| Literature DB >> 28877680 |
Delaram Farzanfar1, Asmaa Abumuamar2, Jayoon Kim3, Emily Sirotich3, Yue Wang3, Eleanor Pullenayegum4,5.
Abstract
BACKGROUND: Longitudinal studies using data collected as part of usual care risk providing biased results if visit times are related to the outcome of interest. Statistical methods for mitigating this bias are available but rarely used. This lack of use could be attributed to a lack of need or to a lack of awareness of the issue.Entities:
Keywords: Administrative data; Bias; Longitudinal data; Statistical methods
Mesh:
Year: 2017 PMID: 28877680 PMCID: PMC5588621 DOI: 10.1186/s12874-017-0418-1
Source DB: PubMed Journal: BMC Med Res Methodol ISSN: 1471-2288 Impact factor: 4.615
Fig. 1PRISMA flow diagram
Summary statistics on reporting of visit irregularity, predictors of visit times, and methods of analysis
| Outcomes of Interest | N (out of 44) | % |
|---|---|---|
| Study design | ||
| Prospective | 10 | 23 |
| Retrospective | 31 | 70 |
| Unclear | 3 | 7 |
| Clearly defined end of study | ||
| Yes | 34 | 77 |
| No | 10 | 23 |
| Comparison of those with and without full follow-up among studies with a clearly defined end of follow-up | (out of 34) | |
| Yes | 5 | 15 |
| No | 24 | 71 |
| Not Applicable (all participants had full follow-up) | 5 | 15 |
| Method of analysis | ||
| Linear or logistic regression | 8 | 18 |
| Gaussian process regression | 1 | 2 |
| Repeated measures | 11 | 25 |
| Mixed model or generalized mixed model | 20 | 45 |
| GEE | 3 | 7 |
| IIW-GEE | 1 | 2 |
| Reported summary statistics on | ||
| Number of visits per patient | 25 | 57 |
| Gaps between visits per patient | 3 | 7 |
| Follow-up time per patient | 25 | 57 |
| Predictors of visit time assessed | ||
| Yes | 2 | 5 |
| No | 41 | 93 |
| Unclear | 1 | 2 |
| Was there a need to account for informative visit times? | ||
| Yes | 6 | 14 |
| of which | ||
| Analysis specifically designed to check for informativeness | 1 (out of 6) | 18 |
| Informativeness inferred by reviewers | 5 (out of 6) | 82 |
| Unclear | 38 | 86 |
| Method used to account for informative visit times for studies with sufficient reporting of an identifiable need | (out of 6) | |
| Yes | 1 | 19 |
| No | 5 | 81 |
Descriptive information and extracted variables of interest for included studies
| ID | Study | Study Design | Sample Size | Eligible Study outcome | Country | Method of analysis | |||
| 1 | Adams, et al. (2008) | Retrospective | 1806 | Hemoglobin A1C levels | USA | Mixed model | |||
| 2 | Astrom, et al. (2014) | Unclear | 339 | Intraocular pressure change | Sweden | Mixed model | |||
| 3 | Bernstein, et al. (2005) | Retrospective | 47 | Mean arterial pressure | USA | Repeated measures | |||
| 4 | Biskupiak, et al. (2010) | Retrospective | 47,796 | Blood pressure goals | USA | Logistic regression | |||
| 5 | Bradford, et al. (2006) | Retrospective | 50,741 | Low-density lipoprotein goals | USA | Logistic regression | |||
| 6 | Cheung, et al. (2013) | Retrospective | 94 | DBS electrode impedance | USA | Mixed model | |||
| 7 | Coplan,et al. (2005) | Retrospective | 91 | Childhood Autism Rating Scale | USA | Mixed model | |||
| 8 | Dhawale, et al. (2013) | Retrospective | 7 | Peak inspiratory pressure | USA | Repeated measures | |||
| 9 | Elmelund, et al. (2014) | Retrospective | 119 | Plasma Creatinine levels | Denmark | Mixed model | |||
| 10 | Fattah, et al. (2014) | Retrospective | 10 | Cephalometric outcomes | Canada | Repeated measures | |||
| 11 | Fatti, et al. (2010) | Retrospective | 2332 | Virological suppression, weight | South Africa | GEE | |||
