| Literature DB >> 28408116 |
Ana Boned-Ombuena1, Jordi Pérez-Panadés2, Aurora López-Maside2, Maite Miralles-Espí2, Sandra Guardiola Vilarroig2, Desamparados Adam Ruiz3, Oscar Zurriaga4.
Abstract
OBJECTIVE: To estimate the prevalence of patients with oral anticoagulant therapy (OAT) in the Region of Valencia and to evaluate the quality of management of OAT with vitaminK antagonists (VKA) carried out in primary healthcare.Entities:
Keywords: Anticoagulant drugs; Atención primaria; Electronic health records; Evaluación de la calidad de atención sanitaria; Fármacos anticoagulantes; Healthcare quality assessment; Historia clínica electrónica; Prevalence; Prevalencia; Primary healthcare; Sentinel surveillance; Vigilancia centinela
Mesh:
Substances:
Year: 2017 PMID: 28408116 PMCID: PMC6876010 DOI: 10.1016/j.aprim.2016.11.015
Source DB: PubMed Journal: Aten Primaria ISSN: 0212-6567 Impact factor: 1.137
Prevalencia de pacientes con terapia anticoagulante oral (TAO)
| Prevalencia de TAO (%) | Sexo | Total | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Hombres | Mujeres | |||||
| Prev. | IC 95% | Prev. | IC 95% | Prev. | IC 95% | |
| 18-49 años | 0,11 | 0,07-0,15 | 0,06 | 0,03-0,09 | 0,08 | 0,06-0,11 |
| 50-59 años | 0,48 | 0,32-0,64 | 0,33 | 0,20-0,46 | 0,40 | 0,30-0,51 |
| 60-69 años | 2,45 | 2,04-2,87 | 1,59 | 1,27-1,91 | 2,00 | 1,74-2,27 |
| 70-79 años | 5,48 | 4,77-6,19 | 3,94 | 3,39-4,49 | 4,63 | 4,19-5,07 |
| ≥ 80 años | 7,32 | 6,27-8,38 | 6,58 | 5,80-7,37 | 6,87 | 6,23-7,50 |
| Total | 1,34 | 1,24-1,45 | 1,26 | 1,16-1,36 | 1,30 | 1,23-1,38 |
Características demográficas, socioeconómicas y de salud de los pacientes incluidos en el estudio
| Características | Sexo | Total | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Hombre | Mujer | |||||
| % | n | % | n | % | n | |
| 50,3 | 576 | 49,7 | 568 | 100 | 1.144 | |
| 18-49 años | 4,7 | 27 | 2,3 | 13 | 3,5 | 40 |
| 50-59 años | 5,9 | 34 | 4,2 | 24 | 5,1 | 58 |
| 60-69 años | 22,4 | 129 | 16,0 | 91 | 19,2 | 220 |
| 70-79 años | 37,3 | 215 | 33,3 | 189 | 35,3 | 404 |
| ≥ 80 años | 29,7 | 171 | 44,2 | 251 | 36,9 | 422 |
| Edad (años), media, DE e IC 95% (n = 1.144) | 72,8 (DE: 10,9) (IC 95%: 71,9-73,6) | 76,4 (DE: 10,8) (IC 95%: 75,5-77,2) | 74,5 (DE: 11,0) (IC 95%: 73,9-75,2) | |||
| Sin estudios o estudios primarios | 61,8 | 356 | 77,3 | 439 | 69,5 | 795 |
