| Literature DB >> 25913494 |
Patrícia Feliciano Pereira1, Franciane Rocha de Faria2, Eliane Rodrigues de Faria2, Helen Hermana Miranda Hermsdorff2, Maria do Carmo Gouveia Peluzio2, Sylvia do Carmo Castro Franceschini2, Silvia Eloiza Priore2.
Abstract
OBJECTIVE: To determine the prevalence of metabolic syndrome (MS) and the hypertriglyceridemic waist phenotype (HW) in a representative adolescent sample; as well as to establish which anthropometric indicator better identifies MS and HW, according to gender and adolescent age.Entities:
Keywords: Abdominal obesity; Adolescent; Adolescente; Anthropometry; Antropometria; Cintura hipertrigliceridêmica; Hypertriglyceridemic waist; Metabolic × syndrome; Obesidade abdominal; Síndrome × metabólica
Mesh:
Year: 2015 PMID: 25913494 PMCID: PMC4516374 DOI: 10.1016/j.rpped.2014.10.001
Source DB: PubMed Journal: Rev Paul Pediatr ISSN: 0103-0582
Characteristics of the adolescents according to gender and stage of adolescence.
| Stage of adolescence | Total | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Initial | Intermediary | Final | |||
|
| |||||
| N | 157 | 134 | 123 | 414 | |
| Age (years) | 11.57 (1.07)a | 15.67 (0.94)b | 18.17 (0.65)c | 14.86 (2.90)f | |
| BMI (kg/m2) | 18.80 (3.37)a | 21.59 (3.99) | 21.19 (3.32)c | 20.41 (3.78)f | |
| WC (cm) | 68.82 (9.66)a | 76.22 (9.15) | 75.48 (9.10)c | 73.20 (9.92)f | |
| HC (cm) | 79.67 (9.17)a | 93.01 (9.02) | 92.88 (8.01)c | 87.91 (10.89)f | |
| WHR | 0.86 (0.05)a | 0.82 (0.05) | 0.81 (0.05)c | 0.83 (0.06)f | |
| WHtR | 0.46 (0.06) | 0.47 (0.06) | 0.47 (0.06) | 0.47 (0.06) | |
| CPR | 1.61 (0.59)a | 1.78 (0.44) | 1.86 (0.48)c | 1.74 (0.52)f | |
| Glycemia (mg/dL) | 86.08 (6.55)a | 82.49 (6.79) | 81.74 (5.93)c | 83.63 (6.73)f | |
| HDL (mg/dL) | 52.56 (12.31) | 51.35 (11.75) | 51.86 (11.73) | 51.96 (11.94) | |
| TG (mg/dL) | 78.70 (37.24) | 71.38 (35.57) | 67.54 (31.27)c | 73.01 (35.25)f | |
| SBP (mmHg) | 95.59 (9.93)a | 99.61 (7.57) | 100.86 (8.30)c | 98.46 (9.02)f | |
| DBP (mmHg) | 60.61 (7.42) | 61.79 (6.75) | 63.48 (6.79)c | 61.85 (7.10)f | |
|
| |||||
| N | 179 | 95 | 112 | 386 | |
| Age (years) | 11.71 (1.13)a | 15.56 (0.89)b | 18.29 (0.83)c | 14.57 (3.01)f | |
| BMI (kg/m2) | 18.34 (3.73)a | 20.88 (3.32)b | 22.25 (3.85)c | 20.10 (4.04)f | |
| WC (cm) | 67.10 (10.61)a | 74.47 (9.27) | 77.79 (9.96)c | 72.02 (11.14)f | |
