| Literature DB >> 28971148 |
Y N Jolly1, Shahriar Iqbal2, M S Rahman1, J Kabir1, S Akter1, Iftekhar Ahmad2.
Abstract
It is considered that cow's milk is almost complete food for human as it provides most of the micronutrients and macronutrients. The cow's milks are essential for the growth and development especially for children. The main compositions of cow's milk are protein, fat, carbohydrates, vitamins and minerals which are well defined. Presently, the study of micronutrients and toxic elements in cow's milk has been widely carried out particularly in the industrialized and polluted regions because of its possibility of contamination, and thereby health risk of the consumers. The elemental composition in local cow's milk samples in Bangladesh is not well studied yet. The present study was therefore aimed to determine the level of heavy metals (Cr, Ni, As, Cd, Hg, Pb, Mn, Cu, Zn and Fe) in cow's milk using EDXRF technique. Subsequently, the experimental data was used to calculate the human health risk through the intake of both powder and liquid cows' milk available in Bangladesh. The results showed that powder milk contains significantly higher concentration of heavy metals than liquid milk samples. The HRI (health risk index) and HI (hazard index) values for most of the elements in all milk samples were within the safe limit (<1.0) or close to safe limit (≤1.0) with an exception of Hg. However, HRI value for Hg in powder milk samples for both children and adult showed a value higher than one (>1). MPI (metal pollution index) value for powder milk samples are very high compared to other type of milk samples analyzed in this study. Therefore, it has been suggested that heavy metal contamination through local powder milk samples might have significant negative impact (threat) on human health.Entities:
Keywords: Analytical chemistry; Food science
Year: 2017 PMID: 28971148 PMCID: PMC5612801 DOI: 10.1016/j.heliyon.2017.e00403
Source DB: PubMed Journal: Heliyon ISSN: 2405-8440
Fig. 1Location of milk sampling in Dhaka District and Barishal District of Bangladesh.
Identification of all samples.
| Samples | Sample ID | Description of brand/Farm House | Milk form |
|---|---|---|---|
| Pran Milk Powder | PP | Pran dairy Ltd. (production & packaging) | Powder |
| Marks Milk Powder | MP | Mare golbarn co-operative Co. Ltd. (production) | Powder |
| Fresh milk powder | FP | Production in Australia | Powder |
| Danish milk Powder | DsP | Danish milk Bangladesh, Partex group | Powder |
| Dano milk powder | DnP | Arolla foods, Amba, Denmark (Production) | Powder |
| Nido milk powder | NP | Fonter Ltd. Newziland (Production) | Powder |
| Diploma milk powder | DiP | Production in Australia | Powder |
| Arong Pasteurized milk | APL | BRACK food Products | Liquid |
| Pran Pasteurized milk | PPL | Pran dairy Ltd (production & packaging) | Liquid |
| Milk vita Pasteurized milk | MPL | Bangladesh DugdhoUtpadonkariSomobay Union Ltd. | Liquid |
| Fresh Pasteurized milk | FPL | Akij Food and Beverage Ltd. | Liquid |
| Arong UHT milk | AUL | BRACK dairy & food products | Liquid |
| Fresh UHT milk | FUL | Akij Food and Beverage Ltd. | Liquid |
| Pran UHT milk | PUL | Pran dairy ltd (production & packaging) | Liquid |
| Dairy farm 1 | F1L | Jaker dairy farm, Mohammadpur, Dhaka | Liquid |
| Dairy farm 2 | F2L | K-1, Keranigong, Dhaka | Liquid |
| Dairy farm 3 | F3L | K-2, keranigong, Dhaka | Liquid |
| Dairy Farm 4 | F4L | K-3. Keranigong, Dhaka | Liquid |
| Dairy farm 5 | F5L | K-4, keranigong. Dhaka | Liquid |
| Dairy farm 6 | F6L | Polasnogor dairy farm, Mirpur, Dhaka | Liquid |
| Dairy farm 7 | F7L | Chain dairy farm, Mirpur, Dhaka | Liquid |
| Dairy farm 8 | F8L | Shipon, Barishal | Liquid |
| Dairy Farm 9 | F9L | Alauddin, Barishal | Liquid |
Elemental Concentrations of a Groundwater Sample measured by two different methods.
