atribuible poblacional; PAD: Presión arterial diastólica; PAS: Presión arterial sistólica; RR: riesgo relativo.
Modelo explicativo. Factores asociados a la ocurrencia de un evento final combinado (no adherencia y/o error de medicación)
| Variables | OR | p > z | IC 95% |
|---|---|---|---|
| Edad | 1,04 | 0,013 | 1,01-1,08 |
| Sexo (hombres) | 2,03 | 0,001 | 1,32-3,12 |
| Número de cambios | 1,41 | 0,001 | 1,26-1,59 |
| Otros tratamientos crónicos | 2,65 | 0,019 | 1,62-4,31 |
| Número de enfermedades crónicas | 1,19 | 0,025 | 1,02-1,39 |
n = 619. Link: logit; Familia Distribucional Binomial.
Ajustado por número de fármacos.