| Estudios secundarios | 23,6 | 136 | 11,4 | 65 | 17,6 | 201 |
| Estudios universitarios | 6,3 | 36 | 3,2 | 18 | 4,7 | 54 |
| N/C | 8,3 | 48 | 8,1 | 46 | 8,2 | 94 |
| En activo | 7,5 | 43 | 2,8 | 16 | 5,2 | 59 |
| Trabajo doméstico no remunerado | 0,3 | 2 | 18,3 | 104 | 9,3 | 106 |
| Desempleado | 2,1 | 12 | 1,8 | 10 | 1,9 | 22 |
| Jubilado o incapacidad laboral permanente | 89,2 | 514 | 75,9 | 431 | 82,6 | 945 |
| N/C | 0,9 | 5 | 1,2 | 7 | 1,0 | 12 |
| Solo/a | 9,4 | 54 | 23,6 | 134 | 16,4 | 188 |
| Acompañado/a | 88,7 | 511 | 75,5 | 429 | 82,2 | 940 |
| En residencia | 1,2 | 7 | 0,2 | 1 | 0,7 | 8 |
| N/C | 0,7 | 4 | 0,7 | 4 | 0,7 | 8 |
| HTA | 78,8 | 454 | 85,4 | 485 | 82,1 | 939 |
| Fibrilación auricular | 81,8 | 471 | 80,8 | 459 | 81,3 | 930 |
| Diabetes mellitus | 33,5 | 193 | 30,1 | 171 | 31,8 | 364 |
| Insuficiencia cardiaca | 25,9 | 149 | 31,2 | 177 | 28,5 | 326 |
| Enfermedad cerebrovascular (ictus o AIT) | 22,0 | 127 | 19,9 | 113 | 21,0 | 240 |
| Valvulopatías y prótesis | 16,8 | 97 | 20,8 | 118 | 18,8 | 215 |
| Enfermedad renal crónica | 16,0 | 92 | 17,3 | 98 | 16,6 | 190 |
| Enfermedad vascular (IAM, enfermedad arterial periférica o arteriosclerosis aórtica) | 13,5 | 78 | 4,9 | 28 | 9,3 | 106 |
| Insuficiencia hepática | 1,2 | 7 | 2,1 | 12 | 1,7 | 19 |
| 0-2 | 57,6 | 332 | 60,6 | 344 | 59,1 | 676 |
| ≥ 3 | 42,4 | 244 | 39,4 | 224 | 40,9 | 468 |
| 0-2 | 76,6 | 441 | 76,8 | 436 | 76,7 | 877 |
| ≥ 3 | 23,4 | 135 | 23,2 | 132 | 23,3 | 267 |
| Escala HAS-BLED, media, DE e IC 95% (n = 1.144) | 1,8 (DE: 1,1) (IC 95%: 1,7-1,8) | 1,8 (DE: 1,1) (IC 95%: 1,7-1,9) | 1,8 (DE: 1,1) (IC 95%: 1,7-1,9) | |||
| 0 | 4,2 | 20 | 2,6 | 12 | 3,4 | 32 |
| 1 | 20,8 | 98 | 13,3 | 61 | 17,1 | 159 |
| ≥ 2 | 74,9 | 353 | 84,1 | 386 | 79,5 | 739 |
| Escala CHADS2, media, DE e IC 95% (n = 930) | 2,4 (DE: 1,3) (IC 95%: 2,3-2,5) | 2,6 (DE: 1,2) (IC 95%: 2,5-2,7) | 2,5 (DE: 1,3) (IC 95%: 2,4-2,6) | |||
| 0 | 1,9 | 9 | 0,0 | 0 | 1,0 | 9 |
| 1 | 7,0 | 33 | 0,9 | 4 | 4,0 | 37 |
| ≥ 2 | 91,1 | 429 | 99,1 | 455 | 95,1 | 884 |
| Escala CHA2DS2-VASc, media, DE e IC 95% (n = 930) | 3,2 (DE: 1,6) (IC 95%: 3,1-3,3) | 4,4 (DE: 1,4) (IC 95%: 4,3-4,5) | 3,8 (DE: 1,6) (IC 95%: 3,7-3,9) | |||
| Toma de fármacos que afectan a la hemostasia | 19,1 | 110 | 15,7 | 89 | 17,4 | 199 |
| Ingesta de ≥ 8 bebidas alcohólicas/semana | 6,8 | 39 | 1,2 | 7 | 4,0 | 46 |
N/C: no contesta.