| HC (cm) | 75.72 (9.73)a | 89.40 (8.71)b | 92.77 (9.22)c | 84.04 (12.18)f | |
| WHR | 0.88 (0.04)a | 0.83 (0.05) | 0.84 (0.04)c | 0.86 (0.05)f | |
| WHtR | 0.45 (0.06) | 0.44 (0.05) | 0.45 (0.05) | 0.45 (0.06) | |
| CPR | 1.34 (0.47)a | 1.67 (0.49)b | 1.94 (0.54)c | 1.59 (0.56)f | |
| Glycemia (mg/dL) | 86.74 (6.56) | 86.68 (6.23)b | 83.74 (6.73)c | 85.86 (6.65)f | |
| HDL (mg/dL) | 51.31 (13.72)a | 46.77 (11.01) | 46.42 (10.48)c | 48.77 (12.41)f | |
| TG (mg/dL) | 69.54 (33.53) | 66.56 (38.55) | 66.88 (31.30) | 68.03 (34.16) | |
| SBP (mmHg) | 96.17 (10.33)a | 103.98 (10.50)b | 110.21 (8.56)c | 102.17 (11.57)f | |
| DBP (mmHg) | 58.18 (6.85) | 58.66 (7.92) | 59.75 (8.08) | 58.76 (7.50) | |
|
| |||||
| N | 336 | 229 | 235 | 800 | |
| Age (years) | 11.64 (1.10)a | 15.63 (0.92)b | 18.22 (0.74)c,e | 14.72 (2.95)e,f | |
| BMI (kg/m2) | 18.55 (3.57)a | 21.30 (3.74) | 21.69 (3.61)c | 20.26 (3.91)f | |
| WC (cm) | 67.91 (10.20)a | 75.50 (9.22) | 76.58 (9.56)c | 72.63 (10.53)f | |
| HC (cm) | 77.57 (9.66)a | 91.52 (9.05) | 92.83 (8.59)c | 86.04 (11.68)e,f | |
| WHR | 0.87 (0.05)a,e | 0.82 (0.05) | 0.82 (0.05)c | 0.84 (0.05)e,f | |
| WHtR | 0.45 (0.06) | 0.46 (0.06) | 0.46 (0.06) | 0.46 (0.06)e | |
| CPR | 1.46 (0.54)a,e | 1.74 (0.46)b | 1.90 (0.51)c | 1.67 (0.56)e,f | |
| Glycemia (mg/dL) | 86.43 (6.55)a | 84.23 (6.87)b | 82.69 (6.39)c,d | 84.70 (6.77)e,f | |
| HDL (mg/dL) | 51.90 (13.08) | 49.45 (11.65) | 49.27 (11.46)c | 50.42 (12.26)e,f | |
| TG (mg/dL) | 73.82 (35.55) | 69.38 (36.83) | 67.23 (31.21) | 70.61 (34.79) | |
| SBP (mmHg) | 95.90 (10.13)a | 101.42 (9.14)b,e | 105.32 (9.63)c | 100.25 (10.48)e,f | |
| DBP (mmHg) | 59.32 (7.21) | 60.49 (7.40) | 61.70 (7.65)c | 60.35 (7.45)e,f | |
Data shown as mean (standard deviation). BMI, body mass index; WC, waist circumference; HC, hip circumference; WHR, waist-hip ratio; WHtR, waist-height ratio; CPR, central/peripheral skinfold ratio; HDL, high-density lipoprotein; TG, triglycerides; SBP, systolic blood pressure; DBP, diastolic blood pressure.
Differences between the initial and intermediary stages.
Differences between intermediary and final stages.
Differences between initial and final stages.
p<0.05 between genders.
p<0.01 between genders.
f p<0.01 between stages.
Prevalence of metabolic syndrome, hypertriglyceridemic waist and individual components according to gender and stage of adolescence.