| Elements | Elemental Concentrations in Groundwater (μg/ml) | ||
|---|---|---|---|
| EDXRF values | TXRF Values | Error (%) | |
| K | 6.24 | 5.64 | 9.62 |
| Ca | 82.36 | 86.87 | −5.48 |
| Ti | 0.25 | 0.22 | 12.0 |
| Mn | 0.78 | 0.79 | −1.28 |
| Fe | 0.96 | 1.06 | −10.42 |
| Ni | 0.023 | 0.021 | 8.69 |
| Zn | 0.015 | 0.013 | 13.33 |
| As | 0.019 | 0.02 | −5.26 |
| Sr | 0.358 | 0.322 | 10.06 |
Concentration of heavy metals in different types of milk samples.
| Sample ID | Elemental concentration (μg/ml) in different types of milk samples | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Cr | Mn | Ni | Cu | Zn | As | Cd | Hg | Pb | Fe | |
| packed liquid milk (μg/ml) sample | ||||||||||
| MPL | ND | 0.032 | 0.061 | 0.065 | 0.754 | 0.034 | 0.010 | ND | 0.035 | 0.602 |
| 0.029–0.035 | 0.058–0.064 | 0.063–0.067 | 0.752–0.755 | 0.031–0.035 | ND-0.021 | 0.023–0.045 | 0.612–0.592 | |||
| APL | 0.101 | 0.044 | 0.071 | 0.064 | 0.672 | 0.034 | 0.016 | 0.036 | 0.046 | 0.968 |
| 0.095–0.110 | 0.039–0.046 | 0.070–0.073 | 0.062–0.065 | 0.665–0.683 | 0.033–0.035 | 0.014–0.017 | 0.028–0.044 | 0.043–0.047 | 0.911–1.066 | |
| PPL | 0.119 | 0.042 | 0.104 | 0.060 | 0.470 | 0.035 | 0.003 | 0.107 | 0.047 | 0.685 |
| 0.106–0.129 | 0.025–0.059 | 0.098–0.107 | 0.052–0.067 | 0.067–0.493 | 0.034–0.036 | ND-0.008 | 0.098–0.120 | 0.042–0.050 | 0.452–1.136 | |
| FPL | 0.103 | 0.044 | 0.071 | 0.063 | 0.671 | 0.034 | 0.007 | 0.034 | 0.044 | 0.602 |
| 0.095–0.110 | 0.038–0.046 | 0.070–0.073 | 0.060–0.065 | 0.667–0.683 | 0.033–0.035 | 0.002–0.012 | 0.028–0.044 | 0.043–0.045 | 0.612–0.592 | |
| AUL | 0.170 | 0.075 | 0.095 | 0.062 | 0.504 | 0.035 | 0.006 | 0.018 | 0.050 | 1.491 |
| 0.164–0.176 | 0.069–0.081 | 0.092–0.097 | 0.059–0.065 | 0.501–0.507 | 0.033–0.038 | 0.002–0.010 | 0.016–0.019 | 0.043–0.056 | 1.348–1.633 | |
| PUL | 0.145 | 0.070 | 0.080 | 0.064 | 0.504 | 0.034 | 0.006 | 0.028 | 0.047 | 1.198 |
| 0.133–0.170 | 0.068–0.075 | 0.078–0.095 | 0.062–0.065 | 0.486–0.522 | 0.032–0.035 | ND-0.012 | 0.018–0.030 | 0.046–0.050 | 1.190–1.205 | |
| FUL | 0.195 | 0.044 | 0.081 | 0.063 | 0.537 | 0.034 | 0.013 | 0.035 | 0.044 | 1.162 |
| 0.192–0.199 | 0.038–0.051 | 0.079–0.082 | 0.060–0.065 | 0.512–0.562 | 0.033–0.035 | 0.011–0.015 | 0.027–0.043 | 0.043–0.045 | 1.143–1.181 | |