Indicaciones y características de la terapia anticoagulante oral (TAO)
| Indicaciones y características | Sexo | Total | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Hombre | Mujer | |||||
| % | n | % | n | % | n | |
| Fibrilación auricular | 81,8 | 471 | 80,8 | 459 | 81,3 | 930 |
| Valvulopatías y prótesis | 16,8 | 97 | 20,8 | 118 | 18,8 | 215 |
| Cardiopatía isquémica | 16,5 | 95 | 9,2 | 52 | 12,8 | 147 |
| TVP/TEP | 10,6 | 61 | 11,8 | 67 | 11,2 | 128 |
| ACV sin FA | 0,2 | 1 | 0,5 | 3 | 0,3 | 4 |
| Miocardiopatía sin FA | 0,2 | 1 | 0,2 | 1 | 0,2 | 2 |
| Otras | 1,0 | 6 | 1,2 | 7 | 1,1 | 13 |
| 1 | 76,7 | 442 | 77,5 | 440 | 77,1 | 882 |
| 2 | 19,4 | 112 | 21,0 | 119 | 20,2 | 231 |
| ≥ 3 | 3,8 | 22 | 1,6 | 9 | 2,7 | 31 |
| Cardiología | 71,4 | 411 | 73,9 | 420 | 72,6 | 831 |
| Hematología | 10,6 | 61 | 8,5 | 48 | 9,5 | 109 |
| Medicina interna | 6,8 | 39 | 6,3 | 36 | 6,6 | 75 |
| Atención primaria | 3,8 | 22 | 3,5 | 20 | 3,7 | 42 |
| Urgencias hospitalarias | 1,4 | 8 | 1,9 | 11 | 1,7 | 19 |
| Otros | 6,1 | 35 | 5,6 | 32 | 5,9 | 67 |
| N/C | 0,0 | 0 | 0,2 | 1 | 0,1 | 1 |
| AVK | 91,8 | 529 | 92,6 | 526 | 92,2 | 1055 |
| ACOD | 8,2 | 47 | 7,4 | 42 | 7,8 | 89 |
| Indefinida | 93,2 | 537 | 93,5 | 531 | 93,4 | 1.068 |
| Temporal | 2,3 | 13 | 1,9 | 11 | 2,1 | 24 |
| N/C | 4,5 | 26 | 4,6 | 26 | 4,5 | 52 |
| Edad (años), media, DE e IC 95% (n = 1.059) | 68,4 (DE: 12,1) (IC 95%: 67,4-69,5) | 71,4 (DE: 13,1) (IC 95%: 70,3-72,5) | 69,9 (DE: 12,5) (IC 95%: 69,1-70,7) | |||
| Duración (años), media, DE e IC 95% (n = 1.059) | 4,8 (DE: 5,3) (IC 95%: 4,3-5,2) | 5,6 (DE: 6,5) (IC 95%: 5,1-6,2) | 5,2 (DE: 5,9) (IC 95%: 4,9-5,6) | |||
| Duración (años), media, DE e IC 95% (n = 992) | 5,1 (DE: 5,3) (IC 95%: 4,6-5,6) | 6,0 (DE: 6,6) (IC 95%: 5,4-6,6) | 5,6 (DE: 6,0) (IC 95%: 5,2-5,9) | |||
| Duración (meses), media, DE e IC 95% (n = 19) | 8,4 (DE: 6,1) (IC 95%: 4,5-12,3) | 4,3 (DE: 2,8) (IC 95%: 1,7-6,9) | 6,9 (DE: 5,4) (IC 95%: 4,3-9,5) | |||
N/C: no contesta.