| Stage | Waist ≥P75 | Elevated TG | Low HDL | Elevated glycemia | Elevated BP | MS | HW |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| n (%) | n (%) | n (%) | n (%) | n (%) | n (%) | n (%) | |
|
| |||||||
| Initial (n=157) | 38 (24.2) | 35 (22.3) | 70 (44.6) | 3 (1.9) | 4 (2.5) | 15 (9.5) | 11 (7.0) |
| Intermediary (n=134) | 34 (25.4) | 22 (16.4) | 64 (47.8) | 0 (0) | 2 (1.5) | 7 (5.2) | 9 (6.7) |
| Final (n=123) | 31 (25.2) | 16 (13.0) | 50 (40.7) | 0 (0) | 1 (0.8) | 5 (4.1) | 6 (4.9) |
| Total (n=414) | 103 (24.9) | 73 (17.6)a | 184 (44.4) | 3 (0.7) | 7 (1.7)a | 27 (6.5) | 26 (6.3) |
|
| |||||||
| Initial (n=179) | 134 (25.1) | 22 (12.3) | 88 (49.2) | 1 (0.6) | 6 (3.4) | 14 (7.8) | 12 (6.7) |
| Intermediary (n=95) | 24 (25.3) | 10 (10.5) | 45 (47.4) | 1 (1.0) | 6 (6.3) | 4 (4.2) | 5 (5.3) |
| Final (n=112) | 29 (25.9) | 13 (11.6) | 49 (43.8) | 1 (0.9) | 4 (3.6) | 6 (5.4) | 8 (7.1) |
| Total (n=386) | 98 (25.4) | 45 (11.7)a | 182 (47.2) | 3 (0.8) | 16 (4.2)a | 24 (6.2) | 25 (6.5) |
|
| |||||||
| Initial (n=336) | 83 (24.7) | 57 (16.9) | 158 (47.0) | 4 (1.2) | 10 (2.9) | 29 (8.6) | 23 (6.9) |
| Intermediary (n=229) | 58 (25.3) | 32 (13.9) | 109 (47.6) | 1 (0.4) | 8 (3.5) | 11 (4.8) | 14 (6.1) |
| Final (n=235) | 60 (25.5) | 29 (12.3) | 99 (42.1) | 1 (0.4) | 5 (2.1) | 11 (4.7) | 14 (5.9) |
| Total (n=800) | 201 (25.1) | 118 (14.8) | 366 (45.8) | 6 (0.8) | 23 (2.9) | 51 (6.4) | 51 (6.4) |
MS, metabolic syndrome; HW, hypertriglyceridemic waist; P, percentile; TG, triglycerides; HDL, high-density lipoprotein; BP, blood pressure.
p<0.01 between genders.
Areas under the curve (95%CI) of anthropometric indicators as predictors of metabolic syndrome and hypertriglyceridemic waist phenotype.
| Gender | Stage | BMI | WC | WHR | WHtR | CPR |
|---|---|---|---|---|---|---|
| MS | ||||||
| Girls | Initial | 0.906 | 0.906 | 0.789 | 0.881 | 0.767 |
| Intermediary | 0.778 | 0.835 (0.761; 0.894)b | 0.706 (0.622; 0.782) | 0.818 (0.742; 0.879)b | 0.733 | |
| Final | 0.763 | 0.902 | 0.961 | 0.864 | 0.595 | |
| Boys | Initial | 0.914 | 0.929 | 0.861 | 0.924 | 0.839 |
| Intermediary | 0.945 | 0.964 | 0.902 | 0.953 | 0.967 | |
| Final | 0.910 | 0.948 | 0.931 | 0.976 | 0.700 | |
| HW | ||||||
| Girls | Initial | 0.926 | 0.959 | 0.944 | 0.954 | 0.815 |
| Intermediary | 0.872 | 0.917 | 0.955 | 0.970 | 0.902 | |
| Final | 0.994 | 1.000 | 0.917 | 0.999 | 0.575 | |
| Boys | Initial | 0.927 | 0.943 | 0.894 | 0.953 | 0.797 |
| Intermediary | 0.967 | 0.978 | 0.984 | 0.977 | 0.885 | |
| Final | 0.965 | 0.961 | 0.867 | 0.977 | 0.512 | |
CI, confidence interval; MS, metabolic syndrome; HW, hypertriglyceridemic waist; BMI, body mass index (kg/m2); WC, waist circumference (cm); WHR, waist/hip ratio; WHtR, waist/height ratio; CPR, central/peripheral skinfold ratio.
p<0.05.
p<0.01.
Figure 1.Receiver operator characteristic (ROC) curves for metabolic syndrome according to gender and stage of adolescence. BMI, body mass index (kg/m2); WC, waist circumference (cm); WHR, waist/hip ratio; WHtR, waist/height ratio; CPR, central/peripheral skinfold ratio.
Figure 2.Receiver operator characteristic (ROC) curves for hypertriglyceridemic waist phenotype according to gender and stage of adolescence. BMI, body mass index (kg/m2); WC, waist circumference (cm); WHR, waist/hip ratio; WHtR, waist/height ratio; CPR, central/peripheral skinfold ratio.