| Farmhouse raw liquid milk (μg/ml) sample | ||||||||||
| F1L | 0.120 | 0.036 | 0.077 | 0.055 | 0.619 | 0.035 | 0.015 | 0.006 | 0.043 | 1.078 |
| 0.178–0.201 | 0.026–0.046 | 0.073–0.080 | 0.054–0.055 | 0.602–0.635 | 0.034–0.035 | 0.013–0.016 | ND-0.012 | 0.042–0.044 | 0.969–1.186 | |
| F2L | 0.202 | 0.043 | 0.079 | 0.063 | 0.708 | 0.038 | 0.004 | ND | 0.040 | 1.237 |
| 0.192–0.211 | 0.035–0.050 | 0.078–0.080 | 0.060–0.065 | 0.687–0.735 | 0.036–0.039 | 0.003–0.005 | 0.039–0.042 | 1.235–1.238 | ||
| F3L | 0.177 | 0.079 | 0.075 | 0.051 | 0.995 | 0.034 | 0.013 | 0.006 | 0.048 | 0.921 |
| 0.162–0.191 | 0.081–0.093 | 0.074–0.075 | 0.049–0.052 | 0.989–1.001 | 0.033–0.034 | 0.005–0.020 | ND-0.012 | 0.046–0.049 | 0.895–0.946 | |
| F4L | 0.208 | 0.025 | 0.084 | 0.057 | 0.992 | 0.033 | 0.001 | ND | 0.048 | 0.761 |
| 0.190–0.223 | 0.024–0.025 | 0.082–0.085 | 0.056–0.058 | 0.982–1.002 | 0.033–0.034 | ND-0.002 | 0.047–0.049 | 0.741–0.781 | ||
| F5L | 0.199 | 0.090 | 0.081 | 0.056 | 0.802 | 0.034 | 0.005 | ND | 0.046 | 0.829 |
| 0.196–0.203 | 0.081–0.099 | 0.079–0.082 | 0.053–0.059 | 0.801–0.803 | 0.033–0.035 | 0.004–0.006 | 0.044–0.048 | 0.805–0.853 | ||
| F6L | 0.221 | 0.027 | 0.080 | 0.051 | 0.594 | 0.033 | 0.019 | 0.030 | 0.043 | 1.101 |
| 0.216–0.225 | 0.027–0.028 | 0.078–0.082 | 0.048–0.054 | 0.591–0.596 | 0.032–0.034 | 0.018–0.020 | 0.031–0.028 | 0.042–0.044 | 1.094–1.108 | |
| F7L | 0.212 | 0.041 | 0.079 | 0.055 | 0.640 | 0.034 | 0.016 | 0.026 | 0.044 | 0.944 |
| 0.205–0.218 | 0.033–0.049 | 0.073–0.085 | 0.052–0.027 | 0.637–0.643 | 0.035–0.036 | 0.012–0.020 | 0.018–0.034 | 0.043–0.044 | 0.923–0.965 | |
| F8L | 0.105 | 0.035 | 0.072 | 0.055 | 0.869 | 0.033 | 0.003 | 0.002 | 0.046 | 0.827 |
| 0.089–0.120 | 0.035–0.035 | 0.071–0.073 | 0.052–0.057 | 0.857–0.884 | 0.032–0.035 | 0.001–0.005 | ND–0.004 | 0.043–0.049 | 0.766–0.883 | |
| F9L | 0.158 | 0.051 | 0.078 | 0.059 | 1.059 | 0.038 | 0.013 | 0.008 | 0.037 | 1.138 |
| 0.154–0.161 | 0.043–0.059 | 0.076–0.079 | 0.058–0.059 | 0.864–1.253 | 0.037–0.039 | 0.001–0.025 | ND–0.016 | 0.033–0.040 | 1.127–1.149 | |
| Powder milk (μg/gm) sample | ||||||||||
| Dnp | ND | 0.921 | 2.519 | 2.526 | 29.516 | 1.701 | ND | 2.498 | 2.257 | 111.010 |
| ND-1.711 | 2.488–2.566 | 2.285–2.706 | 24.356–39.767 | 1.672–1.743 | 1.416–3.580 | 1.979–2.408 | 110.152112.047 | |||