Calidad del seguimiento de la terapia anticoagulante oral (TAO), comparación con otros estudios
| Autores | Año | n | Zona | Ámbito | Indicación de la TAO | Tipo estudio | TRT Medio | % Pacientes con TRT ≥ 60% | % Pacientes con TRT ≥ 65% | % Pacientes con TRT ≥ 70% | % Pacientes con VRT ≥ 60% |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Red Centinela Sanitaria de la CV | 2016 | 516 | Comunitat Valenciana | AP | Todas | Retrospectivo | 65,0 | 62,8 | 53,9 | 44,6 | 51,0 |
| Red Centinela Sanitaria de la CV | 2016 | 365 | Comunitat Valenciana | AP | FA | Retrospectivo | 66,5 | 67,1 | 57,8 | 46,6 | 52,3 |
| Alonso Roca et al. (estudio CHRONOS-TAO) | 2015 | 49.312 | Madrid | AP | Todas | Retrospectivo | 65,0 | 63,3 | N/D | N/D | N/D |
| Gallagher et al. | 2011 | 27.458 | Reino Unido | AP | FA | Retrospectivo | 63,0 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Boulanger et al. | 2006 | 6.454 | Estados Unidos | AP (distintas zonas geográficas) | FA | Retrospectivo | 48,0 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Rose et al. | 2008 | 3.396 | Estados Unidos | AP (101 centros de salud, 38 estados) | FA | Retrospectivo | 66,5 | 66,0 | N/D | N/D | N/D |
| Barrios et al. (estudio PAULA) | 2015 | 1.524 | España | AP | FA | Retrospectivo | 69,0 | N/D | 60,6 | N/D | 56,9 |
| Ansell et al. (estudio ISAM) | 2007 | 1.511 | Estados Unidos | AP | FA | Retrospectivo | 58,0 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Ansell et al. (estudio ISAM) | 2007 | 1.511 | Canadá | AP | FA | Retrospectivo | 63,0 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Ansell et al. (estudio ISAM) | 2007 | 1.511 | Francia | AP | FA | Retrospectivo | 59,0 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Ansell et al. (estudio ISAM) | 2007 | 1.511 | Italia | Hospitalario (consultas de anticoagulación) | FA | Retrospectivo | 70,0 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Ansell et al. (estudio ISAM) | 2007 | 1.511 | España | Hospitalario (consultas de anticoagulación) | FA | Retrospectivo | 65,0 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Bertoméu-González et al. (estudio FANTASIIA) | 2015 | 948 | España | AP y hospitalario | FA | Retrospectivo | 60,3 | N/D | 54,0 | N/D | N/D |
| Burton et al. | 2006 | 601 | Sudoeste de Escocia | AP (27 centros de salud, sudoeste de Escocia) | FA | Retrospectivo | 68,0 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Cinza-Sanjurjo et al. (estudio ANFAGAL) | 2015 | 511 | Galicia | AP | FA | Retrospectivo | N/D | 58,5 | 57,3 | N/D | N/D |
| Løkkegaard et al. | 2015 | 447 | Dinamarca | AP (20 centros de salud, región capital) | Todas | Retrospectivo | 69,3 | N/D | N/D | 44,5 | N/D |
| Neree | 2006 | 395 | Bélgica | AP (66 centros de salud) | FA | Retrospectivo | 53,0 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Fernández López et al. (estudio ECOPAVIK) | 2016 | 368 | Granada | AP (una zona básica de salud, con 27 médicos) | Todas | Retrospectivo | 54,3 | N/D | 47,5 | N/D | 32,3 |
| Anguita Sánchez et al. (estudio CALIFA) | 2015 | 1.056 | España | Atención especializada (120 consultas de cardiología) | FA | Retrospectivo | 63,8 | N/D | 52,7 | N/D | N/D |
| Mueller et al. | 2014 | 525 | Alemania | AP (71 médicos) | FA | Prospectivo | 67,6 | 65,3 | N/D | 52,0 | N/D |
| Van Spall et al. | 2012 | 6.022 | 44 países, global | Principalmente AP (77%), el resto consultas especializadas | FA | Ensayo | 64,4 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Van Spall et al. | 2012 | 6.022 | Sur de Europa | No especificado | FA | Ensayo | 63,9 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Connolly et al. | 2008 | 3.371 | Varios países | Varios | FA | Ensayo | 63,4 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Fitzmaurice | 2006 | 367 | Reino Unido | Grupo AP (9 centros de salud) | Todas | Ensayo | 69,0 | N/D | N/D | N/D | N/D |
| Fitzmaurice | 2006 | 367 | Reino Unido | Grupo hospital | Todas | Ensayo | 62,0 | N/D | N/D | N/D | N/D |
N/D: no disponible.