Características dos adolescentes de acordo com gênero e fase de idade
| Fase da adolescência | ||||
|---|---|---|---|---|
| Inicial | Intermediária | Final | Total | |
|
| ||||
| N | 157 | 134 | 123 | 414 |
| Idade (anos) | 11,57 (1,07)a | 15,67 (0,94)b | 18,17 (0,65)c | 14,86 (2,90)f |
| IMC (kg/m2) | 18,80 (3,37)a | 21,59 (3,99) | 21,19 (3,32)c | 20,41 (3,78)f |
| PC (cm) | 68,82 (9,66)a | 76,22 (9,15) | 75,48 (9,10)c | 73,20 (9,92)f |
| PQ (cm) | 79,67 (9,17)a | 93,01 (9,02) | 92,88 (8,01)c | 87,91 (10,89)f |
| RCQ | 0,86 (0,05)a | 0,82 (0,05) | 0,81 (0,05)c | 0,83 (0,06)f |
| RCE | 0,46 (0,06) | 0,47 (0,06) | 0,47 (0,06) | 0,47 (0,06) |
| RCP | 1,61 (0,59)a | 1,78 (0,44) | 1,86 (0,48)c | 1,74 (0,52)f |
| Glicemia (mg/dL) | 86,08 (6,55)a | 82,49 (6,79) | 81,74 (5,93)c | 83,63 (6,73)f |
| HDL (mg/dL) | 52,56 (12,31) | 51,35 (11,75) | 51,86 (11,73) | 51,96 (11,94) |
| TG (mg/dL) | 78,70 (37,24) | 71,38 (35,57) | 67,54 (31,27)c | 73,01 (35,25)f |
| PAS (mmHg) | 95,59 (9,93)a | 99,61 (7,57) | 100,86 (8,30)c | 98,46 (9,02)f |
| PAD (mmHg) | 60,61 (7,42) | 61,79 (6,75) | 63,48 (6,79)c | 61,85 (7,10)f |
|
| ||||
| N | 179 | 95 | 112 | 386 |
| Idade (anos) | 11,71 (1,13)a | 15,56 (0,89)b | 18,29 (0,83)c | 14,57 (3,01)f |
| IMC (kg/m2) | 18,34 (3,73)a | 20,88 (3,32)b | 22,25 (3,85)c | 20,10 (4,04)f |
| PC (cm) | 67,10 (10,61)a | 74,47 (9,27) | 77,79 (9,96)c | 72,02 (11,14)f |
| PQ (cm) | 75,72 (9,73)a | 89,40 (8,71)b | 92,77 (9,22)c | 84,04 (12,18)f |
| RCQ | 0,88 (0,04)a | 0,83 (0,05) | 0,84 (0,04)c | 0,86 (0,05)f |
| RCE | 0,45 (0,06) | 0,44 (0,05) | 0,45 (0,05) | 0,45 (0,06) |
| RCP | 1,34 (0,47)a | 1,67 (0,49)b | 1,94 (0,54)c | 1,59 (0,56)f |
| Glicemia (mg/dL) | 86,74 (6,56) | 86,68 (6,23)b | 83,74 (6,73)c | 85,86 (6,65)f |
| HDL (mg/dL) | 51,31 (13,72)a | 46,77 (11,01) | 46,42 (10,48)c | 48,77 (12,41)f |
| TG (mg/dL) | 69,54 (33,53) | 66,56 (38,55) | 66,88 (31,30) | 68,03 (34,16) |
| PAS (mmHg) | 96,17 (10,33)a | 103,98 (10,50)b | 110,21 (8,56)c | 102,17 (11,57)f |
| PAD (mmHg) | 58,18 (6,85) | 58,66 (7,92) | 59,75 (8,08) | 58,76 (7,50) |
|
| ||||
| N | 336 | 229 | 235 | 800 |
| Idade (anos) | 11,64 (1,10)a | 15,63 (0,92)b | 18,22 (0,74) and | 14,72 (2,95) and |
| IMC (kg/m2) | 18,55 (3,57)a | 21,30 (3,74) | 21,69 (3,61)c | 20,26 (3,91)f |
| PC (cm) | 67,91 (10,20)a | 75,50 (9,22) | 76,58 (9,56)c | 72,63 (10,53)f |
| PQ (cm) | 77,57 (9,66)a | 91,52 (9,05) | 92,83 (8,59)c | 86,04 (11,68) and |
| RCQ | 0,87 (0,05) and | 0,82 (0,05) | 0,82 (0,05)c | 0,84 (0,05) and |
| RCE | 0,45 (0,06) | 0,46 (0,06) | 0,46 (0,06) | 0,46 (0,06)e |
| RCP | 1,46 (0,54) and | 1,74 (0,46)b | 1,90 (0,51)c | 1,67 (0,56) and |