| FP | ND | 1.737 | 2.421 | 2.511 | 27.976 | 1.766 | 0.022 | 4.407 | 2.265 | 16.996 |
| 0.232–2.381 | 2.336–2.554 | 2.333–2.667 | 24.168–35.064 | 1.642–1.969 | ND-0.065 | 3.504–5.31 | 1.905–2.266 | 16.742–17.250 | ||
| DsP | ND | 0.653 | 2.498 | 2.646 | 22.474 | 1.905 | 1.131 | 4.314 | 1.901 | 46.892 |
| 0.391–0.893 | 2.476–2.540 | 2.569–2.747 | 14.389–26.013 | 1.822–2.039 | ND-1.182 | 3.326–5.302 | 1.757–2.117 | 43.435–48.104 | ||
| NP | ND | 1.109 | 2.599 | 2.923 | 54.772 | 1.947 | 0.552 | 5.201 | 1.902 | 100.260 |
| 0.804–1.373 | 2.511–2.632 | 2.905–2.951 | 54.085–55.197 | 1.858–2.046 | 0.184–1.131 | 5.054–5.528 | 1.773–2.138 | 98.586–103.408 | ||
| DiP | 5.780 | 1.207 | 3.587 | 3.213 | 25.917 | 1.926 | 0.928 | 5.012 | 2.774 | 29.676 |
| 5.1946.450 | 1.035–1.409 | 3.551–3.613 | 3.052–3.359 | 25.058–26.716 | 1.645–2.071 | ND-1.164 | 4.746–5.278 | 1.827–1.929 | 28.652–30.866 | |
| PP | ND | 2.215 | 2.823 | 3.277 | 25.473 | 1.763 | 0.326 | 1.015 | 2.147 | 32.022 |
| 2.086–2.370 | 2.777–2.872 | 3.111–3.447 | 25.304–25.686 | 1.697–1.822 | ND-0.564 | 1.001–1.030 | 2.092–2.196 | 30.822–34.281 | ||
| MP | ND | 0.598 | 2.926 | 3.222 | 22.770 | 1.828 | 0.421 | 3.117 | 2.768 | 26.371 |
| 0.215–1.172 | 2.792–3.001 | 3.203–3.260 | 22.204–23.104 | 1.753–1.895 | ND-0.884 | 2.555–3.679 | 1.866–2.188 | 25.815–27.033 | ||
The Person's correlation matrices among among the studied metals (Cr, Mn, Ni. Cu, Zn, As, Cd, Hg, Pb and Fe) in the different types of milk (packaged liquid, farm liquid and powder milk) samples.
| Cr | Mn | Ni | Cu | Zn | As | Cd | Hg | Pb | Fe | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Cr | 1 | |||||||||
| Mn | .241 | 1 | ||||||||
| Ni | .413 | .860 | 1 | |||||||
| Cu | .324 | .876 | .994 | 1 | ||||||
| Zn | .194 | .803 | .892 | .906 | 1 | |||||
| As | .299 | .860 | .988 | .992 | .926 | 1 | ||||
| Cd | .498 | .510 | .795 | .773 | .674 | .790 | 1 | |||
| Hg | .408 | .708 | .903 | .886 | .902 | .923 | .807 | 1 | ||
| Pb | .372 | .845 | .992 | .987 | .872 | .982 | .744 | .891 | 1 | |
| Fe | .053 | .574 | .723 | .733 | .869 | .768 | .575 | .709 | .707 | 1 |
Correlation is significant at the 0.05 level (2-tailed).
Correlation is significant at the 0.01 level (2-tailed).
Fig. 2Metal Pollution Index (MPL) in different types of milk samples.