Concordancia entre el grado de control de la razón normalizada internacional (INR) percibido por el médico de atención primaria y el grado de control calculado
| Grado de control de INR calculado mediante el método Rosendaal | Total | |||
|---|---|---|---|---|
| Adecuado (TRT ≥ 65%) | Inadecuado (TRT < 65%) | |||
| Grado de control del INR percibido por el médico de AP | Adecuado | 252 | 177 | 429 |
| Inadecuado | 26 | 61 | 87 | |
| Total | 278 | 238 | 516 | |
Factores determinantes de inadecuado control de la razón normalizada internacional (INR) (TRT < 65%)
| Análisis bivariante | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Variables | n | Total | Pacientes con control del INR | Pacientes con control del INR | p |
| Sexo femenino, n (%) | 516 | 277 (53,7) | 139 (50,0) | 138 (58,0) | 0,070 |
| Edad, media en años (± DE) | 516 | 75,9 (± 10,4) | 75,8 (± 9,8) | 76,0 (± 11,0) | 0,843 |
| Nivel de estudios inferior a secundarios, n (%) | 457 | 354 (77,5) | 177 (72,8) | 177 (82,7) | |
| Situación laboral no activo, n (%) | 514 | 447 (87,0) | 244 (88,4) | 203 (85,3) | 0,296 |
| Convivencia solo, n (%) | 513 | 81 (15,8) | 38 (13,8) | 43 (18,1) | 0,188 |
| HTA, n (%) | 516 | 433 (83,9) | 240 (86,3) | 193 (81,1) | 0,106 |
| HTA bien controlada, n (%) | 516 | 407 (78,9) | 228 (82,0) | 179 (75,2) | 0,059 |
| Fibrilación auricular, n (%) | 516 | 429 (83,1) | 233 (83,8) | 196 (82,4) | 0,659 |
| Diabetes mellitus, n (%) | 516 | 161 (31,2) | 89 (32,0) | 72 (30,3) | 0,667 |
| Insuficiencia cardiaca, n (%) | 516 | 174 (33,7) | 81 (29,1) | 93 (39,1) | |
| Enfermedad cerebrovascular (ictus o AIT), n (%) | 516 | 108 (20,9) | 63 (22,7) | 45 (18,9) | 0,296 |
| Valvulopatías y prótesis, n (%) | 516 | 98 (19,0) | 31 (11,2) | 67 (28,2) | |
| Portador de prótesis valvular cardiaca, n (%) | 516 | 48 (9,3) | 12 (4,3) | 36 (15,1) | |
| Enfermedad renal crónica, n (%) | 516 | 93 (18,0) | 46 (16,5) | 47 (19,7) | 0,346 |
| Enfermedad vascular (IAM, enfermedad arterial periférica o arteriosclerosis aórtica), n (%) | 516 | 45 (8,7) | 25 (9,0) | 20 (8,4) | 0,813 |
| Insuficiencia hepática, n (%) | 516 | 12 (2,3) | 5 (1,8) | 7 (2,9) | 0,391 |
| Tres o más comorbilidades, n (%) | 516 | 326 (63,2) | 165 (59,4) | 161 (67,6) | 0,051 |
| Toma de fármacos que afectan a la hemostasia, n (%) | 516 | 73 (14,1) | 39 (14,0) | 34 (14,3) | 0,933 |
| Ingesta de ≥ 8 bebidas alcohólicas/semana, n (%) | 516 | 20 (3,9) | 12 (4,3) | 8 (3,4) | 0,575 |
| Edad de instauración de la TAO, media en años (± DE) | 516 | 70,2 (± 12,2) | 70,8 (± 10,8) | 69,6 (± 13,6) | 0,280 |
| Duración de la TAO, media en años (± DE) | 516 | 6,3 (± 5,7) | 5,6 (± 4,3) | 7,0 (± 7,0) | |
OR: odds ratio; Situación laboral no activo: desempleado, jubilado o incapacidad laboral permanente.
Pruebas de bondad de ajuste del modelo de regresión logística:
–Valor de p asociado al test de Hosmer y Lemeshow = 0,9904.
–Área bajo la curva de ROC (AUC) (IC 95%) = 0,6426 (0,5941-0,691).
Chi cuadrado de Pearson.
Test t de Student