| Glicemia (mg/dL) | 86,43 (6,55)a | 84,23 (6,87)b | 82,69 (6,39) and | 84,70 (6,77) and |
| HDL (mg/dL) | 51,90 (13,08) | 49,45 (11,65) | 49,27 (11,46)c | 50,42 (12,26) and |
| TG (mg/dL) | 73,82 (35,55) | 69,38 (36,83) | 67,23 (31,21) | 70,61 (34,79) |
| PAS (mmHg) | 95,90 (10,13)a | 101,42 (9,14) and | 105,32 (9,63)c | 100,25 (10,48) and |
| PAD (mmHg) | 59,32 (7,21) | 60,49 (7,40) | 61,70 (7,65)c | 60,35 (7,45) and |
IMC, índice de massa corporal; PC, perímetro da cintura; PQ, perímetro do quadril; RCQ, relação cintura quadril; RCE, relação cintura estatura; RCP, relação pregas centrais/periféricas; HDL, lipoproteína de alta densidade; TG, triglicerídeos; PAS, pressão arterial sistólica; PAD, pressão arterial diastólica. Dados apresentados em média (desvio padrão). aDiferenças entre fase inicial e intermediária. bDiferenças entre fase intermediária e final. cDiferenças entre fase inicial e final. d p<0,05 entre gêneros. e p<0,01 entre gêneros. f p<0,01 entre fases.
Prevalência de síndrome metabólica, cintura hipertrigliceridêmica e componentes individuais, de acordo com gênero e fase da adolescência
| Fase | Cintura | TG elevado | HDL | Glicemia elevada | PA | SM | CH |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| n (%) | n (%) | n (%) | n (%) | n (%) | n (%) | n (%) | |
| Meninas | |||||||
| Inicial (n=157) | 38 (24,2) | 35 (22,3) | 70 (44,6) | 3 (1,9) | 4 (2,5) | 15 (9,5) | 11 (7,0) |
| Intermediária (n=134) | 34 (25,4) | 22 (16,4) | 64 (47,8) | 0 (0,0) | 2 (1,5) | 7 (5,2) | 9 (6,7) |
| Final (n=123) | 31 (25,2) | 16 (13,0) | 50 (40,7) | 0 (0,0) | 1 (0,8) | 5 (4,1) | 6 (4,9) |
| Total (n=414) | 103 (24,9) | 73 (17,6)a | 184 (44,4) | 3 (0,7) | 7 (1,7)a | 27 (6,5) | 26 (6,3) |
| Meninos | |||||||
| Inicial (n=179) | 134 (25,1) | 22 (12,3) | 88 (49,2) | 1 (0,6) | 6 (3,4) | 14 (7,8) | 12 (6,7) |
| Intermediária (n=95) | 24 (25,3) | 10 (10,5) | 45 (47,4) | 1 (1,0) | 6 (6,3) | 4 (4,2) | 5 (5,3) |
| Final (n=112) | 29 (25,9) | 13 (11,6) | 49 (43,8) | 1 (0,9) | 4 (3,6) | 6 (5,4) | 8 (7,1) |
| Total (n=386) | 98 (25,4) | 45 (11,7)a | 182 (47,2) | 3 (0,8) | 16 (4,2)a | 24 (6,2) | 25 (6,5) |
| Total | |||||||
| Inicial (n=336) | 83 (24,7) | 57 (16,9) | 158 (47,0) | 4 (1,2) | 10 (2,9) | 29 (8,6) | 23 (6,9) |
| Intermediária (n=229) | 58 (25,3) | 32 (13,9) | 109 (47,6) | 1 (0,4) | 8 (3,5) | 11 (4,8) | 14 (6,1) |
| Final (n=235) | 60 (25,5) | 29 (12,3) | 99 (42,1) | 1 (0,4) | 5 (2,1) | 11 (4,7) | 14 (5,9) |
| Total (n=800) | 201 (25,1) | 118 (14,8) | 366 (45,8) | 6 (0,8) | 23 (2,9) | 51 (6,4) | 51 (6,4) |
SM, síndrome metabólica; CH, cintura hipertrigliceridêmica; P, percentil; TG, triglicerídeos; HDL, lipoproteína de alta densidade; PA, pressão arterial. a p<0,01 entre gêneros.