Health Risk Assessment in milk sample.
| Sample ID | Elements | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Cr | Ni | As | Cd | Hg | Pb | Mn | Cu | Zn | Fe | ||
| Powder milk samples | |||||||||||
| DnP | Adult | 0.000 | 0.180 | 0.810 | 0.000 | 1.785 | 0.806 | 0.040 | 0.090 | 0.141 | 0.003 |
| Child | 0.000 | 0.420 | 1.890 | 0.000 | 4.164 | 1.881 | 0.093 | 0.211 | 0.329 | 0.006 | |
| FP | Adult | 0.000 | 0.173 | 0.841 | 0.031 | 3.148 | 0.809 | 0.045 | 0.090 | 0.133 | 0.000 |
| Child | 0.000 | 0.404 | 1.962 | 0.073 | 7.345 | 1.888 | 0.105 | 0.209 | 0.311 | 0.001 | |
| DsP | Adult | 0.000 | 0.179 | 0.907 | 0.901 | 3.082 | 0.679 | 0.028 | 0.095 | 0.107 | 0.001 |
| Child | 0.000 | 0.416 | 2.117 | 2.103 | 7.190 | 1.584 | 0.066 | 0.221 | 0.250 | 0.003 | |
| NP | Adult | 0.000 | 0.186 | 0.928 | 0.789 | 3.715 | 0.679 | 0.048 | 0.104 | 0.261 | 0.002 |
| Child | 0.000 | 0.433 | 2.164 | 1.840 | 8.669 | 1.585 | 0.112 | 0.244 | 0.609 | 0.006 | |
| Dip | Adult | 0.006 | 0.256 | 0.917 | 1.326 | 3.587 | 0.741 | 0.052 | 0.115 | 0.123 | 0.001 |
| Child | 0.013 | 0.598 | 2.140 | 3.093 | 8.370 | 1.728 | 0.122 | 0.268 | 0.287 | 0.002 | |
| PP | Adult | 0.000 | 0.202 | 0.840 | 0.466 | 0.725 | 0.767 | 0.096 | 0.117 | 0.121 | 0.001 |
| Child | 0.000 | 0.471 | 1.959 | 1.087 | 1.692 | 1.789 | 0.224 | 0.273 | 0.283 | 0.002 | |
| MP | Adult | 0.000 | 0.209 | 0.871 | 0.601 | 2.227 | 0.739 | 0.026 | 0.115 | 0.108 | 0.001 |
| Child | 0.000 | 0.488 | 2.031 | 1.403 | 5.195 | 1.723 | 0.060 | 0.269 | 0.253 | 0.002 | |
| Liquid market milk samples | |||||||||||
| MPL | Adult | 0.000 | 0.035 | 0.130 | 0.114 | 0.000 | 0.263 | 0.011 | 0.019 | 0.029 | 0.000 |
| Child | 0.000 | 0.092 | 0.340 | 0.300 | 0.000 | 0.263 | 0.029 | 0.488 | 0.754 | 0.000 | |
| APL | Adult | 0.001 | 0.041 | 0.130 | 0.183 | 0.206 | 0.307 | 0.015 | 0.018 | 0.026 | 0.000 |
| Child | 0.002 | 0.095 | 0.302 | 0.427 | 0.480 | 0.307 | 0.036 | 0.427 | 0.597 | 0.000 | |
| PPL | Adult | 0.001 | 0.060 | 0.133 | 0.034 | 0.612 | 0.314 | 0.015 | 0.017 | 0.018 | 0.000 |
| Child | 0.002 | 0.139 | 0.311 | 0.080 | 1.427 | 0.313 | 0.034 | 0.400 | 0.418 | 0.000 | |
| FPL | Adult | 0.001 | 0.041 | 0.130 | 0.080 | 0.194 | 0.293 | 0.015 | 0.018 | 0.026 | 0.000 |
| Child | 0.002 | 0.095 | 0.302 | 0.187 | 0.454 | 0.293 | 0.036 | 0.420 | 0.596 | 0.000 | |