| 12 | Flack, et al. (2007) | Unclear | 459 | Blood pressure response | USA | Mixed model | |||
| 13 | Fong, et al. (2009) | Prospective | 408 | Cognitive decline | USA | Mixed model | |||
| 14 | Gao, et al. (2014) | Prospective | 2906 | Changes in Blood pressure | USA | Linear regression | |||
| 15 | Ghate, et al. (2013) | Retrospective | 3038 | Metabolic parameter monitoring | USA | Linear regression | |||
| 16 | Gofman, et al. (2009) | Retrospective | 95 | Development of obesity | USA | Mixed model | |||
| 17 | Guelinckx, et al. (2010) | Retrospective | 605 | Weight gain | Belgium | Mixed model | |||
| 18 | Haas, et al. (2012) | Retrospective | 413 | Weight loss | USA | Repeated measures | |||
| 19 | Heintzelman, et al. (2013) | Retrospective | 33 | Pain | Finland | Logistic regression | |||
| 20 | Henes, et al. (2010) | Retrospective | 109 | Eating and TV behavior | USA | Repeated measures | |||
| 21 | Jehi, et al. (2011) | Prospective | 5960 | Quality of life | USA | GEE | |||
| 22 | Kharbanda, et al. (2014) | Retrospective | 510 | Changes in BMI, blood pressure | USA | Mixed model | |||
| 23 | Lasko, et al. (2013) | Retrospective | 4360 | Unsupervised feature learning | USA | Gaussian regression | |||
| 24 | Maahs, et al. (2007) | Retrospective | 360 | Total cholesterol, HDL | USA | Mixed model | |||
| 25 | Mahmud, et al. (2010) | Prospective | 190 | Response to viral infection | Pakistan | Repeated measures | |||
| 26 | Mancevski, et al. (2007) | Retrospective | 99 | Schizophrenia symptoms | USA | Repeated measures | |||
| 27 | McCoy, et al. (2006) | Retrospective | 41 | Weight gain | USA | Mixed model | |||
| 28 | Nannetti, et al. (2009) | Prospective | 395 | Post-stroke recovery | Italy | Repeated measures | |||
| 29 | Pan, et al. (2010) | Prospective | 253 | Infant growth | USA | Mixed model | |||
| 30 | Patterson, et al. (2009) | Prospective | 90 | Pulmonary function, weight | USA | Mixed model | |||
| 31 | Pirraglia, et al. (2012) | Prospective | 97 | Blood pressure goals | USA | Repeated measures | |||
| 32 | Roth, et al. (2010) | Retrospective | 102 | Disease severity | Canada | Linear regression | |||
| 33 | Ruiz, et al. (2013) | Unclear | 701 | Mini Mental State Examination | Spain | Mixed model | |||
| 34 | Sarafoglou, et al. (2014) | Retrospective | 104 | Adult Height | USA | Mixed model | |||
| 35 | Schwartz, et al. (2014) | Retrospective | 163,820 | Body Mass Index trajectory | USA | Mixed model | |||
| 36 | Snijder, et al. (2012) | Prospective | 4680 | Fetal growth | Netherlands | Mixed model | |||
| 37 | Sy, et al. (2008) | Retrospective | 58 | Weight-for-age | Canada | Repeated measures | |||
| 38 | Tamayo, et al. (2015) | Retrospective | 725 | Obesity | Canada | GEE | |||
| 39 | Tanabe, et al. (2012) | Prospective | 342 | Changes in pain scores | USA | Linear regression | |||
| 40 | Ting, et al. (2005) | Retrospective | 120 | Intensity of treatment | USA | Linear regression | |||
| 41 | Ullrich, et al. (2013) | Retrospective | 286 | Pain and depression measures | USA | Repeated measures | |||
| 42 | Walker, et al. (2009) | Retrospective | 119 | Quality of life | USA | Mixed model | |||
| 43 | Wong, et al. (2012) | Retrospective | 11,735 | BMI trajectories | USA | IIW-GEE | |||
| 44 | Zechmann, et al. (2009) | Retrospective | 39 | Prostate gland volume | Germany | Mixed model | |||
| ID | Study | Number of visits provided | Gaps between visits provided | Total follow-up time provided | Assessment for predictors of visit times provided | Need a method that accounts for irregularity | Method to account for irregularity used | Clearly defined end of study | Comparison of those followed for duration of interest vs not |