Áreas abaixo da curva (95% IC) dos indicadores antropométricos como preditores da síndrome metabólica e do fenótipo cintura hipertrigliceridêmica
| Gênero | Fase | IMC | PC | RCQ | RCE | RCP |
|---|---|---|---|---|---|---|
| SM | ||||||
| Meninas | Inicial | 0,906 (0,849; 0,946)b | 0,906 (0,849; 0,946)b | 0,789 (0,717; 0,850)b | 0,881 (0,819; 0,927)b | 0,767 (0,693; 0,831)b |
| Intermediária | 0,778 (0,699; 0,846)a | 0,835 (0,761; 0,894)b | 0,706 (0,622; 0,782) | 0,818 (0,742; 0,879)b | 0,733 (0,650; 0,806)a | |
| Final | 0,763 (0,678; 0,835)a | 0,902 (0,835; 0,948)b | 0,961 (0,910; 0,987)b | 0,864 (0,790; 0,919)b | 0,595 (0,503; 0,682) | |
| Meninos | Inicial | 0,914 (0,863; 0,951)b | 0,929 (0,881; 0,962)b | 0,861 (0,802; 0,908)b | 0,924 (0,875; 0,958)b | 0,839 (0,777; 0,890)b |
| Intermediária | 0,945 (0,878; 0,981)b | 0,964 (0,904; 0,991)b | 0,902 (0,824; 0,954)b | 0,953 (0,889; 0,986)b | 0,967 (0,908; 0,992)b | |
| Final | 0,910 (0,841; 0,956)b | 0,948 (0,889; 0,981)b | 0,931 (0,867; 0,970)b | 0,976 (0,928; 0,995)b | 0,700 (0,607; 0,783) | |
| CH | ||||||
| Meninas | Inicial | 0,926 (0,874; 0,962)a | 0,959 (0,915; 0,984)a | 0,944 (0,896; 0,975)a | 0,954 (0,909; 0,981)a | 0,815 (0,746; 0,873)a |
| Intermediária | 0,872 (0,815; 0,929) | 0,917 (0,870; 0,965) | 0,955 (0,920; 0,990) | 0,970 (0,941; 0,999) | 0,902 (0,852; 0,953) | |
| Final | 0,994 (0,960; 0,998)b | 1,000 (0,970; 1,000)b | 0,917 (0,853; 0,959)b | 0,999 (0,967; 1,000)a | 0,575 (0,483; 0,664) | |
| Meninos | Inicial | 0,927 (0,878; 0,960)b | 0,943 (0,898; 0,972)b | 0,894 (0,839; 0,935)b | 0,953 (0,911; 0,979)b | 0,797 (0,730; 0,853)b |
| Intermediária | 0,967 (0,908; 0,992)b | 0,978 (0,924; 0,997)b | 0,984 (0,933; 0,998)b | 0,977 (0,922; 0,996)b | 0,885 (0,803; 0,941)b | |
| Final | 0,965 (0,912; 0,990)b | 0,961 (0,906; 0,988)b | 0,867 (0,790; 0,924)b | 0,977 (0,929; 0,996)a | 0,512 (0,415; 0,607) | |
IC, intervalo de confiança; SM, síndrome metabólica; CH, cintura hipertrigliceridêmica; IMC, índice de massa corporal; PC, perímetro da cintura; RCQ, relação cintura quadril; RCE, relação cintura estatura; RCP, relação pregas centrais/periféricas. ap < 0,05. bp < 0,01.
Figura 1.Curvas receiver operator characteristic (ROC) para a síndrome metabólica de acordo com gênero e fase da adolescência. IMC, índice de massa corporal (kg/m 2); PC, perímetro da cintura (cm); RCQ, relação cintura quadril; RCE, relação cintura estatura; RCP, relação pregas centrais/periféricas.
Figura 2.Curvas receiver operator characteristic (ROC) para o fenótipo cintura hipertrigliceridêmica de acordo com gênero e fase da adolescência. IMC, índice de massa corporal (kg/m 2); PC, perímetro da cintura (cm); RCQ, relação cintura/quadril; RCE, relação cintura/estatura; RCP, relação pregas centrais/periféricas.