| AUL | Adult | 0.001 | 0.054 | 0.133 | 0.069 | 0.103 | 0.333 | 0.026 | 0.018 | 0.019 | 0.000 |
| Child | 0.003 | 0.127 | 0.311 | 0.160 | 0.240 | 0.333 | 0.061 | 0.413 | 0.448 | 0.001 | |
| PUL | Adult | 0.001 | 0.046 | 0.130 | 0.069 | 0.160 | 0.313 | 0.024 | 0.018 | 0.019 | 0.000 |
| Child | 0.003 | 0.107 | 0.302 | 0.160 | 0.374 | 0.313 | 0.057 | 0.427 | 0.448 | 0.001 | |
| FUL | Adult | 0.002 | 0.046 | 0.130 | 0.149 | 0.200 | 0.293 | 0.015 | 0.018 | 0.021 | 0.000 |
| Child | 0.004 | 0.108 | 0.302 | 0.347 | 0.467 | 0.293 | 0.036 | 0.420 | 0.477 | 0.001 | |
| Liquid farm milk samples | |||||||||||
| F1L | Adult | 0.001 | 0.044 | 0.133 | 0.171 | 0.034 | 0.123 | 0.013 | 0.016 | 0.024 | 0.000 |
| Child | 0.003 | 0.103 | 0.311 | 0.400 | 0.080 | 0.287 | 0.029 | 0.037 | 0.055 | 0.001 | |
| F2L | Adult | 0.002 | 0.045 | 0.145 | 0.046 | 0.000 | 0.114 | 0.015 | 0.018 | 0.027 | 0.000 |
| Child | 0.004 | 0.105 | 0.338 | 0.107 | 0.000 | 0.267 | 0.035 | 0.042 | 0.063 | 0.001 | |
| F3L | Adult | 0.001 | 0.043 | 0.130 | 0.149 | 0.034 | 0.137 | 0.030 | 0.015 | 0.038 | 0.000 |
| Child | 0.003 | 0.100 | 0.302 | 0.347 | 0.080 | 0.320 | 0.070 | 0.034 | 0.088 | 0.000 | |
| F4L | Adult | 0.002 | 0.048 | 0.126 | 0.011 | 0.000 | 0.137 | 0.009 | 0.016 | 0.038 | 0.000 |
| Child | 0.004 | 0.112 | 0.293 | 0.027 | 0.000 | 0.320 | 0.020 | 0.038 | 0.088 | 0.000 | |
| F5L | Adult | 0.002 | 0.046 | 0.130 | 0.149 | 0.046 | 0.131 | 0.031 | 0.016 | 0.031 | 0.000 |
| Child | 0.004 | 0.108 | 0.302 | 0.347 | 0.107 | 0.307 | 0.073 | 0.037 | 0.071 | 0.000 | |
| F6L | Adult | 0.002 | 0.046 | 0.126 | 0.217 | 0.172 | 0.123 | 0.009 | 0.015 | 0.023 | 0.000 |
| Child | 0.004 | 0.107 | 0.293 | 0.507 | 0.400 | 0.287 | 0.022 | 0.034 | 0.053 | 0.001 | |
| F7L | Adult | 0.002 | 0.045 | 0.130 | 0.183 | 0.149 | 0.126 | 0.014 | 0.016 | 0.024 | 0.000 |
| Child | 0.004 | 0.105 | 0.302 | 0.427 | 0.347 | 0.293 | 0.033 | 0.037 | 0.057 | 0.000 | |
| F8L | Adult | 0.001 | 0.041 | 0.126 | 0.034 | 0.011 | 0.131 | 0.012 | 0.016 | 0.033 | 0.000 |
| Child | 0.002 | 0.096 | 0.293 | 0.080 | 0.027 | 0.307 | 0.028 | 0.037 | 0.077 | 0.000 | |
| F9L | Adult | 0.001 | 0.045 | 0.145 | 0.057 | 0.000 | 0.106 | 0.018 | 0.017 | 0.040 | 0.000 |
| Child | 0.003 | 0.104 | 0.338 | 0.133 | 0.000 | 0.247 | 0.041 | 0.039 | 0.094 | 0.001 | |