| 1 | Adams, et al. (2008) | No | No | Yes | No | Unclear | No | Yes | No |
| 2 | Astrom, et al. (2014) | Yes | Yes | Yes | No | Unclear | No | Yes | No |
| 3 | Bernstein, et al. (2005) | No | No | Yes | No | Unclear | No | Yes | No |
| 4 | Biskupiak, et al. (2010) | No | No | Yes | No | Unclear | No | Yes | No |
| 5 | Bradford, et al. (2006) | No | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 6 | Cheung, et al. (2013) | Yes | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 7 | Coplan,et al. (2005) | Yes | No | Yes | No | Unclear | No | No | n/a |
| 8 | Dhawale, et al. (2013) | Yes | Yes | Yes | No | Unclear | No | No | No |
| 9 | Elmelund, et al. (2014) | No | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 10 | Fattah, et al. (2014) | Yes | No | Yes | No | Unclear | No | No | No |
| 11 | Fatti, et al. (2010) | No | No | Yes | No | Yes | No | Yes | Yes |
| 12 | Flack, et al. (2007) | Yes | No | Yes | No | Unclear | No | No | No |
| 13 | Fong, et al. (2009) | No | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 14 | Gao, et al. (2014) | No | No | Yes | No | Yes | No | Yes | Yes |
| 15 | Ghate, et al. (2013) | No | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 16 | Gofman, et al. (2009) | No | No | Yes | No | Unclear | No | No | Yes |
| 17 | Guelinckx, et al. (2010) | Yes | No | No | No | Unclear | No | Yes | n/a |
| 18 | Haas, et al. (2012) | No | No | No | No | Yes | No | Yes | No |
| 19 | Heintzelman, et al. (2013) | Yes | No | Yes | No | Unclear | No | Yes | n/a |
| 20 | Henes, et al. (2010) | Yes | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 21 | Jehi, et al. (2011) | Yes | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 22 | Kharbanda, et al. (2014) | No | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 23 | Lasko, et al. (2013) | No | No | No | No | Unclear | No | No | No |
| 24 | Maahs, et al. (2007) | Yes | No | Yes | No | Unclear | No | Yes | No |
| 25 | Mahmud, et al. (2010) | No | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 26 | Mancevski, et al. (2007) | No | No | Yes | No | Yes | No | Yes | n/a |
| 27 | McCoy, et al. (2006) | Yes | No | Yes | No | Unclear | No | No | No |
| 28 | Nannetti, et al. (2009) | Yes | No | Yes | No | Unclear | No | Yes | No |
| 29 | Pan, et al. (2010) | Yes | No | Yes | No | Unclear | No | Yes | No |
| 30 | Patterson, et al. (2009) | Yes | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 31 | Pirraglia, et al. (2012) | Yes | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 32 | Roth, et al. (2010) | No | No | Yes | No | Unclear | No | Yes | n/a |
| 33 | Ruiz, et al. (2013) | No | No | No | No | Unclear | No | No | No |
| 34 | Sarafoglou, et al. (2014) | No | No | Yes | No | Unclear | No | Yes | No |
| 35 | Schwartz, et al. (2014) | Yes | Yes | Yes | No | Unclear | No | Yes | Yes |
| 36 | Snijder, et al. (2012) | Yes | No | Yes | No | Unclear | No | Yes | No |
| 37 | Sy, et al. (2008) | No | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 38 | Tamayo, et al. (2015) | Yes | No | Yes | No | Unclear | No | Yes | No |
| 39 | Tanabe, et al. (2012) | Yes | No | No | No | Unclear | No | Yes | n/a |
| 40 | Ting, et al. (2005) | Yes | No | No | No | Unclear | No | Yes | No |
| 41 | Ullrich, et al. (2013) | Yes | No | Yes | Yes | Yes | No | Yes | Yes |
| 42 | Walker, et al. (2009) | Yes | No | No | No | Unclear | No | No | No |
| 43 | Wong, et al. (2012) | Yes | No | Yes | Yes | Yes | Yes | Yes | Yes |
| 44 | Zechmann, et al. (2009) | Yes | No | Yes | No | Unclear | No | No | No |
Fig. 2NOS Overall Quality Scores for included studies
Newcastle-Ottawa Score for included studies
| ID | Articles | Representativeness of exposed cohort | Selection of non-exposed cohort | Ascertainment of exposure | Demonstration outcome was not present at start of study | Study controls for important factor | Study controls for additional factors | Assessment of outcome | follow-up duration | Adequacy of follow-up | Overall Quality Score |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Selection | Comparability | Outcome | |||||||||
| 1 | Adams et al. | * | * | * | * | * | – | * | * | – | 7 |
| 2 | Astrom et al. | * | * | * | * | * | – | * | * | – | 7 |
| 3 | Bernstein et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | – | 8 |
| 4 | Biskupiak et al. | * | * | * | * | * | – | * | * | – | 7 |
| 5 | Bradford et al. | * | * | – | * | – | * | * | – | – | 5 |
| 6 | Cheung et al. | – | * | * | * | – | – | * | * | – | 5 |
| 7 | Coplan et al. | * | * | * | * | – | – | * | – | – | 5 |
| 8 | Dhawale et al. | – | * | * | * | – | – | * | * | * | 6 |
| 9 | Elmelund et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | * | 9 |
| 10 | Fattah et al. | * | * | * | * | – | – | * | * | * | 7 |
| 11 | Fatti et al. | – | * | * | * | * | * | * | * | * | 8 |
| 12 | Flack et al. | – | * | * | * | * | – | * | * | – | 6 |
| 13 | Fong et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | * | 9 |
| 14 | Gao et al. | * | * | * | * | * | – | * | * | * | 8 |
| 15 | Ghate et al. | * | * | * | * | * | * | * | – | – | 7 |
| 16 | Gofman et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | * | 9 |
| 17 | Guelinckx et al. | – | * | * | – | – | – | * | * | – | 4 |
| 18 | Haas et al. | * | * | * | * | – | * | * | * | – | 7 |
| 19 | Heintzelman et al. | * | * | * | * | * | * | – | * | * | 8 |
| 20 | Henes et al. | – | * | – | * | – | – | – | * | – | 3 |
| 21 | Jehi et al. | * | * | – | * | * | * | – | – | – | 5 |
| 22 | Kharbanda et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | – | 8 |
| 23 | Lasko et al. | * | * | * | * | * | – | * | * | – | 7 |
| 24 | Maahs et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | – | 8 |
| 25 | Mahmud et al. | * | * | * | * | * | * | – | * | – | 7 |
| 26 | Mancevski et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | * | 9 |
| 27 | McCoy et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | * | 9 |
| 28 | Nannetti et al. | * | * | * | * | – | – | * | * | – | 6 |
| 29 | Pan et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | * | 9 |
| 30 | Patterson et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | * | 9 |
| 31 | Pirraglia et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | – | 8 |
| 32 | Roth et al. | * | * | * | – | * | * | * | * | * | 8 |
| 33 | Ruiz et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | – | 8 |
| 34 | Sarafoglou et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | * | 9 |
| 35 | Schwartz et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | – | 8 |
| 36 | Snijder et al. | * | * | – | * | * | * | * | * | – | 7 |
| 37 | Sy et al. | * | * | * | * | – | – | * | * | – | 6 |
| 38 | Tamayo et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | – | 8 |
| 39 | Tanabe et al. | * | * | * | * | * | – | – | * | – | 6 |
| 40 | Ting et al. | – | * | * | – | * | * | * | * | * | 7 |
| 41 | Ullrich et al. | – | * | * | * | * | * | – | * | – | 6 |
| 42 | Walker et al. | * | * | * | – | * | * | – | * | – | 6 |
| 43 | Wong et al. | * | * | * | * | * | * | * | * | – | 8 |
| 44 | Zechmann et al. | * | * | * | * | – | – | * | * | – | 6 |